II SA/Sz 768/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w dniu 4 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od wniesionej skargi kwocie [...]([...]) złotych. N. G. reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisaną w sentencji decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 18 lipca 2024 r. odmawiającą udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowa decyzja zawierała pouczenie, że przysługuje na nią skarga, którą można wnieść do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Wojewody Zachodniopomorskiego w terminie 30 dni, od dnia jej doręczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie oddalenie. Uzasadniając stanowisko w przedmiocie odrzucenia skargi, organ wyjaśnił, że strona została wadliwie pouczona, ponieważ z okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że od wydanej decyzji przysługuje odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Przywołane przepisy prawa wskazują, że dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt do sądu administracyjnego jest niedopuszczalne jako przedwczesne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej drugiej instancji. W sytuacji zaś, gdy strona nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne. Jak wskazuje się w doktrynie - niedopuszczalność skargi z innych przyczyn wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 58.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest wydana w postępowaniu przed organem I instancji na podstawie przepisów ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r., poz. 769) decyzja Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 18 lipca 2024 r. odmawiająca skarżącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W takiej sytuacji na podstawie art. 127 § 1 k.p.a., przysługiwało skarżącej, od niej odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zgodnie bowiem z treścią art. 127 § 1 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Błędne pouczenie nie tworzy jednak samo przez się prawa do zaskarżenia do sądu administracyjnego takiej decyzji. Wadliwe pouczenie nie może "wykreować" środka zaskarżenia. Prawa procesowe stron postępowania wynikają bowiem z przepisów prawa i nie mogą być modyfikowane przez wadliwe pouczenia organów. Nie budzi wątpliwości, że błędne pouczenie przez organ administracji w decyzji o możliwości wniesienia skargi do sądu nie tworzy dla strony postępowania uprawnienia, które faktycznie na danym etapie postępowania nie przysługiwało. Zauważyć przy tym należy, że na podstawie art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Wynikające z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia należy traktować na równi z brakiem pouczenia. W przypadku błędnego pouczenia o prawie do złożenia środka zaskarżenia art. 112 k.p.a. przyznaje stronie prawo do skorzystania z takiego środka w trybie i terminie wskazanym w tym pouczeniu. Powołany artykuł z mocy prawa udziela stronie ochrony prawnej, a tym samym nie ma podstaw do odsyłania strony na inną drogę ochrony prawnej (np. poprzez złożenie prośby o przywrócenie terminu), jeżeli ta ochrona jest przyznana z mocy prawa. Dla strony niepouczonej (błędnie pouczonej), termin do jego wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a więc taka strona nawet uchybiwszy terminowi do wniesienia środka zaskarżenia na skutek braku pouczenia o przysługiwaniu takiego środka, może wnieść odwołanie w każdym czasie bez potrzeby dodatkowego składania wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok WSA w Łodzi z 3 października 2023 r., II SA/Łd 535/23). Błędne pouczenie strony o braku przysługiwania środka zaskarżenia lub brak pouczenia o przysługiwaniu środka zaskarżenia nie może prowadzić do negatywnych skutków dla samej strony, która z uchybieniem terminu wniosła odwołanie. Taka strona może skutecznie wnieść odwołanie w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa (tak NSA w wyroku z 22 kwietnia 2022 r., I OSK 37/21). W konsekwencji, w sytuacji wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji z dnia 18 lipca 2024 r., organ powinien potraktować je jako wniesione w terminie, bez konieczności przywracania terminu do dokonania tej czynności. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt II postanowienia).