II SA/Sz 719/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Uczelnianej Komisji do spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji do spraw Pomocy Materialnej z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 175 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. § 4 ust. 1 i 4 oraz § 7 ust. 1, § 21 ust. 1, § 22 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]" ze zm., Wydziałowa Komisja ds. Pomocy Materialnej Wydziału Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytetu [...] nie przyznał J.D. na semestr [...] roku akademickiego [...] stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przekroczona została podstawa naliczania. Zgodnie z zarządzeniem nr [...] r. z dnia [...] r. dochód na osobę w rodzinie studenta nie może przekraczać [...] zł netto. J.D. odwołał się od powyższej decyzji do Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...]. W odwołaniu tym przedstawił obliczenia dochodu swojej rodziny osiągniętego w roku kalendarzowym [...] r. i podał, że zgodnie z regulaminem zasad i trybem przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w § 7 ust. 3 mowa jest, że wysokość dochodu o którym mowa w ust. 2, nie może być niższa od kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) oraz wyższa od sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Według jego obliczeń roczny dochód rodziny pomniejszony o podatek należny, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowił [...]zł, z czego kwota [...] stanowi dochód utracony jego taty do czego dołączył stosowny dokument więc dochód roczny do wyliczenia jego stypendium wyniósł [...] zł. Następnie zgodnie z § 7, ust. 4 i ust. 5 dochód ten podzielił przez 12 miesięcy co dało kwotę dochodu miesięcznego [...] i aby uzyskać dochód członka rodziny podzielił w/w kwotę na ilość członków rodziny (cztery osoby) i uzyskał wynik [...] zł. Zdaniem odwołującego się kwota ta kwalifikuje go do przyznania pomocy materialnej. Do odwołania strona dołączyła: 1. Zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uznanych przez członków rodziny w roku [...]. (3 - szt. taty, mamy, swoje) 2. Zaświadczenie z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej. 3. Decyzje o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej firmy taty (dochód utracony). Po rozpoznaniu odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 175 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), § 7 ust. 1 i § 21 ust. 1 i § 22 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...]. w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]", Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej [...] decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W treści uzasadnienia Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej podała, że po przeanalizowaniu odwołania i złożonego wraz z wnioskiem kompletu dokumentów ustaliła, że dochód na jednego członka w rodzinie, przekracza podstawę naliczania określoną w Zarządzeniu Rektora Uniwersytetu [...] nr [...] w sprawie ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe oraz wysokości poszczególnych form pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]. Zgodnie z Zarządzeniem Rektora podstawa naliczania od listopada wynosi [...] złote. W związku z powyższym Uczelniania Komisja ds. Pomocy Materialnej ponownie przeliczając dochód rodziny postanowiła utrzymać w mocy decyzję Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej ze względu na przekroczenie podstawy naliczania. Skarżący pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej [...] o przestawienie kalkulacji według, której obliczono, że dochód na jednego członka rodziny przekracza podstawę naliczania tj. [...] zł. W odpowiedzi na powyższe pismo Wiceprzewodniczący Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej [...] w piśmie z dnia [...] r. przedstawił sposób wyliczenia dochodu przypadającego na jednego członka rodziny. Na decyzję z dnia [...] r. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł J.D. W skardze podtrzymał swoje stanowisko zwarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji i przedstawił ponownie sposób wyliczenia dochodu przypadającego na jednego członka rodziny wskazując, że jest to wysokość [...] zł. Natomiast w nawiązaniu do wyliczenia jakie otrzymał od Wiceprzewodniczącego Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej [...] w piśmie z [...]r. skarżący zakwestionował sposób wyliczenia dochodu, w którym uznano dochód jego siostry z [...] r. Zdaniem skarżącego siostra jego nie uzyskała dochodu gdyż nadal pozostawała na utrzymaniu rodziców na co przedłożył stosowne zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, stwierdził konieczność uwzględnienia skargi przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl powołanego art. 134 § 1 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem Sąd badający legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia winien brać z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym również te, które nie zostały podniesione w skardze. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy w rozumieniu powołanego artykułu wskazać należy prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji. Można przyjąć, że w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji mieści się brak należytej staranności wykazany przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzyganiu o niej bez pełnej znajomości stanu faktycznego sprawy oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. T. Woś, w: T. Woś red., Postępowanie sądowoadministracyjne Warszawa 2004 s. 240-241). Dokonując kontroli decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie zgodnie z kryterium legalności Sąd doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcia te naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365) zwanej w dalszej części "ustawą". W myśl art. 207 ustawy do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Niniejsza sprawa została zainicjowana wnioskiem J.D. w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego i na wyżywienie w roku akademickim [...] semestrze II, ze względu na trudną sytuację materialną, w jakiej wnioskodawca się znalazł. Rozpoznając przedmiotowy wniosek organy uczelni podjęły decyzje, które powinny, stosownie do powołanego art. 207 ustawy, odpowiadać wymogom przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że obowiązkiem organu administracyjnego, jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie (art. 7 i art. 77 kpa). Następnie organ zobowiązany jest ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Ustalenia podjęte przez organ powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w której należy wyczerpująco poinformować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy. Stosownie do art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Konieczność, takiego sformułowania treści rozstrzygnięcia związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), a z drugiej strony z koniecznością umożliwienia sądowi administracyjnemu, do którego kierowana jest niniejsza skarga, przeprowadzenia kontroli legalności. Strony mają bowiem prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak również w skardze do sądu. Należy jednocześnie zaznaczyć, że prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, gdyż pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/08, publ.LEX nr 475217). Tymczasem jak wynika z treści decyzji z dnia [...] r. organ pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko w sprawie – ograniczył się jedynie do lapidarnego stwierdzenie – że przekroczona podstawa naliczenia zgodnie z zarządzeniem nr [...] dochodu na osobę w rodzinie studenta nie może przekraczać [...] zł netto. W świetle wcześniejszych wywodów należy zatem stwierdzić, że Wydziałowa Komisja ds. Pomocy Materialnej Wydziału Zarządzania i Ekonomi Usług Uniwersytetu [...] nie wyjaśniła powodów swojego rozstrzygnięcia, a ponadto nie przytoczyła podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, gdyż niewystarczające zdaniem Sądu było powołanie jedynie przepisów zarządzenia z [...]. Z kolei zadaniem organu odwoławczego było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy oraz ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Mając na uwadze treść zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ drugiej instancji nie spełnił podanego wymogu, czym w konsekwencji naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie ustosunkowała się bowiem w ogóle do argumentów podniesionych przez J.D. w odwołaniu, wskazała jedynie ogólnikowo, że dochód na jednego członka w rodzinie, przekracza podstawę naliczania określoną w Zarządzeniu Rektora US nr [...] r., która wynosi [...] zł. W ocenie Sądu pismo z dnia [...] r. w którym Wiceprzewodniczący Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej [...] udzielił skarżącemu wyjaśnień co do sposobu wyliczania jaki organ odwoławczy przyjął, nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien zatem podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a następnie dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w taki sposób, aby strona mogła zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W tym stanie rzeczy orzeczono, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.