II SA/Sz 71/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wpłynęła, za pośrednictwem organu, skarga W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Zarządzeniem Sądu z dnia [...] r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Odpis ww. zarządzenia doręczono W. K. w dniu [...] r. W odpowiedzi na wezwanie W. K. nadał w urzędzie pocztowym w dniu [...] r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który następnie uzupełnił dnia [...] r. poprzez złożenie wypełnionego urzędowego formularza PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiada dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz obligację Skarbu Państwa o wartości ok. [...] tys. zł. Wnioskodawca oświadczył, iż posiadane oszczędności zostaną przeznaczone na remont domu oraz wymianę mebli. Pismem Sądu z dnia [...] r. wnioskodawca został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy : -dowodów potwierdzających wysokość emerytury z okresu ostatnich trzech miesięcy, -decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości, -dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy, -oświadczenia kto zamieszkuje i utrzymuje mieszkanie o pow. [...] m2, -dowodów opłat ponoszonych na utrzymanie mieszkania z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wykonując wezwanie Sądu skarżący przedłożył kserokopie: protokołu z zamknięcia dopływu instalacji gazu, nakazu płatniczego w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2009 r. (na kwotę [...] zł), kwitu dostawy węgla (na kwotę [...] zł), odcinków potwierdzających dokonanie wpłaty z tytułu opłat za wodę i ścieki (za okresy rozliczeniowe:[...] ), za energię elektryczną (ma kwotę [...] zł), za abonament radiowy za rok 2009 (kwota [...] zł), faktur za usługi telefoniczne (za okresy rozliczeniowe [...] zł), odcinków emerytury za miesiąc grudzień 2008, styczeń 2009 r., luty 2009 r. (każdorazowa kwota [...] zł.) oraz marzec 2009 r. ([...] zł). Postanowieniem z dnia 20 marca 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił zwolnienia W. K. od kosztów sądowych. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym prawie wniesienia zażalenia doręczono skarżącemu w dniu [...] r. Na powyższe postanowienie, W. K. złożył do Sądu w dniu [...] r. pismo, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd ww. pismo potraktował jako sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca oświadczył, iż ponosi dodatkowo koszty na leczenie (m. in. zakup Zappera głównego i pomocniczego i Silver Pulsera ok. [...] zł, wizyty u prywatnych lekarzy, specjalna dieta z drogimi suplementami), prowadzenie ogrodnictwa (np. wymiana materiału siewnego [...] zł, nawozy, remont szklarni) oraz zakup narzędzi niezbędnych do wykonania remontu domu. Ponadto wskazał, iż zamieszkuje w domu sam, ze względu na problemy związane z eksmisją poprzednich lokatorów oraz ze względu na konieczność przeprowadzenia remontu domu. Infrastruktura budynku jest sprawna tylko w obrębie pomieszczeń zajmowanych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W literaturze i orzecznictwie wyrażono pogląd, iż samo wniesienie sprzeciwu, bez względu na jego zakres, powoduje utratę mocy wiążącej (całego) postanowienia wydanego przez referendarza sądowego i przejście sprawy do rozpoznania i rozpatrzenia kwestii prawa pomocy przez sąd (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2006, str. 534; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I OZ 942/05, dostępne na stronie internetowej: ww.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04, publ. ONSAiWSA 2005/6/119 ). Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). W doktrynie i orzecznictwie wyrażony jest pogląd, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i stosowana jest tylko co do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Jak wynika z akt sprawy skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury wysokości [...] zł miesięcznie. Ze złożonych oświadczeń i kserokopii nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, iż ponosi co miesiąc następujące wydatki na utrzymanie mieszkania: woda i ścieki ok. [...] zł, energia elektryczna ok. [...] zł, telefon ok. [...] zł, opał (rachunek na [...] ł bez daty). Ponadto skarżący opłaca rocznie abonament radiowy [...] zł oraz podatek od nieruchomości i rolny [...] zł. Wnioskodawca ponosi również wydatki na leczenie (w tym zakup leków, urządzeń specjalistycznych i prywatne wizyty lekarskie) oraz prowadzenie ogrodnictwa. Podkreślenia wymaga, że dla potrzeb prawa pomocy brane są pod uwagę tylko wydatki bezwzględnie koniecznie dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie nie wszystkie wydatki wskazane przez skarżącego należą do wydatków koniecznych. W szczególności odnosi się to do prywatnych wizyt lekarskich, gdyż alternatywną jest w takim przypadku publiczna służba zdrowia, z której korzystanie przez emerytów jest bezpłatne. Również wydatki poczynione na materiał siewny ([...] zł), nawozy oraz remont szklarni nie można uznać za niezbędne, albowiem nie służą zaspokajaniu podstawowych egzystencjonalnych potrzeb. Skarżący utrzymuje się z emerytury i nie prowadzi działalności gospodarczej związanej z ogrodnictwem. Dokonując zestawienia niezbędnych wydatków z dochodami należy stwierdzić, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna. Niemniej jednak oceniając zasadność wniosku należy mieć na uwadze fakt, iż skarżący posiada papiery wartościowe (obligacje) o wartości ok. [...] zł, które można łatwo spieniężyć, uzyskując potrzebne środki finansowe na prowadzenie sprawy. Kwota posiadanych ww. formie oszczędności przekracza kilkaset razy wysokość wpisu, zatem wyklucza twierdzenie wnioskodawcy o nieposiadaniu środków na pokrycie kosztów sądowych. Wprawdzie skarżący oświadczył, iż oszczędności mają zostać przeznaczone na remont domu, jednakże jak wyżej wskazano, wysokość oszczędności znacznie przekracza wpis sądowy a na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów, które warunkowałyby rozpoznanie merytoryczne skargi. Ponadto zaznaczenia wymaga, iż należności publicznoprawne należy traktować priorytetowo, tak więc koszty remontu nie mogą wyprzedzać kosztów sądowych. Jak wskazał skarżący, infrastruktura budynku jest sprawna w obrębie zajmowanych przez niego pomieszczeń, zatem strona ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych w pełnym zakresie byłoby w tym przypadku nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami.