II SA/Sz 724/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty za usunięcie oraz przechowywanie pojazdu p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w ˝ części, a w pozostałej części odmówić zwolnienia L. J., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] nakładającą na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty [...]zł z tytułu usunięcia, oszacowania i przechowywania pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą schorowaną, całkowicie niezdolną do pracy, utrzymującą się z renty w kwocie [...]zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że od 2008 r. cierpi na schorzenia wątroby, dlatego na leki wydaje ok. [...] zł miesięcznie. Ponadto częściowo pokrywa koszty utrzymania mieszkania, a resztę środków przeznacza na żywność. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka z matką w należącym do niej mieszkaniu o pow. [...] m2, oraz że jego matka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie netto. Zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: opłata za mieszkanie [...] zł, energia elektryczna [...] zł za dwa miesiące, gaz [...] zł za dwa miesiące, telefony [...] zł, TV [...] zł, leki skarżącego [...] zł, leki matki [...] zł, koszty dojazdu do lekarzy [...] zł, utrzymanie grobowca ojca [...] zł, wyżywienie [...] zł na osobę, ubranie i obuwie [...] zł na osobę, środki higieniczne [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył dokumenty potwierdzające jego stan zdrowia i kopię decyzji ZUS o ustaleniu prawa do renty. Starszy referendarz sądowy wezwaniem z dnia 26 lipca 2018 r. zobowiązał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: - dowodu potwierdzającego wysokość świadczenia emerytalnego matki wnioskodawcy, - wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego matki, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania (gaz, energia elektryczna, woda itp.), z okresu ostatnich trzech miesięcy, oraz innych niezbędnych wydatków, - wyjaśnienia, z jakich środków skarżący opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika, przedstawienie umowy łączącej skarżącego z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności, -zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wraz ze wskazaniem, czy korzysta on z pomocy opieki społecznej. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego przedłożył przekaz pocztowy z ZUS dotyczący emerytury matki wnioskodawcy i dowody potwierdzające wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie ok. [...] zł miesięcznie (usługi telekomunikacyjne [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, opłata za mieszkanie [...] zł). Pełnomocnik oświadczył, że skarżący ani jego matka nie posiadają rachunków bankowych, nie korzystają też z pomocy opieki społecznej. Wskazał, że wnioskodawca przeznacza znaczną część dochodu na zakup leków, ale nie posiada dowodów ich zakupu, gdyż nie wiedział, że będą potrzebne. Z przedłożonych dokumentów dotyczących stanu zdrowia wnioskodawcy wynika jednak, jakie leki jest on zobowiązany zażywać i w jakiej ilości, co daje obraz środków jakie niezbędne są do ich zakupu. Wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej i nawet korzystając z pomocy matki nie jest w stanie zaoszczędzić na wpis sądowy od skargi. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie, sprowadzają się w obecnym jej stadium do opłaty sądowej od wniesionej skargi wynoszącej [...] zł. Ze złożonego wniosku i dokumentów źródłowych wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, a ich dochód miesięczny netto wynosi [...] zł. Z dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania wynika, że wynoszą one ok. [...] zł miesięcznie. Nawet uwzględniając deklarowane wydatki na leczenie wnioskodawcy w kwocie [...]zł miesięcznie, brak jest podstaw do uznania, że skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Wnioskodawca mieszka w mieszkaniu należącym do jego matki i korzysta z jej wsparcia w zaspokajaniu potrzeb życiowych. Analiza złożonego wniosku oraz przedłożonych dokumentów nie daje podstaw do uznania, by skarżący znajdował się w tak trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Zarówno wnioskodawca jak i jego matka uzyskują stałe dochody, swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokajają w mieszkaniu należącym do matki skarżącego, nie mają problemów z terminowym regulowaniem należności. Nie korzystają też z pomocy opieki społecznej. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Strona winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy jest to stały dochód miesięczny (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt. I OZ 730/11, LEX nr 1149582). Przeprowadzone postępowanie pozwoliło na uznanie, że sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w [...] części, a w pozostałym zakresie uzasadnia oddalenie wniosku. Opłatę od skargi w kwocie [...]zł wnioskodawca będzie w stanie uiścić. W razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu zwrotu poniesionych kosztów postępowania, w tym zwrotu poniesionych kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.