II SA/Sz 653/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorza Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder /spr./, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia K. K. na postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] znak: [...] w sprawie odmowy sprostowania decyzji Nr [...] z dnia [...] wydanej przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S., dotyczącej sprzedaży na rzecz K. i M. K. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w S., usytuowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] z obrębu [...], kw. [...], utrzymało w mocy wskazane wyżej postanowienie Prezydenta Miasta S. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że na wniosek K. K. Prezydent Miasta S. postanowieniem z dnia [...] odmówił sprostowania decyzji Nr [...] z dnia [...] wydanej przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S. o sprzedaży K. i M. K. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w S., usytuowanego na działce oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] z obrębu [...] kw. [...]. Organ I instancji wskazał, że sprostowanie, o które wnioskował K. K., "wprowadziłoby istotną zmianę w zakresie stanu faktycznego poprzez uzyskanie prawa wieczystego użytkowania również w działce nr [...] o pow. [...] m2". W zażaleniu na powyższe postanowienie, wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.,K. K. zarzucał organowi I instancji naruszenie przepisów art. 113 § 1, art. 7 oraz art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego i domagał się: 1) uchylenia w całości postanowienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] i sprostowanie - na podstawie art. 113 § 1 Kpa – "oczywistej omyłki w pkt 3 decyzji administracyjnej z dnia [...] nr [...] , przez orzeczenie, że budynek nr [...] przy ul. [...] w S. jest wybudowany na działce nr [...] oraz częściowo na działce nr [...] i po zewnętrznym obrysie fundamentów zajmuje łącznie grunt o pow. 302 m2"; 2) lub uchylenia w całości ww. postanowienia i na podstawie art. 155 Kpa dokonania zmiany oczywistej omyłki w pkt 3 decyzji z dnia [...] nr [...]. K. K. podniósł, iż błąd w decyzji z dnia [...] "...powoduje straszne skutki prawne oraz wyrządza szkody interesowi społecznemu i obywatelom." Kolegium wskazało nadto, że wniosek K. K. o sprostowanie decyzji był rozpatrywany przez Prezydenta Miasta S., który decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, do którego wniósł skargę K. K., wyrokiem z dnia 7 lutego 2008 r. (sygn. akt II SA/Sz 1053/07) uchyliło decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, iż przepis art. 105 Kpa nie znajdował w sprawie zastosowania (został bezpodstawnie zastosowany przez organy obu instancji), albowiem normuje on problematykę umarzania postępowania w sprawach, w których wydaje się decyzję administracyjną. Tymczasem kwestie związane z prostowaniem omyłek pisarskich unormowane są w przepisie art. 113 § 1 Kpa, który to przepis nakazuje w tych sprawach wydawanie postanowień, a nie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nakazał organowi ponowne rozpatrzenie wniosku strony o sprostowanie błędu w decyzji Nr [...] z dnia [...] wydanej przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej w S., mając na uwadze treść art. 113 § 1 Kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpoznając sprawę stwierdziło, że zgodnie z treścią art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ odwoławczy wskazał na słuszność stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji, mających swoje umocowanie w orzecznictwie i piśmiennictwie, że błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, zaś błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Nie podlegają natomiast sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 Kpa błędy i omyłki istotne, w szczególności takie, które mają wpływ na zakres przyznawanych uprawnień. Sprostowanie nie może zatem prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. W ocenie Kolegium, "sprostowanie", o którego dokonanie wnioskował K. K., stanowiłoby istotną zmianę treści decyzji administracyjnej, albowiem powodowałoby zmianę w zakresie stanu faktycznego poprzez uzyskanie prawa wieczystego użytkowania również w działce nr [...]. Tak więc nie byłoby to sprostowanie oczywistej omyłki w wydanej decyzji administracyjnej, lecz rozstrzygnięcie co do istoty. W konsekwencji zastosowanie w omawianej sprawie przepisu art. 113 § 1 Kpa nie jest dopuszczalne, co z kolei prowadzi do wniosku, iż postanowienie organu I instancji jest zgodne z obowiązującym prawem i tym samym brak jest podstaw do jego zmiany bądź uchylenia. K. K. wywiódł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, której zarzucał: 1) naruszenie art. 113 § 1 Kpa przez błędną odmowę sprostowania oczywistej omyłki w wydanej decyzji administracyjnej nr [...] odnośnie powierzchni, na której jest usytuowany budynek nr [...] przy ul. [...] w S., gdyż powiększyłoby to powierzchnię wykupionych lokali mieszkalnych; 2) naruszenie art. 7, 136 i 155 Kpa przez nie rozpoznanie wniosku skarżącego w zażaleniu, o zmianę decyzji administracyjnej z dnia [...] na podstawie art. 155 Kpa. Wskazując naruszenia prawa w powyższych zaskarżonych postanowieniach, skarżący wniósł o ich uchylenie w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi K. K. podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze niesłusznie pisze, iż sprostowanie błędu w niniejszej sprawie powodowałby zmianę w zakresie stanu faktycznego poprzez powiększenie zajmowanego dotychczas gruntu. Tymczasem w tej sprawie rzeczywisty stan faktyczny istniejący od około 50 lat nie uległby żadnej zmianie, a jedynie ulegnie zmianie błędny zapis w decyzji administracyjnej po poprawieniu jej według istniejącego stanu faktycznego. Urząd Miejski sprzedał mieszkania wybudowane na powierzchni 302 m2, zgodnie ze stanem faktycznym i pomiarami rzeczoznawców. Jeżeli organy administracji uważają, że te mieszkania są wybudowane na powierzchni 176 m2, jak to błędnie zapisano w zaskarżonej decyzji z dnia [...] to właścicielom tych mieszkań należy zwrócić prawie połowę pieniędzy z tytułu nadpłaty. Poza tym w myśl art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 47 i 48 Kc. budynek jest częścią składową gruntu i dlatego nie może być sprzedany bez całego gruntu, na którym jest posadowiony, pod rygorem nieważności tej czynności. Skarżący podniósł również, że w zażaleniu z dnia 19 maja 2008 r. wnosił, iż skoro nie można zaskarżonej decyzji sprostować na podstawie art. 113 § 1 Kpa, to należy dokonać zmiany na podstawie art. 155 Kpa, albowiem organ odwoławczy zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa ma prawo uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty. Organ odwoławczy pozostawił ten wniosek o zmianę decyzji z [...] na podstawie art. 155 Kpa bez rozpoznania, a w myśl tego przepisu za zgodą strony można w każdym czasie zmienić ostateczną decyzję administracyjną, gdy za tym przemawia interes strony lub społeczny. W tej sprawie interes skarżącego oraz interes i społeczny jest wyjątkowo duży, bo w decyzji z [...] została poświadczona nieprawda, iż budynek nr [...] przy ul. [...] w S. jest posadowiony tylko na działce nr [...] a tymczasem teraz okazało się, że zajmuje także część działki nr [...] i dlatego jest wybudowany na obszarze 302 m2, a nie 176 m2, jak błędnie napisano w powyższej decyzji z dnia [...] Na podstawie tej błędnej decyzji został sporządzony akt notarialny, którym skarżący nie może się posługiwać, "bo za używanie dokumentu, w którym jest poświadczona nieprawda grozi na podstawie art. 273 kk kara do 2 lat więzienia". Skarżący podał nadto, że zażalenia z dnia 19 maja 2008 r. załączył kserokopię str. 699 - Komentarza do Kpa, gdzie J. Borkowski przytacza tezy Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż organ administracyjny nie może nie ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 Kpa. Tymczasem w niniejszej sprawie organy administracji w ogóle nie ustosunkowały się do celowości wzruszenia decyzji administracyjnej z dnia [...] na podstawie art. 155 Kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza zaś wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarżący K. K. domagał się sprostowania błędu rachunkowego w decyzji wydanej przez z upoważnienia Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w S. przez Dyrektora Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w S. z dnia [...] w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w S. na rzecz K. i M. K. w części dotyczącej nabycia przez ww. prawa współużytkowania wieczystego gruntu na którym usytuowany jest budynek w 74/1000 w stosunku do ogólnego obszaru 176 m2 . Zdaniem wnioskodawcy, budynek przy ul. [...] zajmuje obszar 302 m2 . Organy administracji orzekające w sprawie stwierdziły, że sprostowanie, którego domaga się skarżący powodowałoby zmianę stanu faktycznego poprzez uzyskanie prawa użytkowania wieczystego na działce nr [...] i skutkowałoby zmianą rozstrzygnięcia co do istoty, a to wykracza poza materię uregulowaną w art. 113 Kpa. Powołany wyżej przepis w § 1 stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedmiotem sprostowania może być decyzja, postanowienie (art. 126 Kpa) i ugoda (art. 122 Kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany sprostować decyzję (postanowienie) bez względu na to, czy decyzja (postanowienie) jest ostateczna czy nieostateczna. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia (art. 110 Kpa). Oznacza to, że organ ten nie może w szczególności zmienić takiej decyzji, chyba że zezwalają na to przepisy szczególne. Powołany wyżej przepis art. 113 Kpa nie odnosi się jednakże do instytucji zmiany decyzji administracyjnej w znaczeniu przyjętym w art. 16 tej ustawy, lecz reguluje zagadnienia sprostowania decyzji i wyjaśnienia jej treści. Zauważyć należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy piśmiennictwa w kwestii prostowania w decyzji administracyjnej błędów pisarskich i rachunkowych czy innych oczywistych omyłek są ugruntowane. W orzecznictwie sądowym pojęciom tym nadaje się następujące znaczenie: "Stosownie do przepisu art. 113 § 1 Kpa sprostowaniu podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organ administracji państwowej. Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Te wady decyzji charakteryzuje przy tym ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Wynika z tego, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu" (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65). W wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. IISA 863/00 Sąd stwierdził, że "Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, a błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Na równi z błędami pisarskimi i rachunkowymi potraktowano inne oczywiste omyłki". W orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjęta jest teza, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia (np. wyrok NSA z dnia 4 maja 1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990, z. 11, poz. 398, w którym stwierdzono, że: "1. Nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji (art. 113 § 1 Kpa), które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. 2. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. 3. Wydane w trybie art. 113 Kpa postanowienie o sprostowaniu decyzji (będące reakcją organu I instancji na odwołanie strony), nie noszące jednak cech sprostowania, potraktowane natomiast przez organ jako «integralna część zaskarżonej decyzji», uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji przez NSA". W wyroku NSA z dnia 19 listopada 1991 r., SA/Wr 1084/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 93, w którym przyjęto z kolei, że: "Wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, a nie w drodze sprostowania na podstawie art. 113 § 1 Kpa " pomyłki" (art. 113 § 1 Kpa), co oznacza zmianę rozstrzygnięcia co do istoty". Wedle wyroku NSA z dnia 22 stycznia 1997 r., SA/Ka 2714/95, PG 1998, nr 3, poz. 33, zgodnie z którym "tryb rektyfikacji decyzji administracyjnych, ustanowiony w art. 113 § 1 Kpa, przewidziany jest dla nieistotnych wadliwości. Nie można z zastosowaniem tego przepisu zmienić takiego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie". W wyroku NSA z dnia 20 lutego 2001 r., IV SA 2746/98, ONSA 2002, nr 2, poz. 77, w którym stwierdzono natomiast, że: "Niedopuszczalne jest obejmowanie instytucją sprostowania (art. 113 § 1 Kpa) omyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie"). Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądy te podziela. Należy również zauważyć, że nawet oczywiście błędne zastosowanie przepisu prawa materialnego czy proceduralnego nie podlega sprostowaniu. Sprostowaniu nie podlegają błędy lub omyłki co do podstawy prawnej decyzji. Reasumując powyższe rozważania organy administracji orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że żądana przez skarżącego zmiana decyzji administracyjnej nie może zostać wprowadzona w trybie prostowania błędów pisarskich, rachunkowych i innych oczywistych omyłek, o których mowa w art. 113 § 1 Kpa. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie miał możliwości dokonania w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu zmiany decyzji w trybie art. 155 Kpa. Skoro jednak wnioskodawca złożył taki wniosek, organ winien go rozpatrzyć w odrębnym postępowaniu. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji.