II SA/Sz 651/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. z dnia [...] nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] I.S. zwróciła się do Burmistrza N. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę K.S. ur. [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz N. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 17c, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.), art. 19 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1217 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku, odmówił I.S. przyznania świadczenia rodzicielskiego na K.S. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 na inne dziecko i w związku z tym została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego. Powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wyjaśnił, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń, tj. świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, o czym strona została pouczona we wniosku. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe dotyczące przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego. I.S. odwołała się od powyższej decyzji podnosząc, że świadczenie pielęgnacyjne jest jej przyznane na inne dziecko niż to, na które jest uprawniona do świadczenia rodzicielskiego, a art. 17c mówi o tym, że świadczenie nie przysługuje w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 17c ust. 1, ust. 3-5, ust. 7 i 9 oraz art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło treść art. 17c ust. 1, ust. 8 i ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazało, że zgodnie z powołanymi przepisami, aby uzyskać prawo do świadczenia rodzicielskiego należy spełniać przesłanki wymienione w art. 17c ust. 1 i 8, a ponadto nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17c ust. 9 ustawy. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma także art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przesłanka negatywna sformułowana w art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, której spełnienie wyklucza istnienie prawa do świadczenia rodzicielskiego, rzeczywiście dotyczy uprawnienia do wymienionych w tym przepisie świadczeń na to samo dziecko. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, już w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca wykluczył możliwość pobierania przez tę samą osobę uprawnioną równocześnie dwóch lub więcej wymienionych w tym przepisie świadczeń - niezależnie od tego, czy miałyby być one pobierane na to samo, czy na inne dzieci. Wyraźnie został w tym przepisie ustalony obowiązek dokonania wyboru przez osobę uprawnioną jednego z tych świadczeń, w przypadku istnienia zbiegu uprawnień do nich. I tak, w przedmiotowej sprawie, w przypadku I.S., istnieje zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę Z.S. i do świadczenia rodzicielskiego na córkę K.S. W związku z powyższym strona powinna wybrać jedno z tych świadczeń, co też uczyniła, składając na piśmie oświadczenie, że nie zrezygnuje ze świadczenia pielęgnacyjnego na córkę Z. Słusznie zatem uczynił organ I instancji odmawiając przyznania I.S. świadczenia rodzicielskiego na córkę K. Powyższą decyzję I.S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. podnosząc w skardze, że organy obu instancji źle zinterpretowały przepisy. W jej ocenie zbieg do świadczeń odnosi się do jednego dziecka, tak aby na jedno dziecko nie było przyznanych dwóch świadczeń. W piśmie procesowym z dnia [...] przyznany skarżącej z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę i powołując się na pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w przedstawiony w wyroku z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 617/16 stwierdził, że z interpretacją art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaprezentowaną przez organy obu instancji nie sposób się zgodzić. Zdaniem pełnomocnika, oczywistym jest, że zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i winny zostać uchylone. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje : Skarga podlega uwzględnieniu, albowiem w wyniku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Burmistrza N. o odmowie przyznania I.S. świadczenia rodzicielskiego na córkę K.S. zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Skarżąca jest matką dwójki dzieci. Na pierwszą córkę Z.S. zostało jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne, natomiast po urodzeniu w dniu [...] córki K.S. skarżąca wystąpiła o świadczenie rodzicielskie na drugie dziecko. Zasady przyznawania tego ostatniego świadczenia rodzicielskiego reguluje art. 17c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.), który w ustępie 1 określa krąg podmiotów, którym przysługuje świadczenie rodzicielskie, z uwzględnieniem ust. 2, który enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka. W ust. 3 art. 17c ustawodawca określił okresy przysługiwania świadczenia rodzicielskiego. W art. 17c ust. 8 ustawodawca ustanowił zasady przyznawania osobie uprawnionej omawianego świadczenia wskazując, że po pierwsze, przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci, po drugie przysługuje jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka. Jednocześnie w art. 17c ust 9, w punktach od 1 do 5, ustawodawca wymienił negatywne przesłanki przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego, których zaistnienie wyklucza możliwość uzyskania świadczenia rodzicielskiego na dziecko, przy czym mogą to być okoliczności związane z sytuacją prawną i faktyczną zarówno osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki. W pkt 4 ust. 9 art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalono, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z podanej regulacji wynika, że ustawodawca zastrzegł możliwość pobierania wyłącznie jednego świadczenia z wymienionych w tym przepisie związanego z opieką lub wychowywaniem tego samego dziecka. Natomiast materialnoprawną podstawę orzeczenia organów o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego na drugą córkę stanowił art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W ocenie Sądu, żadna z przyczyn wyłączających uprawnienie skarżącej do spornego świadczenia nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Skarżąca ubiega się bowiem o świadczenie rodzicielskie w związku z urodzeniem drugiej córki, natomiast świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane jej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad pierwszą z córek. W tym przypadku skarżąca ma przyznane uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 17 ustawy, którego przepis ust. 5 enumeratywnie wymienia sytuacje, związane z osobą sprawującą opiekę i osobą wymagającą opieki, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca miał zamiar wykluczyć możliwość uzyskania świadczenia rodzicielskiego na dziecko w sytuacji posiadania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na inną osobę (drugie dziecko) wymagającą opieki, to uczyniłby to wprowadzając do ustawy odpowiedni czytelny przepis, tak jak to uczynił w art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy. Zdaniem Sądu, art. 27 ust. 5 ww. ustawy należy interpretować w kontekście ww. regulacji czyli, że zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej opieki. Innymi słowy przytoczony wyżej art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Poza tym dokonując wykładni przepisu art. 27 ust. 5 ustawy należy zwrócić uwagę na to, że celem tego uregulowania jest w istocie ustanowienie - dla osób uprawnionych do otrzymywania co najmniej dwu z wymienionych w ust. 5 świadczeń – prawa do wyboru jednego z tych świadczeń, tego które uprawniony zamierza otrzymywać w sytuacji gdy pobiera różne świadczenia na to samo dziecko. Sąd w całości podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych wydanych w podobnym stanie prawnym i faktycznym, że nie ma również podstaw, aby z innych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzić wniosek o ograniczeniu prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku ze zbiegiem uprawnień do innych świadczeń przysługujących na podstawie tej ustawy w przypadku różnych dzieci osoby uprawnionej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 158/16; LEX nr 2115167, wyrok WSA w Gdańsku z 27 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 573/16; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Z podanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego, tj. przepisu art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co obligowało Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji rozpatrzy wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, z uwzględnieniem przedstawionej wykładni art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosownie do art. 153 p.p.s.a.