II SA/Sz 700/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2013r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wynagrodzenia za holowanie i dozór pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej "K.p.a.", art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.),zwanej dalej "u.p.e.a.", w związku z § 3 pkt 1 lit. b, § 4 ust. 1 pkt 3 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(Dz.U. Nr 46, poz. 237), po rozpoznaniu zażalenia I. Ch. na postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego znak III US [...] z [...] r. w sprawie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie przyznania I. Ch. oraz D. S., byłym wspólnikom S. i [...] , wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], za okres od 23 marca 2003 r. do [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że pismem z dnia 3 lutego 2011 r. I. Ch. złożyła do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego wniosek o przyznanie wynagrodzenia za przechowywanie oraz holowanie pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...] od dnia [...]r. (zmienionego pismem z dnia [...] r. na dzień [...] r.) do dnia odbioru pojazdu z parkingu. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że wniosek dotyczy jedynie wynagrodzenia należnego dozorcy i zwrotu kosztów za holowanie pojazdu. Następnie w piśmie z [...] r. wyjaśniając, że podstawą holowania, a następnie parkowania pojazdu, którego dotyczy wniosek były umowy z [...] r. zawarte pomiędzy Komendantem Miejskim Policji a S. i, której była wspólnikiem, a która to spółka usunęła pojazd z drogi i następnie przechowywała go na parkingu strzeżonym. Na podstawie cenników będących załącznikami do wskazanych umów zażądała za przechowywanie samochodu stawki 12 zł + VAT za dobę a za usunięcie pojazdu 540 zł + VAT. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...] r. odmówił przyznania I. Ch. wynagrodzenia za holowanie i dozór pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], za okres od dnia [...] r. do dnia [...]r., natomiast Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] r., po rozpoznaniu zażalenia I. Ch., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji uznając, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego winien przeprowadzić postępowanie z udziałem drugiego z byłych wspólników Spółki Cywilnej S., D.a S.a, któremu przysługuje status strony. W efekcie ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji postanowieniem z [..] r. odmówił przyznania I. Ch. i D. S. - byłym wspólnikom spółki cywilnej S. i wynagrodzenia za holowanie i dozór pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], natomiast Dyrektor Izby Skarbowej, do którego I. Ch. wniosła zażalenie, postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy przyznania wynagrodzenia za holowanie i orzekł o przyznaniu łącznie I. Ch. i D. S. wynagrodzenia z tego tytułu w wysokości [..] zł a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowienie to I. Ch. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. o sygn. akt II SA/Sz 299/12 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego. W wydanym orzeczeniu WSA podzielił stanowisko organu I instancji, że okres dozoru przypadał od dnia [...] r. do dnia [...] r. Zauważył również, że z materiałów zgromadzonych w sprawie nie wynika aby prowadzony dalej przez Spółkę cywilną S. parking stał się parkingiem wyznaczonym przez [...] zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów i art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Do nawiązania stosunku administracyjnego pomiędzy Skarbem Państwa a podmiotem prowadzącym parking strefowy może dojść tylko wówczas, gdy parking ten spełnił określone kryteria i w związku z tym podmiot prowadzący został wyznaczony (wybrany) do wykonywania dozoru nad umieszczonymi na tym parkingu pojazdami (wyrok WSA z dnia 29.12.2010 r.). Mając na uwadze, że umowa z dnia r. wygasła [...] r. i nie została w tym zakresie zawarta nowa, strona utraciła status dozorcy z dniem 23 marca 2003 r., a co za tym idzie rację ma organ I instancji, twierdząc, że nie należy się skarżącej wynagrodzenie za dozór po wygaśnięciu umowy. Rozpatrując sprawę po uchyleniu przez sąd postanowień obu instancji, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego, rozdzielił ją na dwa odrębne postępowania, tj. obejmujące okres sprzed [...] r. oraz okres od tego dnia do dnia odbioru pojazdu z parkingu. Postanowieniem z [...] r. znak IIIUS [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania I. Ch. oraz D. S., byłym wspólnikom S. wynagrodzenia za przechowywanie tego pojazdu za okres od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że utrata przez wnioskodawców statusu dozorcy z dniem [...] r. czyni bezprzedmiotowym złożony wniosek o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres po utracie tego statusu, skoro prawnie skuteczny może być tylko wniosek złożony przez dozorcę. W zażaleniu z [...[ r. I. Ch. wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji. W jej ocenie ustalenia poczynione przez ten organ są sprzeczne z prawem. Umowa zawarta z Komendantem Miejskim Policji nie określała czasu, w którym wspólnicy spółki będą dozorcami. Była to umowa cywilna określająca okres czasu, w którym wspólnicy są zobowiązani przyjmować do przechowania pojazdy i określała wysokość wynagrodzenia za tę czynność. W jej ocenie miała obowiązek umowny przyjęcie na przechowanie pojazdu także w ostatnim dniu jej obowiązywania. Natomiast status dozorcy uzyskany w wyniku przyjęcia pojazdu obowiązywał do dnia odbioru pojazdu przez uprawnioną osobę. Dopiero w momencie odbioru pojazdu przestał on być pod jej dozorem i dopiero w tym momencie przestała sprawować, obowiązki dozorcy. Skarżąca zakwestionowała również formę rozstrzygnięcia. Jej zdaniem postanowienie jest niedopuszczalne. Zgodnie z brzmieniem przepisu umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe można w formie decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając wniesione zażalenie powołał się na treść art. 138 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wskutek wniesionego odwołania wydaje decyzję, w której w zależności od sposobu rozstrzygnięcia: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. W myśl art. 144 K.p.a. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Na mocy art. 126 K.p.a. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postanowień. Na podstawie § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o rzeczach znalezionych oraz o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy. W myśl § 4 ust. 1 pkt 3 przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do naczelników urzędów skarbowych, zwanych dalej "organem likwidacyjnym", w odniesieniu do przechowywania oraz likwidacji ruchomości innych niż te, dla których właściwymi organami są dyrektorzy izb celnych albo starostowie. Zgodnie z § 6 ust. 1, do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100-103 ustawy. Stosownie do art. 102 § 2 u.p.e.a. dozorca ma prawo wystąpienia do organu egzekucyjnego z żądaniem przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych, z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. W myśl art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy, zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Następnie organ II instancji powołując się na treść przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z wyroku z 14 czerwca 2012 r. sygn. akt II SASz 299/12 wynika, że umowa spółki cywilnej S. z Policją z dnia [..]r. wygasła w dniu [...] r. i nie została w tym zakresie zawarta nowa, zatem strona utraciła status dozorcy z dniem [...] r. Nie należy się zatem skarżącej wynagrodzenie za dozór po wygaśnięciu umowy. W tej sytuacji, nawet gdyby Dyrektor Izby Skarbowej stal na odmiennym stanowisku, ocena prawna wyrażona w tym wyroku wiąże organ. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że wyniku utraty przez wspólników S. statusu dozorcy z dniem [...] r., żądanie przyznania wynagrodzenia za dozór w części dotyczącej okresu po wygaśnięciu umowy, złożone przez I. Ch. pochodzi od podmiotu, który przestał być dozorcą. W myśl art. 102 § 2 u.p.e.a. z żądaniem takim wystąpić może jedynie dozorca. Wobec tego postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z [...] r. stało się w tej części bezprzedmiotowe i należało je, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzyć. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu zarzutu niewłaściwej formy rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na treść art. 17 § 1 u.p.e.a. Zauważył również, że gdyby żądanie złożone w niniejszym postępowaniu pochodziło od dozorcy, rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty wydane byłoby na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. i miałoby formę, postanowienia, o czym przesądza art. 102 § 4 u.p.e.a. I. Ch. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając skargę zarzucała, że Dyrektor Izby Skarbowej bezpodstawnie przyjął, że skoro pomiędzy skarżącą i Skarbem Państwa nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnego w zakresie przechowania pojazdu ewentualnie stosunek ten wygasł, to wynagrodzenie za przechowanie pojazdu jest nienależne. Powołując się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarżąca podniosła, że rozporządzenie to nie odnosi się jedynie do ruchomości przechowywanych w ramach stosunku administracyjnego, a jedynym kryterium wyznaczającym odpowiednie stosowanie przepisów ustawy jest przejście własności ruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W tej sprawie pojazd przechowywany był na podstawie jako rzecz, która stałą się własnością Skarbu Państwa w oparciu o tryb cywilnoprawny i z tego powodu jedyna drogą dochodzenia odszkodowania jest droga cywilna. I. Ch. zarzucała również, że gdyby ustawodawca zamierzał wynagrodzić jedynie dozorcę, nie byłoby potrzeby wydawania wskazanego w skardze rozporządzenia, ponieważ przepisy ustawy można by stosować wprost. W tej sytuacji złożenie wniosku o przyznanie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu było zasadne zaś skarżąca jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku. Skarżąca zwróciła również uwagę, że ewentualna bezpodstawność wniosku o wynagrodzenie winna skutkować wydaniem decyzji umarzającej postępowanie. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Wniesiona skarga okazała się zasadna, chociaż nie z tych powodów, które zostały podniesione w skardze. Sądy administracyjne dokonują oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania obowiązujące w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. W myśl art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie skarżąca I. Ch. domagała się przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki [...] nr rej. [...] na parkingu prowadzonym przez spółkę cywilną S. . Wynagrodzenie zostało sprecyzowane przez skarżącą, we wniosku inicjującym postępowanie, jako należność za dozór pojazdu w okresie od [...] r. do [...]r. oraz jego holowanie, zaś podstawę przyznania wynagrodzenia stanowiła umowa zawarta w dniu [...] r. przez wspólników Spółki z Komendantem Miejskim Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 299/12 uchylił postanowienia Naczelnika III Urzędu Skarbowego z dnie [...] r. i Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. dotyczące przyznania wynagrodzenia pojazdu marki [...] nr rej. [...] za okres od dnia [...] r. do dnia [...]r. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że umowa z dnia [...] r. wygasła w dniu [...] r. i nie została w tym zakresie zawarta nowa, a strona utraciła status dozorcy z dniem [...] r. i stąd też wynagrodzenie za dozór po wygaśnięciu umowy się nie należy. Po wyroku WSA, Naczelnik III Urzędu Skarbowego rozdzielił sprawę zainicjowaną wnioskiem I. Ch. w kwestii przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu na dwie odrębne sprawy, w ten sposób, że jedno postępowanie dotyczyło okresu, w którym obowiązywała umowa z dnia [...] r. drugie zaś, które jest objęte kontrolą Sądu, okresu po jej wygaśnięciu. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, że pojazd marki [...] o nr rej. [...], po wygaśnięciu umowy zawartej z Komendantem Miejskim Policji nadal, znajdował się na parkingu należącym do Spółki, której wspólnikiem była skarżąca. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w treści zażalenia na postanowienie organu I instancji jak i innych pismach skarżąca podnosiła, że skoro wynagrodzenie za dozór jej się nie należy, to organ winien przyznać jej wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu za okres od wygaśnięcia umowy do dnia [...]r. Naczelnik III Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. umorzył – uznając za bezprzedmiotowe- postępowanie w sprawie przyznania wspólnikom spółki cywilnej S. wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. W rozpoznawanej sprawie znamienne jest posługiwanie się przez organy orzekające w sprawie zamiennie pojęciami "dozór" i "przechowywanie". Pojęcia te można uznać za tożsame lub zbliżone pojęciowo na gruncie języka potocznego. W znaczeniu prawnym, w sytuacji, gdy sprawa rozpatrywana jest na gruncie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, pojęć tych zamiennie używać nie należy tak samo jak nie należy ich traktować jako pojęcia tożsame. Skoro organy wydały postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu, to winny uzasadnić swoje rozstrzygnięcia z jakiego powodu umarzają postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia za przechowanie, a nie z jakiego powodu umarzają postępowanie w przedmiocie wynagrodzenia za dozór. Jak już wyżej Sąd wspomniał, pojęcia te na gruncie rozpoznawanej sprawy nie są tożsame. Stwierdzenie, że o wynagrodzenie za dozór może ubiegać się tylko dozorca, nie może stanowić podstawy do zmiany tożsamości sprawy. O ile – w świetle żądań formułowanych przez skarżącą - organ miał wątpliwości co do zakresu żądania skarżącej, winien był zobowiązać ją do sprecyzowania z jakiego tytuł domaga się wynagrodzenia, skoro WSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r. pewne kwestie już przesądził, co jest w świetle art. 153 P.p.s.a wiążące zarówno dla organu jak i dla sądu. Reasumując, postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania w kwestii wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki [...] nr rej. [...] za okres od [...] r. do [...]r. było przedwczesne, albowiem organ nie uzasadnił należycie swojego rozstrzygnięcia co do wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu odnosząc się jedynie do wynagrodzenia za dozór. W tej sytuacji treść rozstrzygnięcia nie jest tożsama z treścią uzasadnienia, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 7 tej ustawy. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego rodzaju rozstrzygnięcia, jakie organ winien zastosować w przypadku umorzenia postępowania rację należy przyznać organowi, który prawidłowo powołał się na treść art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na treść tego przepisu należy przyjąć, że postanowienie jest podstawową formą rozstrzygnięcia poszczególnych kwestii w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowienie to pełni w zakresie tego postępowania taką rolę jak decyzja w postępowaniu administracyjnym. Z tego względu, zdaniem Sądu, do spraw, w których zapada rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w formie postanowienia, zastosowanie mają również przepisy k.p.a. dotyczące decyzji, w tym również art. 105 § 1 i 2 regulujący umorzenie postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.