II SA/Sz 70/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 przy udziale Prokuratora Prokuratury [...] delegowanego do Prokuratury [...] B. R. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Inspektor Sanitarny nie stwierdził u Z. S. choroby zawodowej wywołanej promieniowaniem elektromagnetycznym nie wymienionym w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że dnia [...] r. Z. S. zwróciła się do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z prośbą o wydanie ostatecznej decyzji w sprawie związanej z narażeniem na promieniowanie elektromagnetyczne jakiego źródłem była Radiostacja. Wojewódzki Inspektor Sanitarny dnia [...] r. przekazał pismo Z. S. Inspektorowi Sanitarnemu zgodnie z właściwością. W toku postępowania organ ustalił, że Państwowa Inspekcja Sanitarna nie prowadziła wcześniej postępowania w sprawie choroby zawodowej u Z. S.. Natomiast stwierdzono, że strona w latach [...] – [...] r. była badana w Budowlanym Przemysłowym Specjalistycznym Zespole Opieki Zdrowotnej w [...] oraz w Instytucie Medycyny Pracy w [...], w którym wskazał, że analiza warunków pracy oraz obraz kliniczny nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej, o czym skarżąca została pisemnie poinformowana w [...] r. Ponadto organ pierwszej instancji ustalił, że aktualnie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] oraz w Instytucie Medycyny Pracy w [...] nie toczy się postępowanie w sprawie choroby zawodowej Z. S. Inspektor Sanitarny ustalił, że Z. S. mogła być narażona na działanie pola elektromagnetycznego pochodzącego z anteny radiowej, które podaje jako przyczynę swej choroby. Następnie organ wyjaśnił, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. W przypadku strony ten warunek nie został spełniony, bowiem w załączniku do powyższego rozporządzenia w wykazie chorób zawodowych nie zostały ujęte choroby wywołane działaniem promieniowania elektromagnetycznego i rozpoznane u Z. S. zmiany chorobowe nie są, w myśl rozporządzenia, zaliczane do chorób zawodowych. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie Z. S. złożyła odwołanie wobec źle zinterpretowanych przepisów prawnych. Dodatkowo w toku postępowania odwołująca się wniosła o wykonanie ponownych badań w celu oceny jej stanu zdrowia ponieważ od czasu wydania orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy w [...] w dniu [...] r. jej stan zdrowia bardzo się pogorszył i ma to związek z narażeniem jej na fale elektromagnetyczne. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego w związku z § 8 ust. 1 oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał, że w dniu [...] r. przekazał opisany wyżej wniosek dowodowy zgłoszony przez Z. S. w toku postępowania odwoławczego do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], który następnie przesłał go do Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Organ drugiej instancji przytoczył stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w [...] wyrażone pismem z dnia [...] r., który podniósł, że Z. S. w latach [...] – [...] pracowała w Gospodarstwie A. początkowo jako [...], a następnie na stanowisku [...]. Natomiast od [...] roku nie pracowała zawodowo, otrzymywała rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, od [...] r. rentę przyznano jej na stałe, a następnie orzeczono niezdolność do samodzielnej egzystencji. W [...] roku w sąsiedztwie Gospodarstwa, w którym pracowała odwołująca została zainstalowana antena nadawcza kierunkowa, będąca źródłem pól elektromagnetycznych. Z dokumentacji wynikało, że pierwsze problemy zdrowotne skarżącej pojawiły się na początku [...] r., przez [...] lat była leczona z powodu [...] w Poradni Chorób Naczyń Obwodowych, w [...] r. wykluczono poprzednie rozpoznanie i skierowano chorą do Poradni Zdrowia Psychicznego z podejrzeniem [...]. Leczenie w tej Poradni zostało przez stronę podjęte dopiero w [...] r., rozpoznano wówczas [...], w [...] r. w trakcie obserwacji w Klinice [...] stwierdzono u Z. S. [...]. Badanie z kolei mózgowia wykonane w [...] r. wykazało [...]. W [...] r. podczas leczenia na Oddziale Chorób Wewnętrznych w Wojewódzkim Szpitalu w [...] rozpoznano: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W [...] roku postawiono podejrzenie, iż zgłaszane przez Z. S. problemy zdrowotne mogą mieć związek z ekspozycją na pola elektromagnetyczne (PEM) jakie było w miejscu pracy. W tym czasie procedury postępowania w przypadku chorób zawodowych regulowało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Pod pozycją 19 wykazu chorób znajdowały się choroby będące skutkiem narażenia na PEM. Badania przeprowadzone w Przemysłowym Specjalistycznym Zespole Opieki Zdrowotnej (obecnie WOMP) w [...], a następnie przeprowadzona, w [...] r. obserwacja w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...] nie potwierdziła związku stwierdzonych u Z. S. schorzeń z ekspozycją na PEM. Z dokumentacji wynika, że przyczyną negatywnego stanowiska odnośnie związku stwierdzonych zmian z narażeniem na PEM, był fakt, iż narażenie na PEM nie wiązało się bezpośrednio z charakterem pracy zawodowej na stanowisku kierownika Gospodarstwa A., a wynikało z narażenia środowiskowego na PEM, którego źródłem była antena nadawcza zainstalowana w sąsiedztwie Gospodarstwa, w którym pracowała Z. S.. Tego rodzaju sytuacja nie mogła być traktowana jako narażenie na stanowisku pracy, ponieważ warunki pracy to zespół czynników występujących w środowisku pracy, których obecność wynika z procesu produkcyjnego oraz czynników związanych ze sposobem wykonywania pracy. W tej sytuacji Instytut Medycyny Pracy w [...] stwierdził, że nie było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a jedynie do ubiegania się w postępowaniu sądowym o zadośćuczynienie (odszkodowanie i rentę wyrównawczą) za utratę zdrowia od właściciela stacji, które to postępowanie toczyło się przed Sądem Cywilnym w latach [...] – [...] i zakończyło wyrokiem o wypłacie zadośćuczynienia. Wobec powyższego Instytut Medycyny Pracy w [...] wyraził stanowisko, że narażenie Z. S. na ekspozycję pola elektromagnetycznego miało charakter środowiskowy, a nie było następstwem warunków pracy na stanowisku kierownika Gospodarstwa, zatem nie znalazł podstaw do przeprowadzenia obecnie ponownych badań strony, w kierunku choroby zawodowej. Postępowanie lekarskie w tej sprawie zostało zakończone obserwacją w Klinice Chorób Zawodowych IMP w [...] r. w wyniku, której nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W dalszej części uzasadnienia organ drugiej instancji podał, że w toku postępowania odwoławczego Z. S. przedłożyła: kserokopię wyniku badań rezonansu magnetycznego wykonanego przez Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony Zakład Diagnostyki Obrazowej w [...] przy ul. [...]; kserokopię skierowania do pracowni Dopplerowskiej USG układu żylnego kończyn dolnych z dnia [...] r. oraz Kartę Konsultacyjną z Poradni Chirurgii Ogólnej z dnia [...] r. informującą, że na dzień [...] r. ustalono termin leczenia operacyjnego [...]. Organ odwoławczy przesłał powyższe dowody do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] celem oceny merytorycznej w prowadzonym postępowaniu. W odpowiedzi WOMP w pismach z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. poinformował, że przedłożone dokumenty nie mogą być uznane za nowe dowody w sprawie, bowiem zgodnie z opinią Krajowego Konsultanta w dziedzinie Medycyny Pracy przyczyną negatywnego stanowiska odnośnie związku stwierdzonych zmian z narażeniem na PEM był fakt, iż narażenie na PEM nie wiązało się bezpośrednio z charakterem pracy zawodowej. Tym samym nie został spełniony jeden z dwóch niezbędnych warunków do rozpoznania choroby zawodowej, t.j. narażenie nie było związane z warunkami pracy pacjentki, a było narażeniem środowiskowym. Organ drugiej instancji podniósł, że stosownie do art. 235¹ Kodeksu pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 852) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, ze została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W ocenie organu powyższe oznacza, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W przedmiotowej sprawie ten warunek nie został spełniony, bowiem jednostka orzecznicza medycyny pracy, będąca jednostka organizacyjną właściwą do rozpoznania chorób zawodowych nie rozpoznała u Z. S. choroby zawodowej. Organ drugiej instancji we własnym postępowaniu przeprowadzonym w oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdził, że Z. S. w swojej pracy nie była narażona na PEM, gdyż było to narażenie środowiskowe, a nie zawodowe. Podkreślił, że promieniowanie od radiostacji jest promieniowaniem elektromagnetycznym niejonizującym. Tymczasem w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 16 wymienione są jedynie choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Z. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że nie można wydać opinii na temat obecnego stanu zdrowia na podstawie dokumentów z lat [...], w związku z tym należy ją zbadać, aby wydać opinię o stanie zdrowia, gdyż do tego ma prawo. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy w tym między innymi: - pismo z [...]r. skierowane przez Dyrektora Poradni Chorób Zawodowych Budowlanego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] informujące, że wyniku badań przeprowadzonych w tut. Poradni nie stwierdzono u Z. S. choroby zawodowej, - karta informacyjna z dnia [...]r. Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...], wskazująca, że analiza warunków pracy oraz obraz kliniczny nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej układu nerwowego uzasadniają z bardzo wysokim stopniem prawdopodobieństwa, że skarżąca występowała z wnioskiem o stwierdzenie choroby zawodowej pod rządami stanu prawnego wynikającego z rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. W aktach sprawy znajduje się co prawda adnotacja urzędowa z rozmowy pracownika organu ze skarżącą, z której wynika, że Z. S. nigdy nie starała się o rozpoznanie choroby zawodowej, jednak forma notatki urzędowej sporządzonej na okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy nie pozwalają na to aby zaliczyć ten dokument w poczet materiału dowodowego. Organy nie przedstawiły też żadnych dowodów wskazujących, że rozpoznanie dotyczące chorób zawodowych dokonane w latach [...]-[...] przez wyżej wymienione jednostki zdrowia miał związek z innymi okolicznościami niż wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej. Dodatkowo Sąd pragnie zaznaczyć, że z pisma Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] Centrum Leczenia i Profilaktyki Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...]r. skierowanego do Inspektora Sanitarnego wynika, że analiza dokumentacji archiwalnej nasuwa wniosek, iż praktyką stosowaną w latach osiemdziesiątych było niewydawanie decyzji w historiach chorób pacjentów, u których nie rozpoznano choroby zawodowej. Mając powyższe na uwadze podstawą prawną dalszego procedowania organów w przedmiotowej sprawie powinien być, zdaniem Sądu, § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. W myśl tego przepisu do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych wszczętych i niezakończonych przed dniem 3 września 2002r. stosuje się przepisy obowiązujące w dniu ich wszczęcia, czyli przepisy wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem Sądu tylko jednoznaczne ustalenie, że w sprawie nie nastąpiło wszczęcie postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej umożliwiałoby organom rozpoznanie sprawy w oparciu o aktualny stan prawny. Wobec opisanych uchybień proceduralnych, Sąd nie znalazł podstaw aby odnieść się do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów obu instancji.