II SA/Sz 742/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Joanna Wojciechowska /spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r. sprawy ze skargi Z. P. i Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [..] r. nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV oddala wniosek L. P. o zasądzenie kosztów postępowania, V zasądza od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata J. B. kwotę [...] złotych powiększoną o stosowną stawkę od podatku towarów i usług tytułem zwrotu nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej na zasadach prawa pomocy. W dniu [...]r. Z. P. i Z. P. złożyli w Urzędzie Miasta wniosek o nabycie prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr KW [...], której byli użytkownikami wieczystymi na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości / Dz. U. Nr 113, poz. 1209/. W dniu [...] r. Burmistrz Miasta przesłał Z. P. i Z. P. pismo, z którego wynika, iż ustalono, że dla nieruchomości gruntowej obejmującej działkę nr [..] położonej w [...] przy ul. [...] prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...], zaś dla nieruchomości lokalowych księga wieczysta nr KW [...], dla lokalu nr [...], którego właścicielem jest Z. P. oraz księga wieczysta nr KW [...], dla lokalu nr [...], którego właścicielami są A. i Z. P.. Wszyscy współwłaściciele wymienionych lokali posiadają udziały we współużytkowaniu wieczystym gruntu. W związku z tym według organu powinny zostać złożone dwa osobne wnioski o nabycie własności udziałów we współużytkowaniu wieczystym powyższej nieruchomości gruntowej. W dniu [...] r. Z. P. i Z. P. złożyli w Urzędzie Miasta dwa odrębne wnioski o nabycie prawa własności powyższej nieruchomości. W trakcie postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta ustalił, że A. P. zmarł w dniu [...]r. / skrócony akt zgonu nr [...]/ i poinformował strony o konieczności przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłym A. P., a następnie ujawnienia praw spadkobierców w księdze wieczystej dotyczącej powyższej nieruchomości. W dniu [...] r. Sąd Rejonowy sygn. akt [...] wydał postanowienie, w którym stwierdził nabycie spadku po A. P. przez: żonę Z. P. oraz L. P., K. P. i Z. P. po [...] części każdy z nich. W dniu [...] r. wpłynął do Urzędu Miasta wniosek L. P. i K. P. o nabycie prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w obrębie działki nr [...] o powierzchni [...] m2 na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W dniu [...]r. Z. P. i Z. P. zwrócili się do Burmistrza Miasta o wydanie decyzji w sprawie ich wniosków w przedmiocie nabycia własności przedmiotowej nieruchomości. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...]r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Z. P. o nabycie przez użytkownika wieczystego prawa własności udziału w nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...], odmówił wydania decyzji o nabyciu przez współużytkownika wieczystego prawa własności udziału w wymienionej nieruchomości gruntowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [..]r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania Z. P. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...]r., uchyliło zaskarżona decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości / Dz. U. Nr 175, poz. 1459/ po rozpatrzeniu wniosku Z. P. o nabycie przez użytkownika wieczystego prawa własności udziału w nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...],odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...]r. strona złożyła wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. Art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. przewiduje przypadki, w których może nastąpić nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, lecz strona nie spełnia przewidzianych tam warunków. Z. P. odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej uchylenie oraz orzeczenie, że zachodzą warunki do wydania decyzji o nabyciu przez niego prawa własności powyższej nieruchomości. Zarzucił decyzji błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, iż złożył wniosek w dniu [...]r. , bowiem taki wniosek złożył w dniu [...]r. Ponadto zarzucił długotrwałą bezczynność przy rozpoznaniu jego wniosku skutkującą zastosowaniem niekorzystnej dla niego ustawy z dnia 29 lipca 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm./ i art. 4 ust. 1, art. 5 i art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości / Dz. U. Nr 175, poz. 1459/ po rozpoznaniu odwołania Z. P. od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [..]r. nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, utrzymało zaskarżona decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, iż do spraw wszczętych na podstawie: - ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności / Dz. U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299 z późn. zm./ ; -ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości; i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. Organ stwierdził, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem strona złożyła wniosek w dniu [....]r. pod rządami ustawy z dnia 26 lipca 2001r., lecz nie wydano dla niej ostatecznej decyzji administracyjnej, dlatego też w sprawie należy zastosować przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005r. Organ podał także, że art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. przewiduje przypadki nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, lecz strona nie spełnia warunków tam przewidzianych. Kolegium ustosunkowało się do zarzutu strony w postaci długotrwałej bezczynności przy rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]r. nawiązującej do skutków prawnych niedotrzymania przez organy administracji terminów załatwiania sprawy, określonych w art. 35 § 3 Kpa. Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, iż terminy te maja charakter procesowy i należą do środków dyscyplinujących organ administracji. Naruszenie terminów procesowych nie powodują jednak przedawnienia orzekania i nie ma wpływu na wynik sprawy. Naruszenie terminów przez organ nie może stanowić podstawy dla praw lub obowiązków strony ani też podstawy zarzutu wadliwości wydanej decyzji. Zasadą jest, że organ administracyjny stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji, o ile te przepisy nie stanowią aby stosować przepisy uprzednio obowiązujące. Zdaniem Kolegium, niniejsza decyzja nie zamyka stronie drogi do ubiegania się o odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Z. P. i Z. P. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczenienie na powyższą decyzję i wnieśli o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...]r. jako niezgodnych z prawem. Wskazali, że Z. P. nie otrzymała odpisu decyzji obu organów. Podkreślili, że wszyscy współużytkownicy powyższej nieruchomości spełnili warunki do jej nabycia w drodze ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, jednakże opieszałe działanie organu administracyjnego pozbawiło ich możliwości uzyskania przedmiotowej nieruchomości na podstawie tejże ustawy. Zdaniem skarżących zachodzi w sprawie naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem nabyli oni określone ustawą uprawnienia i skorzystali z tego składając odpowiedni wniosek i nie mogą być zaskakiwani niekorzystną dla nich zmianą przepisów. Skarżący wnoszą o zastosowanie art. 2 Konstytucji, aby zadośćuczynić poczuciu krzywdy, jakie doznali oraz zagwarantować osiedlonym na ziemiach odzyskanych prawo do własności. Podkreślili, że złożyli wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wyłącznie dlatego, iż są potomkami [...], którzy powyższą nieruchomość otrzymali w użytkowanie wieczyste w zamian za nieruchomość pozostawioną po wojnie w miejscowości [...] koło [...], czego organ administracji nie uwzględnił podczas rozstrzygania sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi Z. P. i podtrzymało argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. / Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, choć nie z powodów w niej podniesionych. Zgodnie z art. 28 Kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, zaś na podstawie art. 10 Kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły powyższe przepisy, bowiem nie zapewniły osobom, które niewątpliwie są stronami tegoż postępowania z uwagi na posiadanie udziałów we współużytkowaniu wieczystym przedmiotowej nieruchomości: Z. P., L. P. i K. P., czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym wniosku złożonego przez Z. P. jednego ze współużytkowników wieczystych wyżej wymienionej nieruchomości o nabycie jej prawa własności. Przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale też i w czynnościach decydujących, który jest realizowany przez doręczenie stronie decyzji. Okoliczność, że współużytkownicy wieczyści złożyli osobne wnioski o nabycie własności przedmiotowej nieruchomości nie zwalnia organu od obowiązku wynikającego z art. 10 Kpa, bowiem sprawa dotyczy nieruchomości w której konkretne osoby mają określone udziały. Rozpoznanie wniosku jednej strony wpływa na prawa i obowiązki pozostałych stron. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesowa, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony / art. 145 § 1 pkt 4 Kpa/. Nie przesadzając o ponownym zakończeniu sprawy, Sąd stwierdzając powyższe naruszenie zobowiązany był uchylić decyzje administracyjne obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny zapewni czynny udział w niniejszym postępowaniu wszystkim stronom. Organ winien rozważyć także celowość załatwienia wniosków stron dotyczących tej samej nieruchomości w jednym postępowaniu administracyjnym, o ile nie zostały one załatwione wcześniej w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku oparte zostało na podstawie art. 152 tej ustawy. Sąd przyznał na podstawie art. 200 wyżej wymienionej ustawy skarżącemu Z. P. zwrot kosztów postępowania, a oddalił wniosek uczestnika postępowania L. P. o zwrot tychże kosztów, bowiem, zgodnie z przywołanym artykułem zwrot kosztów postępowania służy jedynie skarżącemu w razie uwzględnienia jego skargi. O kosztach pomocy prawnej orzeczono na mocy art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm./.