II SA/Sz 737/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi C. i S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. nr [...]Wójt Gminy wypowiedział C. S. i S. S. wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy, oznaczonej nr działki [...], położonej w [...]. Jednocześnie pouczył użytkowników wieczystych, iż mogą w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia złożyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Pismo to zostało wysłane do skarżących na adres: [...]. Skarżący nie podjęli korespondencji w terminie, pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki (drugie awizo w dniu [...]r.). W związku z powyższym zgodnie z brzmieniem art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego pismo uznano za skutecznie doręczone. W dniu [...]r. skarżący wnieśli odwołanie od wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazali, iż decyzja o aktualizacji nie została im doręczona i nie wiedzieli o wypowiedzeniu dotychczasowych opłat. Podnieśli, iż prowadzą działalność gospodarczą w kilku miejscowościach w kraju i w związku z tym w Urzędzie Gminy pozostawili swój numer telefonu, by tą drogą informować ich w takich przypadkach. Pomimo tego w ocenie skarżących Urząd ich nie poinformował o dokonaniu aktualizacji i o fakcie tym dowiedzieli się dopiero w dniu [...]r., gdy otrzymali kolejne pismo z Urzędu Gminy, potwierdzające wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej. Przy tym pismo to zostało wysłane również na adres skarżących w [...]i zostało przez nich podjęte. Postanowieniem z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarżący wbrew brzmieniu art. 58 kpa nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym wobec niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 42 i 43 kpa z uwagi na niepodjęcie korespondencji przez skarżących, doręczenie wypowiedzenia nastąpiło w sposób określony w art. 44 § 4 kpa (tzw. doręczenie zastępcze). W skardze na powyższe postanowienie wniesionej w dniu [...]r. skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącym terminu do wniesienia przez nich wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu faktu, że skarżący podawali adres do doręczeń w [...], a nie w [...]. Ponadto w uzasadnieniu podnieśli, iż w czasie, gdy zostało przekazane im wypowiedzenia, nie przebywali w [...], jednak w Urzędzie Gminy pozostawili numer telefonu oraz nowy adres w [...]. W ocenie skarżących należało poinformować ich telefonicznie o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej. Skarżący podnieśli również zarzuty związane z samą wysokością nowej opłaty rocznej, wskazując, iż jest ona zbyt wygórowana i krzywdząca. W dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożyło odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a nadto wskazało, iż skarżący nie przedłożyli żadnego pisma, z którego wynikałoby, iż rzeczywiście pozostawili w Urzędzie Gminy adres do doręczeń w [...]. Natomiast pozostawienie numeru telefonu nie miało znaczenia dla sprawy, albowiem do skutecznego zawiadomienia o wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty rocznej konieczne jest doręczenie takiego zawiadomienia na piśmie na adres zamieszkania użytkowników wieczystych. Na rozprawie w dniu [...]r. skarżący dodatkowo podnieśli, iż nie rozumieją, dlaczego wypowiedzenie nie zostało doręczone na adres w [...], gdzie prowadzą działalność gospodarczą i przebywają w czasie sezonu do końca [...]. Skarżąca wskazała, iż informowała w Urzędzie Gminy, że w tym okresie przebywają w [...]przy ul. [...], a po zamknięciu sezonu w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W związku z tym na skarżących ciążył obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 27 stycznia 2009 r. (II SA/Ol 857/08; LEX nr 481520), brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m. in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie także w wielu innych orzeczeniach (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16.10.2008 r., II SA/Łd 455/08; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.05.2008r., I SA/Gd 1107/07). Nadto powołany przepis wymaga od strony jedynie uprawdopodobnienia braku winy, a nie jej udowodnienia, niemniej jednak jak wskazuje się w orzecznictwie osoba zainteresowana nie ma obowiązku udowodnienia braku swojej winy, ma jedynie uwiarygodnić swoją argumentacją dołożenie maksymalnej staranności (tak: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 października 2009 r., II SA/Gd 286/08, LEX nr 489249). W kwestii tej stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując w wyroku z dnia 23 kwietnia 2008 r. (II OSK 472/07; LEX nr 466156), iż uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba, że przyczyna ta jest powszechnie znana. Uprawdopodobnienie jakiejś okoliczności wymaga zastąpienia dowodu środkami nieskrępowanymi wymaganiami stawianymi co do formy przez przepisy k.p.a. o postępowaniu dowodowym. W ocenie Sądu skarżący nie sprostali ciążącym na nich obowiązkom wynikającym z art. 58 § 1 kpa. Doręczenia zawiadomienia o wypowiedzeniu wysokości dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości dokonuje się na piśmie, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawowy sposób dokonywania doręczeń osobom fizycznym określa art. 42 kpa, zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, zaś w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej określony, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Przepis art. 43 kpa dopuszcza także sytuację, w której w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Natomiast w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany powyżej, na mocy art. 44 kpa w przypadku doręczania pisma przez pocztę, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. W razie niepodjęcia przesyłki przez adresata, pozostawia się je w aktach sprawy, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu (tzw. doręczenie zastępcze). W przedmiotowej sprawie uznać należy, iż zaszła konieczność dokonania doręczenia zastępczego korespondencji. Jak wynika z akt sprawy, jedynym adresem podanym przez skarżących był ich adres w [...]. Adres taki wynika z umowy sprzedaży z dnia [...]r. (Rep. [...]), z umowy sprzedaży z dnia [...]r. (Rep. [...]), a także z innych pism, m.in. z dnia [...]r. (pismo podjęte przez dorosłego domownika – S. S.) oraz z dnia [...]r. (pismo podjęte przez S. S.). Także sami skarżący w pismach kierowanych do Urzędu Gminy jako swój adres wskazywali [...] (vide pismo z dnia [...]r. oraz odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu z dnia [...]r.). W aktach sprawy brak jakiekolwiek informacji mogącej świadczyć o tym, że skarżący informowali Urząd Gminy o innym adresie, na który należy kierować korespondencję (zarówno adresie zamieszkania, jak i miejscu pracy). W związku z tym zasadnie korespondencja skierowana została na jedyny znany adres skarżących. Wobec faktu, iż ani skarżący, ani nikt z dorosłych domowników nie podjął przesyłki, na mocy art. 44 § 4 kpa zasadne było uznanie przesyłki za skutecznie doręczoną. Zaznaczyć przy tym należy, iż sami skarżący w kolejnych pismach rozbieżnie wskazywali, gdzie przebywali w owym czasie, tj. we [...]r., albowiem w piśmie z dnia [...] r., a także we wniosku o przywrócenie terminu wskazywali, iż przebywali w tym czasie w [...], natomiast na rozprawie w dniu [...]r. twierdzili, iż do końca [...]przebywali w [...]i to właśnie tam Urząd winien doręczać im korespondencję. Wskazać należy, iż to na skarżących ciążył obowiązek informowania o zmianie miejsca pobytu. Skarżący podnosili, iż prowadzą działalność gospodarczą w wielu miejscach (w tym w [...]i w [...]), a przy tym zmiany ich miejsca pobytu były długotrwałe i wiązały się z sezonowością prowadzonej działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy przy każdej kolejnej dłuższej zmianie miejsca pobytu skarżący winni byli zawiadomić Urząd o nowym adresie do korespondencji. Zauważyć należy, iż Urząd nie ma obowiązku poszukiwania zainteresowanych, by doręczyć im korespondencję, a jedynie kieruje się informacjami podanymi przez samych zainteresowanych. Skoro zatem skarżący nie dopełnili tego obowiązku i nie powiadomili Urzędu o zmianie miejsca pobytu, słuszne było dokonywanie doręczeń na jedyny znany adres skarżących, wskazany zresztą przez nich samych. Biorąc pod uwagę przytoczone na wstępie niniejszych rozważań orzecznictwo, zauważyć należy, iż skarżący nie dochowali terminu z własnej winy. Skarżący mieli pełną świadomość, iż regularnie zmieniają miejsce pobytu. Ich wyjazd nie był czynnością nagłą, nie dającą się wcześniej przewidzieć. W związku z tym mieli możliwość, by z wyprzedzeniem poinformować Urząd Gminy o zmianie adresu, na który należy kierować do nich korespondencję. W takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, by skarżący nie mogli przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wręcz przeciwnie konieczny byłby jedynie minimalny wysiłek, polegający na skierowaniu do Urzędu pisma informującego o nowym adresie. Przy tym Sąd wskazuje, iż nie dał wiary twierdzeniom skarżących, jakoby informowali o swym adresie w [...]. Wprawdzie treść art. 58 § l kpa nie wymaga udowodnienia braku winy, a jedynie jej uprawdopodobnienia, niemniej jednak, na co już wskazywano, nie jest to równoznaczne z gołosłownym podaniem przez skarżących przyczyny niezachowania terminu. Tymczasem w aktach sprawy brak jakiegokolwiek śladu, by rzeczywiście skarżący taką informację o innym adresie przekazali do Urzędu Gminy. Nie została ona również potwierdzona przez Urząd. Skarżący jedynie powołali takową okoliczność w swych pismach i na rozprawie, co w ocenie Sądu nie było wystarczające do uznania jej za uprawdopodobnioną. Reasumując, w przedmiotowej sprawie brak podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie dochowali terminu bez swojej winy, a zatem zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu uznać należy za prawidłowe. W konsekwencji należało orzec o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).