II SA/Sz 700/24
WyrokWSA w Szczecinie2025-03-18
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Sokołowska, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę nieużytkowanej części budynku, wydana na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, może zostać oparta nie tylko na obiektywnej niemożności remontu, ale również na braku woli właściciela doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę nieużytkowanej części budynku na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego może zostać wydana, gdy obiekt nie nadaje się do remontu, co obejmuje nie tylko obiektywną niemożność przeprowadzenia remontu, ale także brak zamiaru właściciela doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W sytuacji, gdy właściciele jasno wyrażają wolę rozbiórki, a remont wiązałby się z bardzo wysokimi kosztami, organy nadzoru budowlanego prawidłowo stosują art. 67 ust. 1 P.b.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę nieużytkowanej części budynku pensjonatowego. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, uznając, że obiekt nie nadaje się do remontu. Organ II instancji uchylił decyzję w części dotyczącej terminu rozpoczęcia rozbiórki, ale w pozostałej części ją utrzymał. Skarżąca spółka kwestionowała decyzje, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia na nieodpowiedniej opinii technicznej. Spółka twierdziła, że obiekt nadaje się do remontu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grzegórzek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi H. Spółki z o.o. Sp. K. w M. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2024 r., nr WOA.7721.169.2021.RK w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Decyzją z 23 października 2023 r., nr [...], na podstawie art. 67
ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: "p.b."), § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. Nr 198, poz. 2043, dalej: "rozporządzenie z 30 sierpnia 2004 r.") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej zwany: "organem I instancji"), działając z urzędu, nakazał R. D. i M. D. (dalej: "właściciele"):
1) wykonanie rozbiórki nieużytkowanej części budynku pensjonatowego "[...]" usytuowanego w M. przy ul. [...], na działce nr [...], zgodnie z poniższym schematem przedstawionym w decyzji na rysunku,
2) ustanowienie kierownika robót rozbiórkowych i złożenie zawiadomienia
o rozpoczęciu i zakończeniu robót,
3) uporządkowanie terenu rozbiórki.
Organ określił termin rozpoczęcia rozbiórki: po upływie 6 tygodni od dnia doręczenia decyzji. Termin zakończenia rozbiórki i uporządkowania terenu: 31 grudnia 2024 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał w szczególności, że prowadzone postępowanie wykazało, iż:
1. nieużytkowana, wyłączona z użytkowania część budynku pensjonatu "[...] [...]" w obecnym stanie technicznym nie spełnia podstawowych wymogów w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania oraz bezpieczeństwa pożarowego i nie nadaje się do użytkowania,
2. wydana na potrzeby sprawy ekspertyza M.. U. i S.. J.
w żadnym aspekcie nie wskazuje na techniczne możliwości doprowadzenia
do właściwego stanu technicznego uszkodzonej, wyłączonej z użytkowania części obiektu za wyjątkiem jego odbudowy w procedurze uzyskania pozwolenia na budowę - po wcześniej dokonanej rozbiórce,
3. właściciele zgadzają się z oceną rzeczoznawców.
Organ I instancji podkreślił, że: różnice w ocenie, co do możliwości naprawy odspojonej części obiektu pensjonatu, dokonanej przez rzeczoznawców J. i U. w ekspertyzie z okresu październik - grudzień 2020 r. w porównaniu z ekspertyzą wykonaną przez rzeczoznawcę W. S. styczeń - marzec 2020 r., wynikają z faktu, iż były sporządzane w innym przedziale czasowym, a roboty związane z zabezpieczeniem skarpy były w toku. W tym czasie, co zostało opisane wcześniej, czyli już po sporządzeniu ekspertyzy przez W. S., wykonywano na budowie hotelu "[...]" (na działce sąsiadującej z działką nr [...]), prace związane z wybieraniem gruntu przed palisadą CFA zabezpieczającą skarpę, uszczelnianie palisady CFA, przedłużenie muru oporowego zabezpieczającego skarpę o 15m oraz wyciąganie grodzic ścianki szczelnej zabezpieczającej wykop, po wykonanie podziemnej części budynku U. . Niewątpliwie te roboty powodowały powiększanie się uszkodzeń, o czym sygnalizował R. D. a co zostało potwierdzone w kontrolach prowadzonych przez PINB.
W tej sytuacji nie można uznać, że obie ekspertyzy są ze sobą sprzeczne. Końcowe ustalenia ekspertyzy wykonanej w okresie późniejszym stanowią podstawę do dalszego działania tutejszego organu.
H. Spółka z o. o. Sp. k. z siedzibą w M. (dalej: "Spółka", "skarżąca") wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, której zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj.: art.7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez:
a. zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na opinii technicznej inż. bud. M. U. z 15 lutego 2021 r., 30 kwietnia 2021 r., podczas gdy opinia ta nie została wydana w oparciu o oględziny pensjonatu w dniu 24 października 2022 r., cel opinii jest odmienny od celu niniejszego postępowania, opinia ta w głównej mierze opiera się na założeniach wynikających z poprzedniej opinii tego samego autora, jest tendencyjna i z założenia ma przesądzać o rozbiórce obiektu,
b. brak rozpoznania uwarunkowań technicznych pensjonatu i pozyskania do akt sprawy ekspertyzy technicznej jednoznacznie wskazującej czy sporny obiekt nadaje się do remontu, do czego organ był zobowiązany decyzją Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z 11 sierpnia 2022 r.;
2. przepisów prawa materialnego, tj. art 67 ust. 1 p.b., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu przez organ decyzji o wykonaniu rozbiórki nieużytkowanej części budynku pensjonatowego w sytuacji, gdy obiekt ten nadaje się do remontu.
Jednocześnie na podstawie art. 142 k.p.a., Spółka zaskarżyła w całości postanowienie organu I instancji, z 15 marca 2023 r., zlecające sporządzenie
i dostarczenia ekspertyzy technicznej w zakresie konstrukcyjnym budynku pensjonatowego do właścicieli, podczas gdy zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z [...] marca 2021 r., dla budynku pensjonatowego został ustanowiony zarządca.
Decyzją z 12 lipca 2024 r., nr WOA.7721.169.2021.RK, wydaną na podstawie
art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 p.b., Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej: "organ II instancji"), w pkt 1 decyzji, uchylił decyzję organu I instancji z 23 października 2024 r., w części dotyczącej terminu rozpoczęcia rozbiórki i ustalił nowy termin przystąpienia do rozbiórki: 6 tygodni od dnia otrzymania niniejszej decyzji. W pozostałej części organ II instancji utrzymał w mocy kwestionowaną odwołaniem decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując na kolejno podejmowane przez organ I instancji czynności, a także pisma składane przez strony postępowania.
Wskazał, że część budynku mieszkalno-pensjonatowego objęta nakazem rozbiórki położona jest bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr [...], należącą do Spółki. Zgodnie z ekspertyzą techniczną autorstwa mgr. inż. S. J. oraz inż. M. U.: "cały segment [segment budynku przyległy bezpośrednio do granicy działki] odspoił się od budynku zasadniczego, osiadł iprzechylił się. Przechył spowodował zmianę spadku tarasu, tym samym spowodował zmianę kierunku spływu wód deszczowych na teren H. », z dotychczasowego kierunku na teren działki nr [...]. W ocenie ww. ekspertów pozostawienie części uszkodzonej budynku stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi".
Odnosząc się do legitymacji odwołującej się Spółki, organ odwoławczy uznał, że posiada ona w sprawie interes prawny, polegający na likwidacji zagrożeń wynikających ze strony osuwającej się (ewentualnie) w kierunku działki nr [...] części obiektu pensjonatu "[...]" oraz w związku ze spływem wód deszczowych na teren działki nr [...]. Nie jest natomiast interesem prawnym interes opisany przez Spółkę w odwołaniu, polegający na tym, że Spółka czuje się uprawniona do kwestionowania zasadności nakazu rozbiórki oraz postuluje remont części obiektu objętej tym nakazem, z uwagi na możliwość ewentualnych roszczeń odszkodowawczych ze strony współwłaścicieli pensjonatu z tytułu rozbiórki części obiektu. Wskazał, że w sytuacji, gdy przyczyny nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego tkwią po stronie innych osób niż właściciel, może on dochodzić roszczeń odszkodowawczych na drodze cywilnej, jednakże powyższe zagadnienie nie ma związku z zastosowaniem w sprawie art. 67 p.b. przez organy nadzoru budowlanego.
Zdaniem organu II instancji, Spółka nie przedstawiła żadnej argumentacji, przemawiającej za tym, że rozebranie wskazanej części obiektu pensjonatu miałoby jakikolwiek negatywny wpływ na należącą do niej nieruchomość. Występuje sytuacja całkowicie przeciwna, to właśnie niedokonanie rozbiórki ww. części obiektu pensjonatowego wpływa negatywnie na nieruchomość Spółki, poprzez spływ wód opadowych z terenu pensjonatu oraz zagrożenie osunięciem się spornej części budynku pensjonatu na teren działki Spółki.
Jak uznał organ II instancji, pomimo, iż odwołanie Spółki nie zawiera zarzutów dotyczących jej interesu prawnego, organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpatrzyć sprawę, której dotyczy odwołanie, w jej całokształcie.
Organ II instancji stwierdził, że organ I instancji zebrał materiał dowodowy, pozwalający przyjąć, że zaskarżony nakaz rozbiórki jest rozstrzygnięciem prawidłowym, przy czym dochował procedury poprzedzającej wydanie decyzji na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. Z akt sprawy wynika, iż sporny obiekt nie jest obiektem zabytkowym. Prawidłowo także organ I instancji zobowiązał do wykonania (ekspertyzy) współwłaścicieli ww. budynku, w imieniu których działa zarządca przymusowy.
Nadto organ II instancji wskazał, że w ramach ww. procedury organ I instancji dokonał w dniu 24 października 2022 r. oględzin spornej części obiektu pensjonatowego. Protokół powyższy zawiera opis stanu technicznego obiektu budowlanego, wskazujący jednoznacznie, iż przedmiotowa część budynku znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym oraz, że jest ona nieużytkowana. Co do oceny stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi organ I instancji wydał uprzednio, w dniu 21 października 2019 r., decyzję nr [...], nakazującą wyłączenie z użytkowania spornej części budynku pensjonatowego, stwierdzając, że obiekt ten stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa życia oraz mienia.
Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji przeprowadził także w dniu
16 kwietnia 2021 r. oraz w dniu 10 maja 2024 r. rozprawy administracyjne, z których wynika, że przyczyną niewykonania przez współwłaścicieli remontu obiektu budowlanego, po tym jak uległ on awarii, jest brak woli jego przeprowadzenia. Zgodnie z protokołem z 16 kwietnia 2021 r., R. D.: "(...) stwierdził jednoznacznie i kategorycznie, że stan istniejący może zostać usunięty (...) wyłącznie przez rozbiórkę uszkodzonej części obiektu budowlanego".
W ocenie organu II instancji, w toku całego postępowania współwłaściciele obiektu pensjonatowego jednoznacznie wskazywali, że sporną część budynku pensjonatowego chcą rozebrać. Powyższe stanowisko potwierdził ostatecznie zarządca przymusowy, podając do protokołu rozprawy z 10 maja 2024 r., że popiera stanowisko współwłaścicieli obiektu.
Organ II instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji wykorzystał do celów niniejszego postępowania ekspertyzę opracowaną w postępowaniu dotyczącym stanu technicznego ww. obiektu budowlanego, autorstwa rzeczoznawców budowlanych: mgr. inż. S. J. oraz inż. M. U..
W ocenie organu II instancji, ekspertyza techniczna, po jej uzupełnieniu, wskazuje jednoznacznie na brak możliwości remontu budynku. Nie ma przy tym znaczenia fakt, iż ww. opracowanie przedłożył współwłaściciel obiektu pensjonatowego, nie zaś zarządca przymusowy nieruchomości, bowiem zarządca nie neguje autorstwa oraz ustaleń tej ekspertyzy.
Zdaniem organu II instancji, organ nadzoru budowlanego nie miał obowiązku uwzględnić oceny technicznej rzeczoznawcy budowlanego z 17 marca 2020 r. Po pierwsze, została ona opracowana na zlecenie Spółki, która ma interes faktyczny w tym, aby nie dopuścić do rozbiórki spornego obiektu. Po drugie, zniszczenia w budynku pensjonatowym postępowały w czasie, po opracowaniu zaś ekspertyzy wykonano roboty, polegające na wybieraniu gruntu przed palisadą zabezpieczającą skarpę, uszczelnieniu palisady, przedłużeniu muru oporowego oraz wyciągnięciu grodzic ścianki szczelnej, które to roboty, w ocenie organu II instancji, mogły powiększyć uszkodzenia budynku pensjonatowego. Ekspertyza opracowana przez rzeczoznawców S. J. oraz M. U. jest natomiast opracowana w terminie późniejszym, tj. w grudniu 2020 r. Ekspertyza ta wskazuje jednoznacznie, że sporną część budynku pensjonatowego należy rozebrać, jednakże nawet gdyby przyjąć, że istnieje możliwość przeprowadzenia remontu tego budynku, to i tak decydująca w sprawie jest wola współwłaścicieli (w niniejszej sprawie w ich imieniu działa zarządca przymusowy), co do dalszych losów tego obiektu (wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 669/20).
Organ II instancji wskazał, że celem zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi
i mienia może być zasadnym opracowanie projektu rozbiórki, z uwagi na skomplikowaną bryłę budynku oraz posadowienie na skarpie, jednakże w tym przypadku projekt rozbiórki - po rozważeniu celowości takiego opracowania - pozostaje sprawą osoby sprawującej nadzór nad wykonaniem rozbiórki, nie podlega zaś zatwierdzeniu przez organ nadzoru budowlanego.
Z uwagi na stwierdzone przez organ I instancji oraz rzeczoznawców budowlanych zagrożenie bezpieczeństwa, organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy terminu zakończenia rozbiórki i uporządkowania terenu, nałożonego przez organ I instancji. Zaznaczył, że kwestie jakichkolwiek wzajemnych roszczeń odszkodowawczych miedzy stronami znajdują się całkowicie poza zainteresowaniem i kompetencjami organów nadzoru budowlanego.
H. Spółka z o.o. sp. k. z siedzibą w M. , zastępowana przez adwokata, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z 12 lipca 2024 r., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 23 października 2023 r.
Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez:
a) zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na opinii technicznej inż. bud. M. U. z dnia 15 lutego 2021 r./30 kwietnia 2021 r., podczas gdy opinia ta nie została wydana w oparciu o oględziny pensjonatu "[...]" w dniu 24 października 2022 r., cel opinii jest odmienny od celu niniejszego postępowania, opinia ta w głównej mierze opiera się na założeniach wynikających z poprzedniej opinii tego samego autora, jest tendencyjna
i z założenia ma przesądzać o rozbiórce obiektu,
b) brak rozpoznania uwarunkowań technicznych pensjonatu "[...]" i pozyskania do akt sprawy ekspertyzy technicznej jednoznacznie wskazującej czy sporny obiekt nadaje się do remontu, do czego organ był zobowiązany decyzją organu II instancji z 11 sierpnia 2022 r.;
2. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 142 k.p.a., poprzez nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji do zarzutów dotyczących wydanego przez organI instancji postanowienia z 15 marca 2023 r.;
3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 p.b., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu przez organ decyzji o wykonaniu rozbiórki nieużytkowanej części budynku pensjonatowego "[...]" usytuowanego w M. w sytuacji, gdy obiekt ten nadaje się do remontu.
W uzasadnieniu skargi Spółka w pierwszej kolejności podniosła, że zarówno organ I jak i II instancji zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wbrew zaleceniom organu II instancji nie zgromadził w materiale dowodowym aktualnego, pełnego opisu technicznego obiektu budowlanego ani nie pozyskał ekspertyzy technicznej jednoznacznie wskazującej czy sporny obiekt budowlany nadaje się do remontu.
Zdaniem Spółki, argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sprowadza się do kwestionowania stanowiska skarżącej tylko i wyłącznie z tej przyczyny, że pomiędzy stronami pozostają do rozliczenia wzajemne roszczenia odszkodowawcze, które już są lub dopiero będą dochodzone na drodze postępowania cywilnego. Zupełnie pominięty został fakt, że w zgromadzonym materiale dowodowym brakuje aktualnego, pełnego opisu technicznego obiektu budowlanego. Opis budynku, do którego odnosi się zaskarżona decyzja, dotyczy spękań, rozwarstwień, które są efektem uszkodzenia elementów konstrukcji ale nie są ich opisem. Z wiedzy technicznej budowlanej wynika, że przyczyną spękań ścian może być albo przeciążenie (czyli obciążenie większe niż dopuszczalne) głównych elementów konstrukcji takich jak stropy, ściany konstrukcyjne
i fundamenty lub nierównomierne osiadanie fundamentów spowodowane ich nieprawidłowym posadowieniem (np. powierzchnia fundamentów niedostosowana do nośności gruntu lub zbyt płytko posadowione fundamenty) albo zmienionymi warunkami gruntowymi.
Dalej skarżąca podniosła, że w treści decyzji nie ma informacji o dokonanych odkrywkach fundamentów, o ich wymiarach i głębokości posadowienia, co w odniesieniu do przedmiotowego budynku powinno być głównym elementem opisu stanu technicznego. Brak dokumentacji technicznej tego budynku, co deklarują jego współwłaściciele, wręcz obliguje do dokonania odkrywek i ustalenia stanu faktycznego. Dopiero na podstawie pełnego opisu technicznego, w tym stanu technicznego fundamentów, można wnioskować o tym czy obiekt może podlegać remontowi, który przywróci jego wartość użytkową czy też nie. Istnieją skuteczne metody naprawy fundamentów (tzw. "minowanie"), które mogłyby zabezpieczyć obiekt przed dalszą degradacją.
Spółka podkreśliła, że obiekt pensjonatowy jest usytuowany na podłożu piaszczystym/wydmowym, które jako grunt budowlany jest niestabilne. Bez pełnego opisu stanu technicznego i bez analizy sposobu posadowienia fundamentów organ
I instancji w decyzji powołuje się na Aneks wyjaśniający, sporządzony przez mgr inż. S. J. i inż. M. U. i stwierdza, że: "uszkodzona (odwarslwiona) część budynku nie nadaje się do remontu, a przyczynami uszkodzeń było osiadanie ław fundamentowych, spowodowane przyczynami robotami ziemnymi na sąsiedniej działce''. W stwierdzeniu tym jako przyczynę zaistniałego stanu wskazano prowadzone roboty ziemne na sąsiedniej działce bez przeprowadzania rzetelnej i pełnej oceny przyczyn technicznych. Należało przede wszystkim ustalić czy w dacie podjęcia robót budowlanych przez skarżącą fundamenty w budynku pensjonatowym spełniały warunki techniczne i wymogi wytrzymałościowe. Wyciąganie wniosków na podstawie niepełnych informacji i obarczanie winą za stan techniczny budynku pensjonatowego, sąsiada prowadzącego prace budowlane na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę i stosującego się do wcześniejszych zaleceń PINB jest de facto formułowaniem wniosków bez zbadania przyczyn.
W drugiej kolejności skarżąca wskazała, że przedłożona przez współwłaściciela obiektu pensjonatowego opinia techniczna z założenia została wykonana na potrzeby postępowania z udziałem Towarzystwa Ubezpieczeń. Opinia ta jest tendencyjna i zgodna z założeniami współwłaściciela budynku pensjonatowego, który za wszelką cenę dąży do rozbiórki spornego obiektu i uzyskania wysokiego odszkodowania. Cel sporządzenia złożonej opinii technicznej jest zupełnie inny niż cel niniejszego postępowania. Bowiem prowadzone postępowanie miało jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie czy pensjonat "nadaje się do remontu czy konieczna jest jego rozbiórka. Tymczasem jak wskazano
w pkt 5 lit. B ww. opinii: "Celem opinii jest odpowiedź na pytanie jaki jest koszt rozbiórki zniszczonej części budynku pensjonatowo- mieszkalnego, oraz koszt wywozu i utylizacji pozostałości po rozbiórce z uwzględnieniem nietypowego położenia".
Mając na uwadze powyższe, niezrozumiałe jest dla skarżącej, jak organ I instancji mógł wydać decyzję o rozbiórce spornego obiektu budowlanego, a organ II instancji utrzymać tę decyzję w mocy tylko i wyłącznie w oparciu o opinię techniczną, która de facto nie odpowiada na kluczowe pytanie - czy obiekt nadaje się do remontu? Tym bardziej, że jak wskazano w zaskarżonej decyzji: "W chwili kontroli nie zaobserwowano aby powstałe w budynku pensjonatu w okresie 10.2019 - 09.2020 rysy, pęknięcia oraz przemieszczenia powiększały się Co więcej, ekspertyza techniczna winna zostać wydana w oparciu o protokół sporządzony na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 24.10.2022 r. Tymczasem jak wskazano na stronie 7 ww. opinii, została ona sporządzona w oparciu o ekspertyzę techniczną datowaną na październik -grudzień 2020 r, i innych opracowaniach poprzedzających. Tym samym nie mogła stanowić podstawy do wydania decyzji o rozbiórce obiektu.
Skarżąca podniosła, iż wielokrotnie wskazywała, że organ winien do sporządzenia ekspertyzy technicznej zobowiązać skarżącą z uwagi chociażby na to, że poprzednio przedstawiona przez skarżącą ekspertyza wskazywała na możliwość naprawy obiektu budowlanego bez konieczności jego rozbiórki. Interesy stron są w niniejszej sprawie sprzeczne, bowiem współwłaściciel obiektu pensjonatowego od początku niniejszego postępowania nie ukrywa, że dąży do rozbiórki obiektu pensjonatowego. Zatem już chociażby z tego względu, przedłożone przez niego ekspertyzy nie powinny być bezkrytycznie akceptowane przez organ i powinny zostać szczegółowo zweryfikowane/ skonfrontowane z opinią innego rzeczoznawcy.
Według skarżącej, zastosowanie przez organ najdalej idącego instrumentu,
tj. decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego jest nieuzasadnione i stanowi spełnienie oczekiwań współwłaściciela obiektu pensjonatowego, podczas gdy to właśnie bierność właściciela wpłynęła na znaczne pogorszenie stanu technicznego pensjonatu.
Według Spółki, dokonała rozbudowy hotelu zgodnie ze sztuką budowlaną
i obowiązującymi przepisami, reagując na każde wezwanie organu I instancji do podjęcia działań zabezpieczających sąsiednią nieruchomość.
Zdaniem skarżącej, organ II instancji w treści uzasadnienia decyzji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji, dotyczących postanowienia
z 15 marca 2023 r., wydanego na podstawie art. 142 k.p.a., czym naruszył przepisy postępowania. Zaniechanie to mogło mieć znaczący wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, w ocenie skarżącego, niedopuszczalne było wydanie decyzji nakazującej właścicielowi rozbiórkę obiektu budowlanego, w sytuacji gdy organ nie wyjaśnił dostatecznie czy obiekt ten nadaje się do remontu, natomiast fakt, że właściciel oczekuje rozbiórki pensjonatu, nie powinien w ogóle być brany pod uwagę w niniejszej sprawie. Skoro zatem, organ I instancji nie ustalił, że sporny obiekt kategorycznie nie nadaje się do remontu, to decyzja o jego rozbiórce jest przedwczesna, a tym samym niezasadna i winna zostać uchylona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję w przedmiocie rozbiórki części budynku pensjonatowego "[...]" w M. przy ul. [...], na działce nr [...].
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
Przesłankami wydania decyzji w oparciu o ten przepis jest, aby po pierwsze obiekt budowlany nie był użytkowany, a po wtóre, aby nie nadawał się do remontu.
W badanej sprawie nie ulega wątpliwości, że ta część budynku stanowiącego pensjonat "[...]", która została objęta nakazem rozbiórki w dacie wydania decyzji organu I instancji nie była użytkowana. Wynika to wprost z decyzji PINB w K. z 21 października 2019 r., nr [...], którą nakazano właścicielom obiektu wyłączenie z użytkowania części budynku pensjonatowego dobudowanej w 1984 r. oznaczonej symbolem "i" na schemacie graficznym umieszczonym w decyzji.
Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie, obszernej dokumentacji, w tym również fotograficznej, ta część budynku uległa znacznej degradacji, a użytkowanie jej mogło stanowić zagrożenie dla przebywających tam osób. Wynika to również z ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego A. S., z 17 marca 2020 r. oraz ekspertyzy sporządzonej przez rzeczoznawców budowlanych S. J. i M. U., sporządzonej w okresie od października do grudnia 2020 r., a przekazanej organowi 1 lutego 2021 r.
Strony znacznego uszkodzenia części budynku nie kwestionują, sporną pozostaje kwestia, czy uszkodzenia te kwalifikują obiekt do rozbiórki, jako nienadający się do remontu. Wnioski obu przywołanych ekspertyz są w tym zakresie sprzeczne. Rzeczoznawca A. S. dowodził bowiem, że obiekt może zostać wyremontowany i przywrócony do użytku, natomiast w ocenie rzeczoznawców S. J. i M. U. obiekt do remontu się nie nadaje i powinien zostać rozebrany.
W tym miejscu należy zatem odkodować użyty w art. 67 ust. 1 p.b. zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia". W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż zwrot ten odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki NSA z 08.04.2009 r., sygn. akt II OSK 515/08, z 11.09.2013 r., sygn. akt II OSK 890/12, WSA we Wrocławiu z 06.04.2022 r., sygn. akt II SA/Wr 751/22).
W wyroku z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1095/23 (LEX nr 3765470), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "to przepis art. 67 ust. 1 p.b. wymaga pełnej zgody współwłaścicieli nieruchomości na rozbiórkę obiektu budowlanego. Nakaz rozbiórki ingeruje w konstytucyjnie chronione prawo własności. Zatem wykładnia przepisu art. 67 ust. 1 P.b. musi uwzględniać okoliczność, że zwrot "nie nadaje się do remontu" odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, ale również do braku zamiaru właściciela do doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie rozbiórkę danego obiektu, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest ustalenie czy obiekt nadaje się do remontu, w tym czy i w jaki sposób właściciel obiektu ma zamiar usunąć istniejące naruszenie prawa".
Zatem na gruncie badanej sprawy rzeczą organu było ustalenie, czy obiekt nie jest użytkowany, a także czy nie nadaje się do remontu w rozumieniu wyżej przedstawionym.
Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że organy zgromadziły obszerny materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej analizy. Wyciągnęły również poprawne wnioski. Nie ulega bowiem wątpliwości, że - pomimo rozbieżności w stanowiskach biegłych, odspojona część budynku nie nadaje się do użytku, a ewentualny remont i doprowadzenie tej części budynku wiązałby się z bardzo wysokimi kosztami, co zdaniem Sądu ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie. Niezależnie bowiem od tego, czy organ przyjąłby, że obiekt można wyremontować, czy też uznałby, że należy go rozebrać (co w niniejszej sprawie uczyniono), decyzja o ewentualnym remoncie należy do właściciela obiektu budowlanego. W badanej sprawie wola właścicieli obiektu została wyartykułowana w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Z ich stanowiskiem zgodził się tymczasowy zarządca nieruchomości ustanowiony przez sąd.
Prawidłowo zatem organy obu instancji przyjęły, że przesłanki, o których mowa w art. 67 ust. 1 p.b. zostały spełnione.
Skarżąca Spółka, kwestionując zasadność decyzji organów obu instancji, wskazuje przede wszystkim na niewyjaśnienie przez organy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności dotyczących uznania, iż obiekt budowalny należy rozebrać, a nie dokonać jego remontu. W ocenie skarżącej, właściciele obiektu budowlanego dążą w ten sposób do uzyskania wysokiego odszkodowania.
W ocenie Sądu, zarzuty w tym zakresie nie są zasadne, bowiem – jak już wyżej wskazano, w omawianej sytuacji kluczowe znaczenie ma zamiar właścicieli obiektu budowlanego, którzy zdecydowali, że tej części budynku remontować nie będą. Ocena pobudek takiego działania pozostaje poza kompetencjami Sądu.
Nie ma racji skarżąca wywodząc, że organy nie ustaliły stanu faktycznego, w szczególności możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Wbrew wywodom skarżącej w aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazujący na znaczną skalę uszkodzeń budynku. Wynika to również z opinii biegłego A. S., na którą skarżąca się powołuje.
Nie jest rzeczą organu w takiej sytuacji poszukiwać możliwości i technologii, które mogłyby mieć zastosowanie przy remoncie budynku, wobec jednoznacznego stanowiska właścicieli nieruchomości, którzy tej części budynku remontować nie zamierzają.
Nie ma racji skarżący wywodząc, że decyzja została wydana wyłącznie w oparciu o opinię biegłych S. J. i M. U., bez uwzględnienia protokołu oględzin obiektu budowlanego z dnia 24 października 2022 r. Wbrew wywodom skarżącej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji opisano ustalenia poczynione w trakcie oględzin, jak również się do niech odniesiono.
Organ rozpatrując sprawę odniósł się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym wyczerpująco wyjaśnił, z jakich względów uznał, że opinia biegłego A. S. jest niepełna oraz dlaczego za podstawę swoich rozważań przyjął opinię sporządzoną w późniejszym terminie.
Nie ma również racji skarżąca podnosząc, że wydając nakaz rozbiórki organ przesądził o jej odpowiedzialności za stwierdzony stan rzeczy, bez zbadania przyczyn. Decyzja o nakazie rozbiórki odnosi się do stanu obiektu i braku woli właścicieli przeprowadzenia kosztownego remontu części nieruchomości, nie zaś do przyczyn tego stanu rzeczy. Okoliczności dotyczące ewentualnego przyczynienia się skarżącej do degradacji obiektu nie były przedmiotem tego postępowania. Dla ustalenia, czy zachodzą przesłanki od nakazania rozbiórki obiektu budowlanego nie było to konieczne, stąd też organ nie miał obowiązku okoliczności tych ustalać.
Podsumowując, Sąd nie stwierdził, aby przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego i z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło