II SA/Sz 690/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego G. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), po ponownym rozpoznaniu sprawy G. W. w przedmiocie choroby zawodowej orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u G. W. choroby zawodowej narządu słuchu, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że z przebiegu zatrudnienia G. W. na stanowisku maszynisty chłodniczego i z przeprowadzonych na tym stanowisku w latach 1977-2003 badań hałasu wynika, że był on narażony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu. Biorąc jednak pod uwagę typ uszkodzenia słuchu (brak w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach) oraz schorzenia współistniejące (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca) organ nie znalazł merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Stwierdził natomiast, że ubytek słuchu nosi cechy pozazawodowe. W odwołaniu od wyżej wymienionej decyzji G. W. wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami przy ocenie ryzyka zawodowego związanego z narażeniem pracowników na hałas należy wziąć pod uwagę czas trwania narażenia, w tym czas pracy w godzinach nadliczbowych oraz obowiązujące systemy i rozkłady czasu pracy, jak również indywidualne właściwości organizmu. Ponadto, liczne badania terenowych i klinicznych dużych grup ludzi narażonych na hałas wskazują, że ubytki słuchu są bardzo zróżnicowane pomimo tych samych warunków ekspozycji. Za poziom całkowicie bezpieczny z punktu widzenia ochrony słuchu uważa się poziom 80 dB (A), natomiast według normatywu higienicznego poziom dźwięku hałasu nie powinien przekraczać wartości 85 dB (A). Tymczasem z przeprowadzonej analizy stanowiska pracy w maszynowni chłodniczej dokonanej w niniejszej sprawie przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Pracy na podstawie pomiarów zebranych w latach 1997 - 2003 wynika, że poziom hałasu na jego stanowisku pracy wynosił od 66 dB (A) do 89,7 dB (A), a więc wartości te przekraczały wartości progu działania, jak i najwyższych dopuszczalnych natężeń. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Pracy w związku z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W wyniku przeprowadzonej analizy zebranych w sprawie dokumentów organ drugiej instancji stwierdził, że G. W. - będąc zatrudnionym w "X" S.A. w upadłości - w latach 1977 - 2003 narażony był na wartości ponadnormatywne hałasu. Dodatkowo, organ odwoławczy wskazał, że brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji przez wszystkie strony postępowania administracyjnego w sprawie. Zaskarżona decyzja, wbrew § 8 w/w rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), została doręczona wyłącznie wnoszącemu odwołanie z pominięciem pozostałych stron postępowania, tj. pracodawcy lub pracodawców G. W. zatrudniających go w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Pismem z dnia 21 lipca 2008 r., G. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wyżej opisaną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Skarżący, przywołując treść zarzutu organu odwoławczego dotyczącego braku doręczenia decyzji organu pierwszej instancji pozostałym stronom postępowania i wskazał, że obecnie, ostatni pracodawca skarżącego - "X" S.A. w upadłości - nie istnieje. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podniesione przez stronę skarżącą. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, że w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. W świetle powyższego, orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wydane zostały z naruszeniem prawa. Przede wszystkim należy zauważyć, że obie wyżej wymienione decyzje zostały podjęte na podstawie, między innymi, wydanych w oparciu o upoważnienie przewidziane w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, (Dz. U. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia - jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyżej wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając swoje stanowisko, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ani art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, ani pozostałe jego przepisy nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Wytycznych tych nie można również zrekonstruować z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku było uznanie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją. W dalszej części uzasadnienia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że istnieją argumenty przemawiające za zasadnością umieszczenia wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu. Takie rozwiązanie nie rodziłoby niebezpieczeństwa nadużyć ze strony władzy wykonawczej, gdyby w ustawie - zgodnie z art. 92 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji - były zawarte wytyczne wiążące Radę Ministrów przy tworzeniu katalogu chorób zawodowych. Mając na uwadze przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, jak również powody dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej wskazanych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania tychże przepisów, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niezgodnych z prawem przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Celem odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisów rozporządzenia, na podstawie którego wydane zostały decyzje w przedmiotowej sprawie, było - w świetle uzasadnienia wyroku Trybunału - umożliwienie wydawania decyzji realizujących uprawnienia pracownicze. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie nie odpowiada temu celowi odmowa zaspokojenia roszczeń pracowniczych dokonana na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. W sytuacji, gdy okazało się, że skarżący cierpi na chorobę, która nie została uznana za chorobę zawodową na podstawie przepisów omawianego rozporządzenia, należy odmówić zastosowania przepisów tegoż rozporządzenia, a sprawa dotycząca orzekania o istnieniu u skarżącego choroby zawodowej powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów, które zostaną uchwalone w zgodzie z Konstytucją. Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji oraz art. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.