II SA/Sz 670/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi D.F. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na rzecz adwokat E. K. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu D. F. z pobytu stałego przy ul. [...] w [...] ie. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, jak wynika z uzasadnienia decyzji, zostało wszczęte z urzędu, po złożeniu zawiadomienia przez M. F., w którym podała, że D. F. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...] . W toku postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji ustalił, że D. F. nie zamieszkuje w ww. lokalu, a jedynie przychodzi do niego, a swoje życiowe interesy skupia w innym miejscu. O powyższym fakcie świadczą zeznania złożone przez M. F., Alana F., E. B. oraz wyjaśnienia D. F., a także kontrole dyscypliny meldunkowej, przeprowadzone przez pracowników organu. Składając wyjaśnienia, D. F. podał, że przychodzi do przedmiotowego lokalu, co dwa tygodnie, gdyż tam znajdują się jego rzeczy osobiste. Dodał, że do lokalu ma swobodny dostęp, gdyż posiada do niego klucze. Sam zainteresowany nocuje na działce (należącej do niego). W trakcie postępowania D. F. oświadczył ponadto, że zajmuje jeden pokój w lokalu, przy ul. [...] w [...], w którym przeprowadza remont (oświadczenie z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.), a ostatni raz nocował w tym lokalu z [...] r. Zeznanie złożone przez M. F. wskazuje, że D. F. opuścił dobrowolnie miejsce ostatniego meldunku w [..] r. i nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania oraz nie przychodzi do niego, jeżeli przychodzi, to tylko pod nieobecność M. F.. Organ pierwszej instancji rozpatrujący sprawę, uznał w takich warunkach, że D. F. swoje potrzeby życiowe, realizuje poza lokalem mieszkalnym przy ul. [...] w [...] . Nie zmienia tego stanowiska twierdzenie strony, że magazynuje w tym lokalu swoje rzeczy osobiste oraz fakt, że czasem do tego miejsca przychodzi. Odnosząc się do deklarowanego przez D. F. zamiaru powrotu do lokalu, organ uznał, że sam zamiar strony jest niewystarczający do stwierdzenia zamieszkiwania, jest to bowiem kwestia zdarzenia przyszłego i niepewnego. Przedmiotowy zamiar – jak wywiódł organ - musi być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w danym lokalu swoich osobistych i majątkowych interesów. W ocenie organu, D. F. skupia swoje interesy życiowe poza miejscem stałego zameldowania, to zameldowanie w tym miejscu jest utrzymywaniem fikcji meldunkowej, czemu sprzeciwiają się przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na koniec organ wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i przesłanki wymienione w tym przepisie zostały spełnione w przedmiotowej sprawie. D. F. złożył odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody [...] ego, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez przyjęcie, że adres: ul. [...] w [...] nie jest jego miejscem stałego pobytu. W uzasadnieniu podniósł, że przed organem pierwszej instancji składał wyjaśnienia, iż nie opuścił miejsca stałego zameldowania. Z miejscem tym łączy go zamiar stałego pobytu. Tam też znajdują się jego rzeczy osobiste. Stanowisko wynikające z uzasadnienia decyzji, że inne jest miejsce skupienia jego interesów życiowych, uznał za nadinterpretację art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stwierdził, że nie ma także wpływu na prawo do przebywania w przedmiotowym lokalu, wydane orzeczenie rozwodu, skoro brak jest w nim rozstrzygnięcia o podziale majątku. Brak jest także orzeczenia o eksmisji z lokalu. Wobec powyższego uważa, że brak jest podstaw do wymeldowania go z lokalu, o którym mowa w decyzji. Wojewoda [...] , decyzją z dnia [...] r., nr [..] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 1 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że dla wymeldowania D. F. niezbędne było ustalenie, czy faktycznie doszło do opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu. Według organu odwoławczego, z akt sprawy wynika, że lokal przy ul. [...] w [...] , nie stanowi miejsca, w którym strona koncentruje swoje interesy życiowe. Świadczą o tym dowody zebrane przez organ pierwszej instancji, w tym oświadczenia D. F., oraz zeznania świadków, jak również protokoły przeprowadzonych kontroli. Odmienne stanowisko odwołującego się wynika z jego subiektywnego przekonania, które nie znajduje odzwierciedlenia w ustaleniach dokonanych w sprawie. W tym stanie rzeczy, Wojewoda [...] uznał, że prowadzący postępowanie organ pierwszej instancji trafnie ustalił, iż D. F. spełnił przesłankę opuszczenia stałego zameldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W świetle art. 6 ust.1 powołanej wyżej ustawy – jak zaznaczył organ odwoławczy - można mieć tylko jedno miejsce stałego pobytu. Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o wymeldowaniu ma jedynie na celu uporządkowanie i zaktualizowanie ewidencji ludności. Decyzja ta nie ma żadnego wpływu na zakres spraw cywilnoprawnych, jakie przysługują osobie odwołującego się. Decyzja ta nie sprawia również, że wymeldowany staje się osobą bezdomną lub nie ma prawa do przebywania w tym lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., skarżący D. F. wniósł o jej uchylenie w całości, jako naruszającej prawo, w tym jego prawa obywatelskie. Organom obu instancji zarzucił, iż te nie wzięły pod uwagę jego zeznań, złożonych w toku postępowania administracyjnego. Oświadczył, że nadal zamieszkuje z żoną i dwójką ich dzieci w lokalu przy ul. [...] w [...] . Skarżący zauważył, że organy rozstrzygające sprawę wymeldowania skoncentrowały się na ustaleniu przebywania w przedmiotowym lokalu, choć podnosił, iż nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu, gdyż nie zabrał stamtąd swoich rzeczy osobistych i dobrowolnie nie wyprowadził się do innego lokalu. Według skarżącego w lokalu znajduje się dorobek jego byłego małżeństwa, np. meble, rzeczy osobiste. D. F. jest zdania, że w jego sprawie, nie zebrano i nie oceniono prawidłowo całego materiału dowodowego. Dodał, że w mieszkaniu przebywał w takim zakresie, na jaki pozwalała sytuacja życiowa oraz w jakim uznał to za konieczne. Obecnie nie ma możliwości wejścia do lokalu, gdyż wymieniono zamek w drzwiach. Skarżący oświadczył, że obecnie przebywa na terenie działki ogrodniczej, co w domniemaniu urzędników świadczy, iż w tym miejscu skupia on swoje interesy życiowe. W tych warunkach D. F. stwierdził, że zaskarża decyzje organów obu instancji z uwagi na naruszenie art. 7 i art. 80 K.p.a. Wojewoda [...] , udzielając odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego adwokat E. K. (ustanowiony z urzędu), podtrzymała stanowisko skargi i wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata na zasadzie prawa pomocy z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] ie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod kątem badania zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowanych przez organ przepisów prawa materialnego oraz przepisów procedury administracyjnej. Zakres tej kontroli obejmuje orzekanie w przypadkach określonych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] ego utrzymująca w mocy decyzji organu pierwszej instancji o wymeldowaniu D. F. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...] ie. Materialnoprawną podstawę wydania tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) - zwanej dalej ustawą. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób i temu służy obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony w art. 2 ustawy. Polega on między innymi na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1) i wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 2). Miejscem pobytu stałego, stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 ustawy, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Należy podkreślić, że zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, nie mającą żadnego związku z tytułem prawnym do lokalu i pełni jedynie funkcję ewidencyjną, co ma zapewnić zgodność ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Ze względu na cel ustawy, którym jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy dopuścił możliwość wymeldowania w formie decyzji administracyjnej, podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, w którym w szczególności: mieszkają, nocują, spożywają posiłki, wypoczywają przyjmują gości, przechowują rzeczy osobiste, koncentrują swoje miejsce pracy, nauki, opieki medycznej itp (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1417/08, opubl. w Lex 555261). Bez wątpienia takim miejscem dla skarżącego nie jest lokal przy ul. [...] w [...] . Należy zauważyć, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter prawotwórczy, co właśnie w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, traktowane jest jako fakt prawotwórczy, uprawniający organ administracji do wymeldowania z pobytu stałego. Istotne znaczenie ma określenie wymaganych cech tej okoliczności, tj. opuszczenie miejsca stałego pobytu (w sposób dobrowolny i trwały, a także wynika z własnej woli zameldowanego) oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bezspornie, że D. F. faktycznie nie zamieszkuje w miejscu zameldowania i lokal ten opuścił z własnej woli. W lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] ie, zamieszkuje jedynie była małżonka skarżącego – M. F., która jest najemcą tego lokalu, wraz z dwójką ich synów. W świetle argumentów podnoszonych przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego, jak również w skardze do Sądu, odnoszących się do chęci dalszego zamieszkiwania w lokalu należy zauważyć, że o kwalifikacji pobytu nie decyduje oświadczenie meldowanego, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar osoby, której meldunek dotyczy (vide wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 574/07, opubl. w Lex nr 460009). Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być połączony z faktem przebywania, które polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu, swoich osobistych i życiowych interesów. Takich okoliczności skarżący nie udowodnił, które mogłyby potwierdzić jego stały pobyt w przedmiotowym lokalu. Okoliczności stałego pobytu w lokalu, podnoszone w protokołach (znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy), przedstawiane jako przychodzenie do miejsca ostatniego zameldowania, można ocenić jedynie jako fakt okazjonalnego odwiedzania tego miejsca. Także jednorazowe nocowanie w tym lokalu w okresie kilkunastu miesięcy poprzedzających wydanie decyzji, świadczy o incydentalnym korzystaniu z tego lokalu, które z pewnością nie wskazuje na cechy stałego pobytu. Skarżący w trakcie postępowania zgłaszał organowi fakt prowadzenia remontu w zajmowanym pokoju i okoliczność ta była przedmiotem analizy organu prowadzącego postępowanie (vide protokół z dnia [...] r. oraz protokół z dnia [...] r.). Fakt prowadzenia remontu, mógłby mieć znaczenie dla uznania twierdzeń skarżącego, tylko wówczas, gdy w rzeczywisty sposób mógłby wskazywać na czasowe tylko zerwanie więzi z tym miejscem (na okres remontu) oraz wskazywać na podjęcie przygotowań do powrócenia do stałego pobytu. Zachowanie strony, nie potwierdza tego rodzaju przesłanek. Skarżący, jak wynika to z akt administracyjnych, nie powrócił do ww. lokalu, a do protokołu rozprawy z dnia [...] r. oświadczył, iż nie wie, kiedy do tego lokalu ma zamiar wrócić. W tych warunkach oświadczenie strony można odczytać jedynie jako stworzenie pozorów, uniemożliwiających wymeldowanie jego osoby. Informacje zebrane w toku postępowania administracyjnego wskazują, że skarżący nie mieszka i nie kontaktuje się z byłą małżonką i dziećmi ,mieszkającymi w lokalu przy ul. [...] w [...] . Z oświadczeń tych osób wynika, że skarżący nie partycypuje w kosztach utrzymania tego lokalu, nie interesuje go stan tego lokalu, a przychodzi jedynie pod nieobecność innych domowników i tylko na chwilę. Z zeznań rodziny wynika nadto, że D. F. mieszka na terenie ogrodów działkowych. Powyższym faktom skarżący nie zaprzeczył, a w istocie je potwierdził, wskazując, w protokole z dnia [...] r., że w okresie letnim zamierza mieszkać na swojej działce, natomiast w do protokołu z dnia [...] r. podał, że nocuje w innych miejscach, niż w miejscu stałego zameldowania. Przeprowadzane przez organ kontrole dyscypliny meldunkowej także nie potwierdziły obecności skarżącego w lokalu przy ul. [...] w [...] . Wymaga podkreślenia, że także niewystarczającym argumentem dla uznania zasadności skargi jest powoływany przez stronę fakt pozostawienia rzeczy osobistych w miejscu ostatniego meldunku. W świetle art. 15 ust. 2 ustawy, powołany fakt pozostawiania rzeczy osobistych w lokalu nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli tak jak w przedmiotowej sprawie nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania (vide wyrok NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10, opubl. w internetowej bazie - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 360/08, opubl. w Lex nr 484172; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 136/09, opubl. w Lex 553622). Okoliczność potwierdzająca stałe przebywanie D. F. w przedmiotowym lokalu jest tym bardziej wątpliwa, wobec twierdzeń M. F., iż były małżonek sukcesywnie wynosił swoje rzeczy z tego lokalu. Odnośnie podnoszonych przez stronę trudności z wejściem do lokalu, z uwagi na wymianę zamka w drzwiach mieszkania, wskazać należy, że fakt ten nastąpił już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o stan prawny oraz faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, co oznacza, że zmiana stanu faktycznego, która miała miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji nie wpływa na jej legalność. W kwestii podniesionego przez D. F. zarzutu naruszenia w sprawie art. 7 i art. 80 K.p.a., przez organy obu instancji, nie znajdują one potwierdzenia w przedmiotowej sprawie. Zarzuty te dotyczą reguł prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, które powinno toczyć się w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej, w tym zbierania i oceny dowodów oraz przedstawienia na ich podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego, czyli istotnych dla sprawy okoliczności. Należy zauważyć, że poczynione ustalenia przez organy administracji obu instancji, znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Materiał ten był pełny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, organy wskazały także, którym dowodom dały wiarę, a którym odmówiły wiarygodności, czyli zgodnie z wynikającą z art. 80 K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Stwierdzić nadto leży, że jak wynika z akt sprawy, skarżący brał czynny udział w tym postępowaniu i miał możliwość składania oświadczeń, wniosków i wyjaśnień. Pomimo tych możliwości D. F. nie przedstawił takich argumentów, które miałyby świadczyć o nieprawidłowym zastosowaniu przepisów procedury administracyjnej, czy nierzetelności organów administracji publicznej w tej sprawie. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, iż organy administracji naruszyły wskazane przez skarżącego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Wojewoda [...] oraz Prezydent Miasta [...] przyjęli zaistnienie w sprawie ustawowych przesłanek do wymeldowania skarżącego z miejsca jego dotychczasowego pobytu, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy, czemu organy dały wyraz w treści uzasadnienia decyzji. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł jak w pkt I sentencji orzeczenia. O przyznaniu adwokatowi ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).