II SA/Sz 670/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2021 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza I. z dnia [...] r., nr [...] Sygn. akt II SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej powoływane jako: "SKO", "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania K. M. (dalej powoływany jako: "Strona", "Skarżący") orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r. roku wydanej przez Burmistrza I. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem E. M.. Jak podano w uzasadnieniu powyższej decyzji, wnioskiem z dnia [...]. roku K. M. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] roku organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności oraz braku rezygnacji z zatrudnienia (prowadzenia działalności gospodarczej) przez wnioskodawcę. Pismem z dnia [...] roku Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Po jego rozpatrzeniu organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, iż wiek w którym powstała niepełnosprawność u E. M. ma znacznie dla uprawnienia Strony do wnioskowanego świadczenia. Mimo powyższego organ odwoławczy nie dopatrzył się podstaw do przyznania świadczenia wyjaśniając, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego może wystąpić osoba która nie tylko sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale przede wszystkim gdy jest ona sprawowana w takim wymiarze, że jest zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia. W ocenie Kolegium nie ulega wątpliwości, że na Stronie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca, ale wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tylko nadal wykonuje działalność gospodarczą. W tym zakresie wyjaśniono też, iż artykułowane "warunkowe oświadczenie na przyszłość i niepewne o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej" w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie wypełnia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Warunek rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem jest bezwzględny i nie może być warunkowany. Od powyższej decyzji Strona wywiodła skargę. Skarżący oświadczył też w szczególności, iż prowadząc działalność gospodarczą miał nieregularny styl pracy i mógł sprawować opiekę nad ojcem. Oświadczył też, iż od dnia [...] roku zamknął działalność gospodarczą, ponieważ ojciec wymaga ciągłej opieki. W tym stanie rzeczy zawnioskował o uwzględnienie powyższej okoliczności i wydanie pozytywnej decyzji. Dołączył też do skargi wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej datowany na [...] roku. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonana przez Sąd kontrola sprawy wykazała, że skarga zawiera usprawiedliwione zarzuty. Rozpoznanie sprawy zostało dokonane w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; W dotychczasowym toku postępowania nie było sporne, że Skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Prawidłowo Kolegium uznało też, iż w toku orzekania należało uwzględnić skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K [...]), w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim zróżnicowano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym, miały obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części przywołanego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wskazuje, że organ przyjął w powyższym zakresie prawidłowe stanowisko. Natomiast brak jest podstaw do uznania za prawidłowe ustalenia organu odwoławczego, że Skarżący przed datą orzekania przez Kolegium nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tylko nadal wykonuje działalność gospodarczą. Takie ustalenie organu odwoławczego stoi w oczywistej sprzeczności z zapisami zawartymi w powszechnie dostępnym rejestrze - Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wynika z niej bowiem, iż prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza została wykreślona z rejestru z dniem [...] r., po tym jak Skarżący zaprzestał jej wykonywania z dniem [...] r. W toku dalszego postępowania organy winny uwzględnić opisany przez Skarżącego fakt zaprzestania z dniem [...] r. prowadzenia działalności gospodarczej. Winny też, rozstrzygając w sprawie, mieć na względzie, że wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K [...]) stwierdzającego, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tak zweryfikowanego przepisu nie można stosować w dotychczasowym kształcie, gdyż dokonując merytorycznego rozpoznania wniosku organy powinny zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem części niekonstytucyjnego przepisu i w zależności do tych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Stosując zaś dyspozycję normy wynikającej z art. 135 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania o konieczności eliminacji z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji.