II SA/Sz 728/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2009r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby oddala skargę Postanowieniem z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Policji w M. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko aspirantowi M. S. dyżurnemu Zespołu Dyżurnych Referatu Prewencji Komisariatu Policji w D. M. S. obwinionemu przedstawiono zarzut o to, że w dniu [...] r. w D., w trakcie pełnionej służby dyżurnego, zaniechał wykonania czynności służbowych w ten sposób, iż odmówił podjęcia działań w stosunku do ujętych przez J. J. i M. A. osób dokonujących nielegalnego połowu ryb na stawach hodowlanych Gospodarstwa Rybackiego w B. i nie pozwolił wprowadzić ich przez zatrzymujących do budynku Komisariatu Policji w D. oraz nie podjął czynności w celu ustalenia danych personalnych sprawców, co skutkowało niemożnością pociągnięcia ich do odpowiedzialności i oddaleniem się wraz z nielegalnie pozyskaną rybą, czym naruszył przepis § 5, ust 1 pkt 1 zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...]r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji w związku z art. 132 ust.3 pkt 3 ustawy o Policji. Po przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego, orzeczeniem z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Policji w M. orzekł o uznaniu skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Organ wskazał, że ustalony przebieg zdarzenia będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, pomimo różnic wynikających z odmiennego jego opisu przez świadków i obwinionego wskazują, że zawinienie policjanta jest bezsporne. Za wiarygodne uznano zeznania świadków, które korespondują ze sobą i nie zawierają sprzeczności ani w stosunku do siebie, ani do zgromadzonej dokumentacji służbowej. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionego w zakresie sprzecznym z zeznaniami świadków – w tym co do treści rozmowy przeprowadzonej z J. J. w budynku jednostki. Podkreślono też, że w całej sporządzonej przez dyżurnego i policjantów w związku ze zgłoszeniem - zdarzeniem dokumentacji nie stwierdzono informacji o doprowadzeniu zatrzymanych osób do jednostki, ani też o rozmowie przeprowadzonej przez dyżurnego z osobą doprowadzającą. Okoliczności te natomiast zawarte są w zeznaniach J. J., M. A., mł. aspiranta P. Ż. i wyjaśnieniach aspiranta M. S. Nadto organ szczegółowo opisał poszczególne zeznania. Jako okoliczność łagodzącą wzięto pod uwagę pozytywną opinię o obwinionym, jako dyżurnym KP D., a za obciążającą okoliczność to, że uniemożliwiono pociągnięcie do odpowiedzialności ujętych sprawców oraz szkodę poniesioną przez skarżącego. W odwołaniu od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego zarzucił: - obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, w szczególności: a) naruszenie prawa do obrony obwinionego polegające na uniemożliwieniu mu uczestnictwa w czynnościach przeprowadzonych w toku postępowania dyscyplinarnego, w szczególności nie zawiadamianiu M. S. jako strony postępowania o terminach przesłuchań świadków oraz odmowie ich przesłuchania w obecności powołanego obrońcy, b) dowolną, a nie swobodną ocenę przeprowadzonych dowodów, w wyniku której Komendant Powiatowy Policji w M. przyjął, że wersja zdarzeń przedstawiona przez J. J. jest prawdziwa, mimo że żadne dowody na to nie wskazują, a M. S. zaprzecza stawianym mu zarzutom dotyczącym zdarzenia w dyżurce Komisariatu Policji w D., c) dowolną, a nie swobodną ocenę przeprowadzonych dowodów, w wyniku której Komendant Powiatowy Policji w M. przyjął, że wersja zdarzeń przedstawiona przez T. J. jest prawdziwa, mimo, że żadne dowody na to nie wskazują, a M. S. zaprzecza stawianym mu zarzutom dotyczącym niewłaściwie przeprowadzonej rozmowy ze zgłaszającą, d) naruszenie zasady domniemania niewinności oraz rozstrzygnięcie nieusuwalnych wątpliwości na niekorzyść obwinionego. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie orzeczenia. Orzeczeniem z [...]r. Komendant Wojewódzki Policji S. utrzymał mocy zaskarżone orzeczenie. Należy zaznaczyć, że wcześniej tj. [...]r. organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, co organ pierwszej instancji uczynił. Organ odwoławczy ocenił, że dokonano prawidłowej kwalifikacji prawej czynu, Wskazano bowiem czas, miejsce, okoliczności i skutki czynu oraz podstawę prawną orzeczenia. Komendant Wojewódzki Policji ponownie ocenił zebrany materiał dowodowy w kontekście przedstawionych zarzutów i uznał, że dowody zebrane w toku postępowania dyscyplinarnego potwierdzają zeznania J. J. i T. J. W ocenie Komendanta zebrany w materiale dowodowym opis stanowi trudny do podważenia logiczny ciąg zdarzeń. Ponadto w zaskarżonym orzeczeniu Komendant Wojewódzki Policji odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania ponownie podkreślił spójność i wiarygodność zeznań świadków. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że na funkcjonariuszu ciążył prawny obowiązek podjęcia działań mających na celu ustalenie tożsamości sprawców i zabezpieczenie dowodów. Nie naruszono też prawa obwinionego do obrony, gdyż uprawnienia obwinionego i jego obrońcy zostały ściśle uregulowane w rozdziale 10 ustawy o Policji "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Natomiast zgodnie z art. 135p) w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków. Wobec czego brak jest możliwości stosowania w toku postępowań dyscyplinarnych uprawnień obwinionego i jego obrońcy wynikających z przepisów Kodeksu postępowania karnego. Nie stanowiło też w ocenie organu odwoławczego naruszenia prawa do obrony oddalenie wniosków obrońcy o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego, tj. uzupełniające przesłuchanie w obecności obrońcy T. J., J. J. i M. A. na okoliczność przebiegu rozmowy telefonicznej z asp. M. S. oraz przebiegu spotkania z nim J. J. Zdaniem organu odwoławczego oddalenie tych wniosków było zasadne, gdyż treść rozmowy telefonicznej nie dotyczyła zachowania obwinionego objętego zarzutem, a ustalenie faktycznego jej przebiegu nie wpłynęłoby na ostateczną ocenę zachowania obwinionego. Natomiast rozmowa między asp. M. S., a J. J. była przedmiotem konfrontacji, która nie doprowadziła do wyjaśnienia sprzeczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji skarżący reprezentowany przez adwokata powtórzył dokładnie te same zarzuty jakie podniósł w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U z 2007 r. Nr 43, ze zm.) policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego podlegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Zgodnie zaś z art.132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, naruszenie dyscypliny służbowej to między innymi zaniechanie czynności służbowej. W swojej skardze do Sądu, pełnomocnik skarżącego wskazał na kilka uchybień, których w jego ocenie, dopuściły się organy orzekające w sprawie. Zasadniczym zarzutem była obraza przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności naruszenie prawa do obrony obwinionego polegające na uniemożliwieniu mu uczestnictwa w czynnościach przeprowadzonych w toku postępowania dyscyplinarnego, w szczególności nie zawiadomieniu M. S. jako strony postępowania o terminach przesłuchań świadków oraz odmowie ich przesłuchania w obecności powołanego obrońcy. Nadto zarzucił też dowolną, a nie swobodną ocenę przeprowadzonych dowodów, w wyniku której Komendant Powiatowy Policji w M. przyjął, że wersja zdarzeń przedstawiona przez J. J. jest prawdziwa oraz naruszenie zasady domniemania niewinności. Pełnomocnik nie wskazał w skardze żadnego z przepisów ustawy o Policji jaki zastał naruszony, zaś w uzasadnieniu skargi wymieniono kilka przepisów kodeksu postępowania karnego. W ocenie Sądu, zarzutów tych nie można jednak podzielić. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 134i) ust. 5 ustawy o Policji, policjant, co do którego wydano postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego występuje w sprawie jako obwiniony. Prawa obwinionego zostały wyliczone w art. 135f) ustawy o Policji i jak wynika z jego brzmienia obwiniony ma prawo do: 1) odmowy składania wyjaśnień, 2) zgłaszania wniosków dowodowych, 3) przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, 4) ustanowienia obrońcy, którym, może być policjant, adwokat albo radca prawny, 5) wnoszenia do przełożonego dyscyplinarnego zażaleń na postanowienia wydane w toku postępowania przez rzecznika dyscyplinarnego. Katalog ten jest zamknięty i brak jest podstaw do uznania, że prowadzący postępowanie dyscyplinarne ma obowiązek zawiadomić obwinionego o terminach przesłuchania świadków. W myśl art. 135p) ustawy o Policji, Kodeks postępowania karnego stosuje się tylko w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie. Dodatkowo Sąd pragnie zauważyć, że M. S. był przesłuchiwany w toku konfrontacji ze świadkami tj. T. J. i J. J. Oceniając postanowienie Rzecznika dyscyplinarnego z [...]r. o odmowie uzupełnienia akt postępowania dyscyplinarnego, Sąd stwierdza, że było ono zasadne. Jak zaznaczono wcześniej, M. S. był konfrontowany w dniu [...]r. z wymienionymi wyżej świadkami czyli brał udział w przesłuchaniu tych osób i miał możliwość zadawania im pytań. W ocenie Sądu, zeznania świadków są spójne, a drobne rozbieżności dot. np. podanie nazwiska przez telefonującego świadka nie mają znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Organy obu instancji w sposób pełny i przekonywujący uzasadniły postanowienie o odmowie uzupełnienia akt postępowania. Decydujące w ocenie niniejszej sprawy jest w ocenie Sądu ustalenie czy organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne ustalił przy pomocy środków dowodowych taki stan faktyczny, który uzasadniał postawienie zarzutów obwinionemu oraz czy uwzględniono w postępowaniu dyscyplinarnym prawa obwinionego wynikające z art. 135f) ustawy o Policji. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2007r. I OSK 637/06, iż pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz rodzaj zastosowanej kary należy rozważać z uwzględnieniem zadań funkcjonariusza Policji zaś odpowiedzialność dyscyplinarna oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań – ochrony zdrowia i życia ludzi. Zdaniem Sądu, w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego zebrano wystarczający materiał dowodowy, uzupełniony nadto po uchyleniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji pierwszego orzeczenia o ukaraniu w dniu [...]r. Zeznania świadków, a także wyjaśnienia samego obwinionego wskazują, że w dniu [...]r. w D. w trakcie pełnionej służby dyżurnego zaniechał wykonania czynności służbowych w ten sposób, że odmówił podjęcia działań w stosunku do ujętych przez J. J. i M. A osób dokonujących nielegalnego połowu ryb na stawach hodowlanych Gospodarstwa Rybackiego w B. W ocenie Sądu, brak jest jakichkolwiek przesłanek, wskazujących na niewiarygodność wersji zdarzeń przedstawionej w tej sprawie przez świadków. Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd pragnie też zauważyć, że obwiniony przesłuchiwany pierwszy raz w sprawie w dniu [...]r. odmówił składania wyjaśnień, a wcześniej przy sporządzaniu notatki urzędowej z [...]r. (k.[...]) opisał zdarzenie z [...]r. ale pominął w notatce fakt przyjazdu do Komisariatu J. J. wraz z osobami dokonującymi nielegalnego połowu ryb. Trzeba tu zaznaczyć, że specyfika pełnionej służby wymaga, aby dokumentacja, również ta prowadzona w formie notatek przez policjanta, była prowadzona w sposób rzetelny i umożliwiający późniejsze odtworzenie chronologiczne zdarzeń następujących po sobie. Nierzetelne sporządzanie notatek urzędowych jest zachowaniem nagannym i utrudniającym dokonywanie ustaleń faktycznych. W trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego obwiniony M. S. przyznał, że [...]r. do Komisariatu wszedł młody mężczyzna i stwierdził, że: cyt. "[...]", a M. S. zaczął się domyślać, że ma to związek z wcześniejszym zgłoszeniem kobiety z gospodarstwa rybackiego. Przyznał też, że na pytanie mężczyzny cyt. "[...]" odpowiedział cyt. "[...]". W ocenie Sądu tego typu zachowanie w wydaniu funkcjonariusza pełniącego obowiązki dyżurnego komisariatu jest nie do przyjęcia w państwie prawa. Nawet jeżeli przyjąć, że J. J. był mało komunikatywny, co mogło zdaniem Sądu wynikać z niezwykle stresującej sytuacji, jaką jest dla obywatela zatrzymanie sprawcy na gorącym uczynku, a tym bardziej dostarczenie go do organów porządkowych, to zadaniem funkcjonariusza policji było dołożenie maksymalnej staranności aby pomóc obywatelowi i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy. Zebrany materiał dowodowy wskazuje na bierną postawę funkcjonariusza i wręcz niechęć do podjęcia podstawowych czynności jak choćby wyjście do sprawców i ich wylegitymowanie. Sąd zauważa, że opisane zdarzenie nie jest niestety odosobnione i obywatele spotykają się z przykładami biernej postawy funkcjonariuszy policji, co jest szczególnie naganne w sytuacji gdy aktywność wykazuje obywatel. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że oddalenie wniosków obrońcy o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego nie stanowiło naruszenia prawa do obrony, gdyż istota wniosku nie dotyczyła zachowania obwinionego objętego zarzutem, a drugi wniosek dotyczył rozmowy pomiędzy asp. M. S., a J. J., który był przedmiotem konfrontacji lecz nie doprowadziło to do wyjaśnienia sprzeczności. W ocenie Sądu, organ drugiej instancji ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania i ponownie drobiazgowo przeanalizował zebrany materiał dowodowy i nawet gdyby założyć najbardziej korzystną wersję zdarzenia z [...]r., a wynikającą wyłącznie z wyjaśnień M. S., to i tak zdaniem Sądu istniała wystarczająca podstawa aby postawić obwinionemu zarzut o odmowie podjęcia jakichkolwiek działań wobec zatrzymanych sprawców oraz nieudzielenia pomocy osobie, która zatrzymała sprawców nielegalnego połowu ryb. Sąd zauważa, że organy uwzględniły nienaganny dotychczas przebieg służby skarżącego. Nadto Sąd uznał, że kara orzeczona wobec skarżącego nie jest rażąco surowa, organy nie przekroczyły w tym zakresie granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu w sprawie były przesłanki, o których stanowi art. 134h) ust.2 ustawy o Policji dotyczące zaostrzenia wymiaru kary, a za takie Sąd uważa naruszenie dobrego imienia Policji. Opinia publiczna bardzo negatywnie ocenia bowiem sytuacje gdy policja jest bierna wobec faktu zgłoszenia przez obywatela o przestępstwie, a w przedmiotowej sprawie sytuacja jest tym bardziej naganna, gdyż obywatel ujął sprawcę, dostarczył do Komisariatu i nie doczekał się żadnej interwencji ze strony dyżurnego policjanta. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 przywołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie wydane zostało zgodnie z prawem obowiązującym w chwili jego wydania.