II SA/Sz 687/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-10-19
Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Barbara Gebel, Stefan Kłosowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel budynku (wspólnota mieszkaniowa) jest zobowiązany do zapewnienia dostępu do drogi pożarowej, nawet jeśli teren, na którym znajduje się droga, nie stanowi jego własności, a dostęp jest utrudniony przez drzewa rosnące na tym terenie?Ratio decidendi
Właściciel budynku jest zobowiązany do zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, w tym przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej, co obejmuje zapewnienie odpowiedniego dostępu do drogi pożarowej. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny i nie jest relatywizowany przez stan prawny terenu, na którym biegnie droga pożarowa, ani przez obecność przeszkód naturalnych. W przypadku utrudnień, właściciel budynku powinien podjąć wszelkie możliwe kroki prawne i faktyczne, aby dostosować drogę pożarową do wymogów przepisów, w tym poprzez porozumienie z właścicielem terenu lub wystąpienie o rozwiązania zamienne.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa została zobowiązana decyzją administracyjną do zapewnienia dostępu do drogi pożarowej do swojego budynku, w tym poprzez przycięcie lub wycięcie drzew utrudniających dostęp. Wspólnota odwołała się, podnosząc, że decyzja jest skierowana do niewłaściwego adresata, który nie dysponuje środkami i kompetencjami do wykonania obowiązku, a także zarzuciła niewezwanie do udziału Gminy jako właściciela terenu z drzewami. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy, nakazując Wspólnocie doprowadzenie drogi pożarowej do budynku z uwzględnieniem alternatywnych rozwiązań. Wspólnota zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do WSA, powtarzając zarzuty dotyczące niewykonalności decyzji, skierowania jej do niewłaściwego adresata i braku wezwania Gminy do udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę
W oparciu o ustalenia kontroli przeprowadzonej [...] r., Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S., na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, wydał w dniu [...] r. decyzję administracyjną, którą nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej nr [...] przy al. [...] w S. zapewnienie dostępu z drogi pożarowej (al. [...] dla drabin mechanicznych i podnośników hydraulicznych do 100 % długości elewacji frontowej budynku należącego do Wspólnoty budynku w zabudowie pierzejowej, poprzez przycięcie gałęzi od strony elewacji budynku na całej wysokości drugiego drzewa, w ten sposób aby odstęp gałęzi od elewacji budynku wynosił nie mniejniż 3,5 m, oraz wycięcie trzeciego i czwartego drzewa (drzewa liczone są w kolejności od skrajnego drzewa usytuowanego na wysokości narożnika przedmiotowego budynku, znajdującego się przy ciągu pieszym łączącym al. [...] z ul. [...]) - do dnia 31 lipca 2017 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] przy
al. [...] w S. podniosła, że decyzja skierowana została do niewłaściwego adresata, który nie dysponuje środkami i kompetencjami umożliwiającymi jej wykonanie nałożonego powyższą decyzją obowiązku, a także wyznaczenie zbyt krótkiego terminu na zrealizowanie określonego w decyzji obowiązku Zarzuciła także niewezwanie do udziału w sprawie Gminy Miasto S. – Zakładu Dróg i Transportu Miejskiego w S.. Zdaniem Wspólnoty, niedostateczne sprecyzowanie obowiązków adresata powoduje, że niemożliwe jest ich wykonanie, jak również ich wyegzekwowanie.
Po rozpatrzeniu odwołania [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "organ II instancji" lub "Komendant Wojewódzki"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r.
o Państwowej Straży Pożarnej, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r.,
nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że nakazał ww. Wspólnocie w terminie do dnia 31 marca 2018 r., doprowadzić drogę pożarową o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej o każdej porze roku do budynku usytuowanego przy al. [...] w S., w taki sposób, aby:
- zapewniony był dostęp do 100 % elewacji od frontu tego budynku przy spełnieniu wymagań oddalenia drogi pożarowej od ściany budynku o 5-15 m oraz braku drzew o wysokości przekraczającej 3 m, uniemożliwiających dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych;
lub (alternatywnie) aby spełnione były łącznie następujące warunki:
1) na każdej kondygnacji powyżej trzeciej nadziemnej tego budynku każda klatka schodowa, służąca ewakuacji w budynku, miała okno dla ekip ratowniczych, umożliwiające dostęp z zewnątrz przez otwór o dolnej krawędzi położonej nie wyżej niż 90 cm nad poziomem posadzki oraz o wysokości i szerokości odpowiednio co najmniej 110 cm i 60 cm, lub miała zapewnione dotarcie do takiego okna poziomą drogą ewakuacyjną o długości nieprzekraczającej 50 m;
2) droga pożarowa była doprowadzona do budynku tak, że jej najbliższa krawędź jest oddalona o 5-10 m od rzutu pionowego na poziom terenu każdego z okien,
o których mowa w pkt 1, a między tą drogą i wymienionymi oknami nie występowały stałe elementy zagospodarowania terenu lub drzewa o wysokości przekraczającej 3 m, uniemożliwiające dotarcie do tych okien za pomocą podnośników i drabin mechanicznych;
3) okno, o którym mowa w pkt 1 było oznakowane od wewnątrz znakiem bezpieczeństwa "nie zastawiać", a z zewnątrz - znakiem bezpieczeństwa odpowiednim do sposobu, w jaki można dostać się do wnętrza budynku, zgodnie
z Polską Normą dotyczącą znaków bezpieczeństwa.
Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że w dniu [...] r. funkcjonariusz Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S. przeprowadził czynności kontrolno-rozpoznawcze w budynku usytuowanym przy al. [...] w S. w zakresie rozpoznawania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej. W toku czynności stwierdzono, że do kontrolowanego budynku nie doprowadzono drogi pożarowej, o której mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030) dalej: "rozporządzenie MSWiA".
[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej
w wymienionej na wstępie decyzji uznał, że decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona oraz należy zmodyfikować opisane w niej rozwiązanie.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, Organ II instancji podał, że z akt sprawy wynika bezspornie, że do budynku usytuowanego przy al. [...] w S. nie jest obecnie doprowadzona droga pożarowa spełniająca wymagania określone w rozporządzeniu MSWiA. Kontrolujący ustalił, że ww. budynek jest obiektem średniowysokim, kategorii zagrożenia ludzi ZL III i ZL IV, w zabudowie pierzejowej. Obiekt posiada dwie klatki schodowe. Obecnie obowiązujące przepisy nie zawierają definicji legalnej pojęcia "zabudowy pierzejowej" dlatego organ oparł się na definicji zawartej w "Słowniku języka polskiego Wyd. PWN W-wa 2005" i przyjął, że powyższa zabudowa jest zabudową pierzejową, ponieważ zachowuje ciągłość ścian frontowych ulicy (al. [...]. Wzdłuż strony frontowej budynku przebiega droga publiczna w odległości 7 m od frontu budynku (al. [...]). Pomiędzy wskazaną drogą, a budynkiem znajdują się cztery drzewa o wysokości przekraczającej 3 m, które uniemożliwiają dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych.
Ponadto, w obiekcie brak jest innych rozwiązań wskazujących na spełnienie obowiązku doprowadzenia do ww. budynku drogi pożarowej, takich jak okna dla ekip ratowniczych, bądź rozwiązań zamiennych uzgodnionych z Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.
Stan taki wskazuje, że do przedmiotowego budynku nie doprowadzono drogi pożarowej zgodnie z wymaganiami ww. rozporządzenia MSWiA.
Wskazane na wstępie parametry przedmiotowego obiektu determinują obowiązek doprowadzenia do niego drogi pożarowej spełniającej wymogi przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA. Przepis ten nakazuje, że drogę pożarową o określonych parametrach winno się doprowadzić do budynku należącego do grupy wysokości: średniowysoki, wysoki lub wysokościowy, zawierającego strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL III, ZL IV, ZL V.
Jednocześnie Komendant Wojewódzki podkreślił, że rozporządzenie MSWiA wskazuje na kilka sposobów doprowadzenia drogi pożarowej do budynku. Zgodnie
z § 12 ust. 3 ww. przepisu do budynków w zabudowie pierzejowej droga pożarowa może być poprowadzona w taki sposób, aby był zapewniony dostęp do 100 % długości elewacji od frontu budynku. Wobec braku definicji legalnej "frontu budynku", organ posiłkując się definicją słownikową przyjął, że jest to przednia część budynku znajdująca się od strony al. [...]. Droga pożarowa tak doprowadzona powinna być oddalona od ściany budynku o 5-15 m. Ponadto, pomiędzy tą drogą
i ścianą budynku nie mogą występować stałe elementy zagospodarowania terenu lub drzewa i krzewy o wysokości przekraczającej 3m, uniemożliwiające dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych (§ 12 ust. 2 rozporządzenia MSWiA).
Z treści § 12 ust. 6 rozporządzenia MSWiA, podał, że z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że obowiązek doprowadzenia do przedmiotowego budynku drogi pożarowej można zrealizować w dwojaki sposób i będzie on zależał wyłącznie od woli podmiotu zobowiązanego do doprowadzenia drogi pożarowej do budynku. Skoro ustawodawca nie określił, które rozwiązanie jest priorytetowe, to – zdaniem organu – należy przyjąć, że są to równorzędne sposoby realizacji obowiązku zapewnienia drogi pożarowej do budynku.
Ponadto organ odwoławczy wskazał na jeszcze jedną możliwość doprowadzenia do budynku drogi pożarowej, na co zwrócił uwagę również organ I instancji. Zgodnie bowiem z treścią § 13 ust. 4 rozporządzenia MSWiA w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy spełnienie wymagań dotyczących doprowadzenia drogi pożarowej do obiektu budowlanego jest niemożliwe ze względu na lokalne uwarunkowania lub jest uzasadnione przyjęcie innych rozwiązań, na wniosek właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu, dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych, zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, uzgodnionych z właściwym miejscowo Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.
Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, w rozpatrywanym przypadku doprowadzenie do budynku drogi pożarowej o określonych parametrach jest możliwe, tym samym organ Państwowej Straży Pożarnej był uprawniony do wydania decyzji w ww. zakresie. Istnieje możliwość przeprowadzenia wycinki, bądź zabiegów pielęgnacyjnych drzew usytuowanych pomiędzy al. [...], a budynkiem
nr [...]. Wskazane działania spowodowałaby doprowadzenie drogi pożarowej
do ww. budynku zgodnie z obowiązującymi przepisami. Takie wnioski wynikają z pisma ogrodnika miejskiego - M. G. z dnia 24 sierpnia 2016 r., skierowanego do Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] przy al. [...], które załączone zostało do odwołania. W piśmie tym wskazano, że wycięcie opisanych wyżej drzew jest możliwe po przeprowadzeniu stosownej procedury administracyjnej na wniosek i koszt Wspólnoty.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że Wspólnota nie jest władna do przeprowadzenia prac związanych z dostosowaniem drogi pożarowej, gdyż nie jest właścicielem gruntu, na którym usytuowane są przedmiotowe drzewa, Komendant stwierdził, iż powyższy zarzut jest niezasadny. Powołując się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2366/13 Komendant Wojewódzki wskazał, że fakt że Wspólnota nie jest właścicielem gruntu, na którym rosną drzewa uniemożliwiające dostęp do elewacji przedmiotowego budynku, nie stanowi przeszkody w podjęciu przez stronę działań zmierzających do ich usunięcia, czy też wykonania stosownych cięć pielęgnacyjnych. Takie działania są możliwe, na co wskazuje treść ww. pisma ogrodnika miejskiego z dnia 24 sierpnia 2016 r. Skoro do budynku usytuowanego przy al. [...] nie jest doprowadzona droga pożarowa o odpowiednich parametrach, to tym samym stanowi to naruszenie przepisów przeciwpożarowych, zatem – w ocenie organu odwoławczego – zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej – należało nałożyć stosowny nakaz na właściciela budynku.
Komendant Wojewódzki uznał za niezasadne argumenty strony odwołującej
się o braku środków na realizację ww. działań. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tym względzie jest jednoznaczne i na jego podstawie można stwierdzić, że brak środków finansowych nie ma wpływu na treść nakładanych obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Również zarzut dotyczącego przeszkód faktycznych i prawnych w wykonaniu obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją Komendant Wojewódzki uznał za bezzasadny, wskazując, iż z treści pisma ogrodnika miejskiego, skierowanego do strony wynika, że jest możliwość usunięcia, bądź wykonania cięć pielęgnacyjnych drzew usytuowanych pomiędzy drogą pożarową, a przedmiotowym budynkiem. Wprawdzie strona nie może wykonać powyższych prac w pełni samodzielnie, może jednak zwrócić się ze stosownym wnioskiem do podmiotów upoważnionych w tym zakresie.
Komendant przychylił się natomiast do argumentu Wspólnoty, podnoszącego,
że organ I instancji wyznaczył zbyt krótki termin na realizację obowiązku, w związku
z czym przedłużył termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia [...] r. W opinii organu, powyższy termin pozwoli stronie na realizację obowiązku. Ustalając nowy termin Organ II instancji miał na względzie konieczność uzyskania przez Wspólnotę stosowych pozwoleń, opinii lub odstępstw.
Organ II instancji nie zgodził się natomiast z zarzutem o niewezwaniu do udziału w sprawie Gminy Miasto S. - Zakładu Dróg i Transportu Miejskiego w S., wskazując, iż podmiotem odpowiedzialnym za realizację zadań z zakresu ochrony przeciwpożarowej w budynku nr [...], usytuowanym przy al. [...]
w S. jest Wspólnota.
Odnosząc się do zarzutu o niesprecyzowaniu obowiązków, jakie wykonać ma adresat decyzji, organ II instancji argumentację przyznał, że rozstrzygnięcie w kształcie nadanym przez organ I instancji nie jest precyzyjne oraz nie zawiera wszystkich możliwości wykonania obowiązku wynikającego z przepisów rozporządzenia MSWIA. W związku z tym organ II instancji zmienił decyzję organu I instancji i sformułował nowe rozstrzygnięcie, uwzględniające powyższe kwestie.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] przy al. [...] w S. zaskarżyła ją skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej:
1. nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez przyjęcie, że droga pożarowa o utwardzonej nawierzchni, umożliwiająca dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej o każdej porze roku do budynku usytuowanego przy al. [...] w S., która oddalona jest od ściany budynku o 5-15 metrów nie istnieje, podczas gdy w rzeczywistości taka droga istnieje od wielu lat, lecz dostęp do elewacji od frontu tego budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych został ograniczony przez przeszkodę naturalną w postaci 4 drzew, których pielęgnację poprzez przycinanie do wysokości 3 metrów zaniedbał ich właściciel, tj. Gmina Miasto S., w konsekwencji czego konieczne jest zobowiązanie tego podmiotu do usunięcia przeszkód, które postawiła na istniejącej od wielu lat drodze pożarowej;
2. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 28 w zw. z art. 107 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w następstwie czego niewezwanie do udziału w sprawie
w charakterze strony Gminy Miasto S., a w efekcie czego skierowanie decyzji do niewłaściwego adresata, tj. skarżącej, która nie dysponuje uprawnieniami oraz kompetencjami do samodzielnego wykonania decyzji (brak legitymacji czynnej w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew), której urzeczywistnienie jest uzależnione jedynie od woli Gminy Miasto S. i sprowadza się do wycinki drzew będących jej własnością, których pielęgnację ta zaniedbuje;
3. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w następstwie czego niestwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S., która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
4. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie – niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności nieprzeprowadzenie oględzin okien klatek schodowych, do których nie ma dostępu z drogi pożarowej, albowiem znajdują się one od strony zamkniętego podwórza, tym samym niemożliwe jest dotarcie do tych okien za pomocą podnośników i drabin mechanicznych;
5. obrazę przepisów postępowania, tj. art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez bezpodstawne przyjęcie, że podmiotem legitymowanym czynnie do wystąpienia do Marszałka Województwa Z. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew
z terenu nieruchomości Gminy Miasto S. jest podmiot inny niż posiadacz nieruchomości;
6. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, poprzez jego nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że właściciel budynku (tj. skarżąca), zapewniając jego ochronę przeciwpożarową jest obowiązana przygotować do prowadzenia akcji ratowniczej budynek, obiekt budowlany lub teren niestanowiący jej własności, a będący drogą publiczną, właścicielem której jest Gmina Miasto S.;
7. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych poprzez jego zastosowanie, podczas gdy nie są spełnione łącznie warunki określone w tej normie prawnej, tzn. okna klatek schodowych skierowane są na zamknięte podwórze, na które wóz bojowy jednostki ratowniczej nie może wjechać, a przez to niemożliwe jest dotarcie do tych okien za pomocą podnośników i drabin mechanicznych;
8. narzucenie skarżącej zbyt krótkiego terminu na wykonanie decyzji, a przez to nieuwzględnienie prawa skarżącej do zaskarżenia decyzji;
9. niedostateczne sprecyzowanie obowiązków adresata decyzji, co powoduje,
że niemożliwe jest wykonanie zaskarżonej decyzji, jak również jej wyegzekwowanie.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o:
- stwierdzenie nieważności decyzji Z. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r., ewentualnie o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
- wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości;
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj.:
a) pisma Marszałka Województwa Z. z dnia 14 lutego
2017 r.,
b) pisma Zakładu Usług Komunalnych w S. z dnia 24 sierpnia 2016 r.,
c) wniosku Wspólnoty o podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew z dnia 18 sierpnia 2016 r.,
d) pisma Wspólnoty do Zakładu Usług Komunalnych z dnia 14 września 2016 r.;
e) fotografii przedstawiających widok z klatek schodowych na podwórze;
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego
od strony przeciwnej według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez Organ przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi.
Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministacyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Z. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, uchylającą decyzję, nakazującą skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej nr [...] przy
al. [...] w S. (dalej: "Wspólnota") dostosowanie drogi pożarowej do należącego do Wspólnoty budynku oraz do wymagań określonych w przepisach szczególnych.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. nr 12, poz. 68 ze zm.), komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.
Zgodnie zaś z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. nr 178, poz. 1380 ze zm.), ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez: 1) zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia, 2) zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia, 3) prowadzenie działań ratowniczych.
Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zobowiązany jest
zapewnić ich ochronę przeciwpożarową. W ramach tego obowiązku obowiązany jest
przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych
i technologicznych (art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy), a także, m.in. przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej (art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy).
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w toku prowadzonego przez organ ochrony pożarowej, wskutek zmiany statusu budynku miejskiego na średniowysoki, wskutek zmiany strychu na kondygnację mieszkalną, dotychczasowa droga pożarowa z al. [...] przestała spełniać wymogi bezpieczeństwa pożarowego określone w przywołanym wyżej rozporządzeniu MSWiA, albowiem rosnące na niej drzewa uniemożliwiają swobodny dostęp służb ratowniczych do wyższych kondygnacji. Wynika to jednoznacznie z ustaleń zawartych w protokole
z przeprowadzonych w dniu [...] r. przez upoważnionego pracownika organu I instancji czynności kontrolno-rozpoznawczych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego przedmiotowego budynku.
W świetle powyższego materiału zasadne jest stanowisko organów obu instancji o niespełnianiu przez przedmiotowy budynek wymogów określonych przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. Nr 124, poz. 1030).
Powyższych okoliczności strona skarżąca zresztą nie kwestionuje, podnosząc jedynie niewykonalności nakładanego na nią obowiązku, argumentując, iż nie jest właścicielem gruntu, na którym należy zrealizować zalecane przez organ pożarowy prace (wycięcie lub przycięcie rosnących w drodze pożarowej drzew), a kierowane do Gminy prośby o wykonanie tych działań nie odniosły rezultatu.
Stanowisko strony skarżącej należy ocenić jako niezasadne. Odnosząc się do nałożonego na Wspólnotę obowiązku dostosowania do przepisów szczególnych drogi pożarowej, która nie stanowi jej własności, należy przytoczyć art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, zgodnie z którym obowiązek przygotowania budynku, do prowadzenia akcji ratowniczej ciąży na właścicielu. Nie budzi wątpliwości, że kwestionowane przez Wspólnotę nakazy mają na celu zapewnienie szybkiego dotarcia służb ratowniczych do budynku w przypadku pożaru oraz umożliwienie sprawnego manewrowania pojazdami, zaopatrzonymi w podnośniki i drabiny mechaniczne na miejscu akcji. W tym celu konieczne jest dostosowanie drogi pożarowej do wymagań rozporządzenia z dnia 24 lipca 2009 r. Należy mieć na uwadze, iż brak rozstrzygnięcia przez organy w powyższym zakresie i pozostawienie drogi pożarowej w dotychczasowym stanie byłoby równoznaczne z opóźnieniem podjęcia skutecznych działań ratowniczo-gaśniczych, stanowiąc zarazem zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w przedmiotowym budynku oraz ich mienia.
Podkreślić należy, że obowiązki, o których mowa w cyt. art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej związane są wyłącznie z własnością budynku i zostały sformułowane przez ustawodawcę w sposób bezwzględny. Takie okoliczności jak stan prawny terenu, przez który biegnie droga pożarowa, nie relatywizują obowiązków właściciela związanych z ochroną przeciwpożarową. Uwarunkowania te, muszą ustąpić pierwszeństwa wartości jaką jest bezpieczeństwo życia ludzkiego w przypadku pożaru. Bezwzględnie, w interesie mieszkańców budynku, a nie właściciela drogi pożarowej, leży zapewnienie odpowiednich parametrów tej drogi – umożliwiających prowadzenie skutecznej akcji ratowniczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 marca 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 817/12, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA).
Ponadto jak wynika ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego fakt,
że właścicielem terenu, na którym znajduje się droga pożarowa, jest gmina nie jest równoznaczny z brakiem po stronie Wspólnoty możliwości wykonania nakazanych jej obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Zaznaczyć przy tym trzeba,
że ustawodawca, przewidując możliwość wystąpienia różnych komplikacji – m. in. ze względu na lokalne uwarunkowania, w przepisie § 13 ust. 4 ww. rozporządzenia z dnia 24 lipca 2009 r., dopuścił możliwość przyjęcia innych rozwiązań zapewniających niezbędne warunki ochrony przeciwpożarowej danego obiektu. Zdając sobie sprawę
z istniejącego w niniejszej sprawie stanu faktycznego i nakładając na Wspólnotę obowiązek dostosowania drogi pożarowej do wymogów ww. przepisów szczególnych, Organ I instancji pouczył jednocześnie stronę o treści cyt. powyżej § 13 ust. 4 tego rozporządzenia.
W świetle przytaczanych wyżej przepisów, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego, organy Państwowej Straży Pożarnej w sposób władczy rozstrzygają o obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa regulującymi ochronę przeciwpożarową, wydając określone nakazy. Strona, będąca adresatem tego rodzaju decyzji, powinna przy użyciu wszelkich środków (zawarcie porozumienia z właścicielem terenu, przez który przebiega droga, uzyskanie odpowiedniej służebności lub pozyskanie innego tytułu prawnego do tej nieruchomości) podjąć wysiłek w celu znalezienia takiego rozwiązania, które zapewnia jednostkom ratownictwa prowadzenie skutecznej akcji przeciwpożarowej. Jakkolwiek nakazy zawarte w decyzji organu I instancji odnoszą się wprost do przepisów prawa, tym niemniej przy ich wydawaniu uwzględniono możliwość przyjęcia rozwiązań zamiennych w sytuacji, gdy nie jest możliwe całkowite drogi pożarowej do warunków określonych w obowiązujących w tym zakresie przepisach, jednakże inicjatywa zastosowania rozwiązań zamiennych powinna wyjść od adresata nakazu, który zobowiązany jest do zapewnienia zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku. Przyjęcie odmiennej interpretacji obowiązującego stanu prawnego prowadziłoby do sytuacji, w której organy Państwowej Straży Pożarnej byłyby w istocie pozbawione władczych uprawnień do wydawania odpowiednich nakazów,
a jedynie mogłyby przedstawiać w sposób niewiążący określone rozwiązania zamienne do akceptacji właścicielowi lub zarządcy budynku.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy biorąc pod uwagę zawartą w odwołaniu argumentację Wspólnoty przedstawił stronie rozwiązanie alternatywne, uwzględniające szczególne okoliczności tej sprawy. Nie wyklucza to dalszych modyfikacji obowiązku, ale to strona (Wspólnota) zobowiązana jest je wskazać biorąc pod uwagę osiągnięcie zasadniczego celu, wynikającego z przepisów powołanego wyżej rozporządzenia, tj. zabezpieczenie efektywnego prowadzenia akcji ratowniczej.
W ocenie Sądu zatem całkowicie niezasadny jest zawarty w skardze zarzut niewykonalności skierowanego do Skarżącej nakazu, z tego powodu, że zobowiązana byłaby podjąć odpowiednie kroki prawne.
Należy też dodać, iż zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie zawiera nakazu wycięcia drzew, co skarżąca wskazuje jako przesłankę niewykonalności tej decyzji lecz – alternatywnie – ich odpowiedniego przycięcia (co umożliwiają przepisy ustawy o ochronie przyrody) lub przystosowania technicznego budynku do akcji ratowniczej.
Zmiana w tym zakresie decyzji wydanej przez organ I instancji nie narusza zatem art. 139 K.p.a.
W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło