II SA/Sz 704/10

Dnia 15 października 2010 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 15 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Sygn. akt II SA/Sz 704/10 P O S T A N O W I E N I E Dnia 15 października 2010 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 15 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji w części i ustalającą, że opłata adiacencka w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem obciąża skarżącego i jego matkę w wysokości po [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją z dnia 19 marca 2007 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] zatwierdził projekt podziału geodezyjnego działki nr 6 o pow. 0,7129 ha należącej w ½ części do skarżącego i J. M., na pięć działek przeznaczonych pod zabudowę, jedną działkę przeznaczoną pod drogę wewnętrzną i jedną działkę przeznaczoną na poszerzenie drogi publicznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, M. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jako adres zamieszkania wskazał: ul[...] , 78-523[...] , a jako adres do doręczeń; ul.[...] . W uzasadnieniu wniosku podał, że jest studentem [. ..]Uniwersytetu Technologicznego w [...] (studia dzienne) i w związku z tym ponosi wydatki związane z kontynuacja nauki, a utrzymuje się wyłącznie z alimentów otrzymywanych od ojca w kwocie [...] zł miesięcznie. Matka skarżącego partycypuje natomiast w kosztach utrzymania mieszkania skarżącego położonego w Szczecinie, które wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z [..] letnią siostrą, studentką I roku Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w [..] która również utrzymuje się z alimentów od ojca w kwocie [...] zł miesięcznie. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. wnioskodawca oświadczył, że posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [..] w[...] , a ponadto udział w [..] części do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] A o pow [..] m2 zabudowanej budynkiem mieszkalnym (pow. 70,5 m2) ale z tytułu posiadania tych nieruchomości nie uzyskuje żadnych dochodów. Wszystkie koszty utrzymania domu w [...] ponosi matka skarżącego J. M., a wnioskodawca płaci za czynsz, telefon i internet w jego mieszkaniu w Szczecinie. Matka skarżącego płaci natomiast za dostawy gazu i energii elektrycznej do jego mieszkania. Skarżący oświadczył, że nie otrzymuje i nie otrzymywał żadnego stypendium, a na utrzymanie własne tj. zakup żywności, odzieży, środków piorących, pomocy naukowych i podręczników wydaje miesięcznie ok. 200 do 330 zł (w zależności od kwoty alimentów uzyskanych od ojca). M. M. przedłożył wyciągi ze swojego rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie, wynoszą na obecnym stadium postępowania [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi. We wniosku o przyznanie prawa pomocy M. M. oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z siostrą ale jest na utrzymaniu rodziców. W formularzu PPF skarżący jako miejsce zamieszkania wskazał mieszkanie swojego ojca W. M.. Z wniosku i przedłożonych dowodów wynika, że wnioskodawca od swojego ojca otrzymuje alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie, a matka wnioskodawcy płaci rachunki za gaz i energię elektryczną w jego mieszkaniu. Pomimo młodego wieku i jakichkolwiek dochodów własnych, skarżący jest współwłaścicielem domu, przysługuje mu także spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w [...], które nabył w 2007 r. za gotówkę w kwocie [...] zł. Z zaskarżonej decyzji wynika, że w 2007 roku wnioskodawca i jego matka dokonali podziału działki nr 6 stanowiącej ich własność na pięć działek budowlanych, a wartość działki przed podziałem wynosiła [...] zł. Z wniosku nie wynika by skarżący działki te nadal posiadał, ani by dysponował jakimikolwiek oszczędnościami. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że z wniosku nie wynika, by wnioskodawca znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych z własnych lub rodziców środków finansowych. Pomimo młodego wieku i braku własnych dochodów skarżący posiada dwie nieruchomości (mieszkanie i ½ domu), a wysokość wydatków ponoszonych przez niego tylko na usługi telekomunikacyjne (w [..] zł) nie wskazuje na to, by znajdował się w niedostatku i faktycznie utrzymywał się wyłącznie z alimentów w kwocie 500 zł. Ponadto, w rubryce 2 urzędowego formularza jako adres zamieszkania skarżący podał adres zamieszkania swojego ojca w [. ..] , po czym oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z siostrą w [..] , ale korespondencję odbierał osobiście w [..] . W tej sytuacji trudno stwierdzić z kim faktycznie wnioskodawca mieszka, z matką, ojcem czy z siostrą. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudna sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r. II FZ 240/08, Lex nr 493753). Brak jest podstaw do uznania, że skarżący znajduje się w takiej sytuacji. Należy także mieć na uwadze, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję, zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu. Sygn. akt II SA/Sz 704/10 U Z A S A D N I E N I E J. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia [...] nr [..] uchylającą decyzję organu I instancji w części i ustalającą, że opłata adiacencka w wysokości [..] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem obciąża skarżącą i jej syna w wysokości po [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją z dnia 19 marca 2007 r. Burmistrz Miasta i Gminy [..] zatwierdził projekt podziału geodezyjnego działki nr [..] o pow. 0,7129 ha należącej w ½ części do skarżącej oraz M. M., syna skarżącej, na pięć działek przeznaczonych pod zabudowę, jedną działkę przeznaczoną pod drogę wewnętrzną i jedną działkę przeznaczoną na poszerzenie drogi publicznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [..] zł, w dniu 7 września 2010 r. J. M. uiściła wpis sądowy od skargi, a następnie, w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi bez znacznego uszczerbku dla siebie i swojej rodziny, bowiem utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1800 zł miesięcznie brutto oraz alimentów od męża (z którym pozostaje w sądownie orzeczonej separacji) w kwocie [..] zł miesięcznie. Z dochodów tych wnioskodawczyni ponosi koszty utrzymania domu o pow. 70,5 m2 którego jest współwłaścicielką, nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Do wniosku dołączyła zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia ze stosunku pracy, kserokopię wyroku orzekającego separację i zasądzającego alimenty na dwoje dzieci w kwocie po 500 zł miesięcznie oraz zasądzającego alimenty na rzecz skarżącej również w kwocie 500 zł miesięcznie. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. wnioskodawczyni oświadczyła, że jest współwłaścicielką nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym i ponosi wszystkie koszty utrzymania tej nieruchomości w kwocie ok. 500 zł miesięcznie ponieważ syn, który jest współwłaścicielem także tej nieruchomości studiuje i nie uzyskuje dochodów. Ponadto skarżąca opłaca rachunki za dostawę energii elektrycznej i gazu do mieszkania stanowiącego własność syna znajdującego się w Szczecinie, w wysokości ok. 100 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że resztę swoich dochodów wydaje na zakup pomocy naukowych dla dzieci, zakup odzieży i obuwia dla dzieci i siebie, na bilety PKP i bilety komunikacji miejskiej dla córki i syna. Wnioskodawczyni przedłożyła wyciągi ze swojego rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy, dowody potwierdzające wydatki na usługi telekomunikacyjne, dostawy gazu, energii elektrycznej, wody, a także kserokopie faktur za dostawę gazu i energii elektrycznej do mieszkania syna. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające skarżącą w sprawie, wynoszą na obecnym stadium postępowania 179 zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi, który został już zresztą przez stronę uiszczony. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. M. oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego [...] zł miesięcznie brutto (1320 zł netto) oraz alimentów otrzymywanych od męża w kwocie [..] zł miesięcznie. Z dochodów tych ponosi koszty utrzymania domu wynoszące ok. [..] zł miesięcznie, a także pomaga synowi opłacając rachunki za dostawę gazu i energii elektrycznej do mieszkania syna. Z zaskarżonej decyzji wynika, że w 2007 roku wnioskodawczyni dokonała podziału działki nr [..] stanowiącej jej własność w ½ części na pięć działek budowlanych, a wartość tej działki przed podziałem wynosiła [..] zł. Z wniosku nie wynika by skarżąca działki te nadal posiadała, ani by dysponowała środkami finansowymi pochodzącymi z ich sprzedaży. Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że z wniosku nie wynika, by wnioskodawczyni znajdowała się w sytuacji na tyle trudnej by uniemożliwiała poniesienie kosztów sądowych z własnych środków finansowych. Wnioskodawczyni mieszka w domu stanowiącym własność jej i studiującego syna, uzyskuje stałe dochody w kwocie ok. [..] zł netto miesięcznie i opłaciła wpis sądowy od skargi. Z wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wynika, że na rachunku tym znajdują się środki pozwalające na poniesienie ewentualnych dalszych kosztów sądowych w sprawie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudna sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r. II FZ 240/08, Lex nr 493753). Brak jest podstaw do uznania, że skarżąca która uzyskuje stałe dochody i jest właścicielką nieruchomości, znajduje się w takiej sytuacji. Należy także mieć na uwadze, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżąca będzie mogła żądać od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję, zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w postanowieniu.