II SA/Sz 666/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K. P. kwotę [...] ([...]), zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. H. B. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W toku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jej dochody uzyskane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, poprzedzających złożenie wniosku wyniosły łącznie [...] zł. Powierzchni użytkowa lokalu zajmowanego przez nią lokalu wynosi [...] m2. H. B. jest osobą niepełnosprawną, a z przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że jej niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta odmówił przyznania H. B. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.), zwana dalej również "u.d.m.", normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, zwana dalej "powierzchnią normatywną" w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 dla jednej osoby. W związku z przekroczeniem powierzchni normatywnej, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.d.m., organ rozważył również zasadność przyznania dodatku mieszkaniowego w oparciu o art. 5 ust. 5 pkt 1 u.d.m., zgodnie z którym dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej nie przekracza 60%. Organ wyjaśnił, że powierzchnia normatywna, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 powiększona o 30% wynosi 45,50 m2, a zatem lokal skarżącej przekracza 130% powierzchni normatywnej. Dalej organ wyjaśnił, że w myśl art. 5 ust. 5 pkt 2 u.d.m. powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu nie może przekroczyć 52,50 m2 (35 m2 x 150%), jednak pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni nie przekroczy 60% powierzchni użytkowej lokalu. Łączna powierzchnia pokoi i kuchni zajmowanego przez H. B. lokalu wynosi [..] m2, co stanowi 79,03% udziału powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu. Organ podniósł również, że wnioskodawczyni posiada orzeczenie o niepełnosprawności z adnotacją o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, jednak w związku ze zmianą linii orzecznictwa, w sytuacji, gdy zamieszkuje sama nie można uznać, iż przysługuje jej prawo do powiększenia powierzchni normatywnej o 5 m2. Pojęcie "oddzieln pokój" ma bowiem sens jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca zamieszkuje z innymi osobami. Pokój oddzielny, to pomieszczenie, którego nie trzeba dzielić z innymi osobami. Organ wskazał, że skarżąca zamieszkując sama ma do dyspozycji cały lokal. H. B. złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta do Samorządowego Kolegium w K. podnosząc, że powierzchnia zajmowanego przez nią lokalu przekracza o kilkadziesiąt centymetrów przewidziane przepisami normy. Jej zdaniem w takiej sytuacji należało uwzględnić nie tylko suchy przepis prawa, ale przede wszystkim jego ducha i społeczno-gospodarcze przeznaczenie i przyznać jej dodatek. Wywiodła ponadto, że jest osobą w podeszłym wieku. Jak wynika z orzeczenia lekarza – orzecznika ZUS z dnia [..]. i zaświadczenia lekarskiego dr M. Z. z dnia [..]. jest trwale nie zdolna do pracy i należy w stosunku do jej osoby zastosować art. 5 ust. 3 u.d.m.,tzn. podwyższoną o 15 m2 normę mieszkaniową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a następnie dokonał analizy ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i uznało, że organ ten w sposób prawidłowy zweryfikował okoliczności warunkujące przyznanie świadczenia i zasadnie doszedł do przekonania, ze dodatek mieszkaniowy H. B. nie przysługuje. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy skarżąca nie spełniła kryteriów odnoszących się do powierzchni zajmowanego lokalu, zasadnym było odstąpienie od badania, czy skarżąca spełnia kryterium dochodowe dla uzyskania świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. podniosła zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez jego błędną wykładnię i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do dodatku mieszkaniowego. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. podtrzymał stanowisko skarżącej wyrażone w skardze i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium wykazała, że nie narusza ona prawa. Przedmiotem skargi H. B. jest decyzja odmawiająca przyznania jej dodatku mieszkaniowego, która w jej ocenie została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że dodatek mieszkaniowy może otrzymać osoba, która spełnia przewidziane ustawą kryteria odnoszące się do powierzchni zajmowanego lokalu oraz dochodu. Tylko łączne spełnienie tych przesłanek uprawnia do otrzymania świadczenia. W niniejszej sprawie organ w pierwszej kolejności zbadał, czy skarżąca spełnia kryteria odnoszące się do powierzchni zajmowanego lokalu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.m. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 1) 35 m2 - dla 1 osoby, 2) 40 m2 - dla 2 osób, 3) 45 m2 - dla 3 osób, 4) 55 m2 - dla 4 osób, 5) 65 m2 - dla 5 osób, 6) 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2. Stosownie do art. 5 ust. 3 u.d.m., normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.). Natomiast art. 5 ust. 5 u.d.m. stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zatem w jej przypadku powierzchnia normatywna nie powinna przekraczać 35 m2.. Zajmowany przez skarżącą lokal ma powierzchnię 46,64 m2. W tej sytuacji należało rozważyć, czy zastosowanie znajdzie art. 5 ust. 5 u.d.m. Organy obu instancji dokonały przeliczenia powierzchni zajmowanego przez skarżącą lokalu, biorąc pod uwagę oba warianty przewidziane w art. 5 ust. 5 u.d.m. i na skutek tych przeliczeń ustaliły, że powierzchnia zajmowanego przez skarżącą lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej aniżeli 30% (art. 5 ust. 5 pkt 1), a powierzchnia pokoi i kuchni przekracza 60% powierzchni użytkowej lokalu (art. 5 ust. 5 pkt 2). Organy wzięły również pod uwagę okoliczność, iż skarżąca jest osobą niepełnosprawną, a z przedłożonego do akt orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że jest uprawniona do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W ocenie sądu organ dokonał prawidłowych obliczeń dotyczących powierzchni lokalu i spełniania kryteriów, o których mowa w art. 5 ust. 5 pkt 1 i 2 u.d.m. Prawidłowo również organ zinterpretował art. 5 ust. 3 u.d.m. Okoliczność legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem, iż osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju nie oznacza bowiem konieczności automatycznego powiększenia normatywnej powierzchni o 15 m2, jak stanowi art.5 ust. 3 u.d.m. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, który sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, iż zwiększenie powierzchni normatywnej, w sposób opisany w art. 5 ust. 3 u.d.m. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy osoba niepełnosprawna dzieli lokal mieszkalny z innymi osobami i w przypadku, gdy z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że ze względu na rodzaj niepełnosprawności wymaga ona zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Obligatoryjnie powierzchnia normatywna powiększana jest o 15 m2 jedynie w przypadku, gdy osoba niepełnosprawna porusza się na wózku. Takie rozwiązanie ma z jednej strony służyć osobie niepełnosprawnej, z drugiej zaś strony służy ochronie praw innych zamieszkujących w lokalu osób. W przypadku zatem, gdy osoba niepełnosprawna, nieporuszająca się na wózku zamieszkuje samodzielnie, brak jest podstaw do powiększenia powierzchni normatywnej, bowiem cały lokal pozostaje do jej dyspozycji, a zatem prawa tej osoby są należycie chronione, a nie zachodzi potrzeba ochrony praw innych, zamieszkujących z nią osób. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego ma charakter związany, a zatem nie zależy od uznania organu. Oznacza to, że organ bada, czy zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia i w przypadku, gdy wnioskodawca ich nie spełnia organ wydaje decyzję odmowną. W realiach niniejszej sprawy nie ma zatem znaczenia nieznaczne przekroczenie powierzchni normatywnej, bowiem przepisy ściśle określają kryteria przyznania dodatku mieszkaniowego, a organ nie może wykraczać poza ramy tymi przepisami zakreślone. W tym stanie rzeczy sąd skargę oddalił, przyjmując za podstawę art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 4 ust. 1 i § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801).