II SA/Sz 729/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Spółki A. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości w sprawie z Jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. Sp. z o.o. z/s w O. w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. W oświadczeniu o majątku i dochodach formularza urzędowego PPPr Spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł, natomiast wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych przez organy celne stanowią kwotę [...] zł. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych, ani środków trwałych, które mogłaby na ten cel spieniężyć. Jedynym środkiem trwałym Spółki są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez Urzędy Celne w toku prowadzonych przez nie postępowań. Wyjaśniła również, że nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Wskazane trudności finansowe, które trwają od dłuższego czasu uniemożliwiły Spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Ponadto z końcem [...] r. Bank rozwiązał z nią umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności (wszystkie środki na rachunku zostały zajęte przez urzędy celne, wobec czego bank nie miał możliwości pobrania środków na poczet obsługi rachunku), a Spółka nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego. Do skargi skarżąca załączyła kopie następujących dokumentów: sprawozdań finansowych za lata [...] (wraz z informacjami dodatkowymi, bilansami oraz rachunkami zysków i strat), protokołów zajęcia i odbioru ruchomości, upomnień do zapłaty kar pieniężnych, a także zawiadomień o zajęciu wierzytelności pieniężnych. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że strona osiąga znaczne przychody i dysponuje majątkiem przekraczającym wielokrotnie wartość opłaty sądowej, a ponadto nie wykazała, aby zmagała się z groźbą niewypłacalności, ani też by zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, czy wszczęła postępowanie upadłościowe lub naprawcze. W sprzeciwie na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu strona podniosła, że od dwóch lat w swoich sprawozdaniach wykazuje znaczne straty finansowe, w roku [...] strata Spółki wyniosła [...] zł, zaś w roku [...] –[...] zł, tak więc stan ten ma charakter trwały i pogłębia się, co potwierdza sprawozdanie finansowe za rok obrotowy[...] . Zdaniem skarżącej, ocena skali prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwanego przychodu dokonana przez referendarza sądowego nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zaznaczyła, że przychód jest kategorią bilansową i nie oddaje rzeczywistej sytuacji materialnej, gdyż lata obrotowe [...] Spółka zamknęła ze znacznymi stratami. Wskazała również, że posiadany przez nią majątek ruchomy to głównie urządzenia do gry, które są trudno zbywalne. Poza tym część majątku została zatrzymana przez urzędy celne lub zajęta w toku prowadzonych egzekucji. Zajęty został też jedyny rachunek bankowy Spółki. Nie bez znaczenia, w ocenie strony, jest okoliczność, że łączna kwota wpisów od skarg na decyzje dotyczące wymierzenia jej kar pieniężnych wynosi ponad [...] zł, zaś kwota wymagalnych kar pieniężnych to [...] zł. Wobec powyższego, uiszczenie przez nią wpisu sądowego od skargi oznaczać będzie de facto zamknięcie jej dostępu do drogi sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powołanych przepisów wynika, że przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, a jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są możliwości finansowe wnioskującego. Przy czym ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie. Dokonując analizy wniosku skarżącej Spółki, dokumentów dołączonych do skargi oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że referendarz sądowy zasadnie stwierdził, że strona nie wykazała, aby zachodziły przesłanki przemawiające za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim referendarz prawidłowo odniósł się do danych zawartych w przedstawionych w sprawozdaniach finansowych Spółki, nie pomijając przy tym żadnej okoliczności na którą to powołano się we wniosku. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że dla oceny możliwości finansowych spółki istotne znaczenie ma zarówno uzyskiwany przychód, wartość posiadanych środków trwałych, wysokość kapitału jak i rozmiar prowadzonej działalności. Natomiast sama akcentowana przez stronę strata nie jest wyznacznikiem kondycji finansowej. W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, dostępne w Internecie). W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą (por. postanowienie z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, dostępne w Internecie). W konsekwencji, jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to okoliczność ta nie może być kwalifikowana jako wystarczająca przesłanka do przyznania prawa pomocy. Jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych wynosi [...] zł. Z kolei sprawozdania finansowe za rok [...] r. wskazują, że Spółka osiągnęła znaczne przychody z prowadzonej działalności gospodarczej (tj. odpowiednio ok. [...] zł i [...] zł). Złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty potwierdzają zatem, że Spółka posiada majątek, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu w niniejszej sprawie, tj. kwotę [...] zł a także wysokość powołanej we sprzeciwie łącznej kwoty wpisów określonej jako "ponad [...] zł", a taka sytuacja - w świetle orzecznictwa NSA - uniemożliwia przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie ww. sprawozdania wskazują na okoliczność powstania straty za rok[...] , tym nie mniej Spółka nie wykazała, że jest to stan trwały i sytuacja ta pogłębia się, skoro nie przedłożyła sprawozdania finansowego za rok obrotowy [...] r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, dostępne w Internecie). Skoro Spółka osiąga przychody, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też na pokrycie kosztów sądowych (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1329/15, dostępne w Internecie) Również argumentacja strony odnosząca się do okoliczności, że część majątku w postaci automatów do gry została zatrzymana przez urzędy celne lub zajęta w toku prowadzonej egzekucji oraz faktu zajęcia rachunku bankowego Spółki, nie uzasadnia wniosku o dokonanie zmiany zaskarżonego postanowienia. W tym względzie słusznie wywiódł referendarz sądowy, że z uwagi na przedmiot działalności Spółki określony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (jak naprawa i konserwacja komputerów i artykułów użytku osobistego i domowego, działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna, reklama, badanie rynku i opinii publicznej, pozostała indywidualna działalność usługowa) trudno przyjąć, aby aktualnie Spółka nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej. W szczególności jeśli zważy się fakt, że Spółka nie zawiesiła prowadzenia działalności gospodarczej, jak również nie znajduje się w fazie upadłości, czy likwidacji. Poza tym brak jest dowodów na to, że strona nie uzyskuje przychodu z innych rodzajów działalności, które wskazano w KRS. Dodatkowo podnieść należy, że nawet brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego Spółki, jakim są automaty do gier, nie wystarczy dla uznania, że zachodzą podstawy do zwolnienie osoby prawnej od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 923/12), zwłaszcza w sytuacji, gdy Spółka nie udokumentowała, aby wyłącznie to automaty stanowiły całej jej majątek trwały. Na aprobatę zasługuje również twierdzenie referendarza, że Spółka w sytuacji zajęcia wierzytelności z jej rachunku bankowego, mogła wnieść skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadmienić również należy, że strona nie wykazała, aby w przypadku podnoszonych przez nią trudności finansowych podjęła niezbędne działania mające na celu dofinasowanie Spółki, co stanowi kolejny argument przemawiający za prawidłowością zaskarżonego postanowienia. W świetle powyższego zgodzić należy się w referendarzem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że spełnione zostały przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.