II SA/Sz 769/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Spółka na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu oddala skargę. 1. W dniu 10 listopada 2020 r. do Prezydenta Miasta S. wpłynął wniosek E. S. A. we W. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), o wyrejestrowanie pojazdu marki [...] [...] [...] o numerze VIN: [...] i numerze rejestracyjnym [...] z powodu utraty pojazdu w wyniku przywłaszczenia. Do wniosku załączono m. in. oświadczenie właściciela pojazdu z dnia 5 października 2020 r. o utracie pojazdu oraz postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej S. Prawobrzeże w S. z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...] [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu, z treści którego wynika, że pomiędzy właścicielem pojazdu, a leasingobiorcą istnieje spór cywilnoprawny, co do ważności umowy leasingowej. 2. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym Prezydent Miasta S. odmówił wyrejestrowania pojazdu marki [...] o numerze [...] i numerze rejestracyjnym [...] [...] W ocenie Organu I instancji, zgromadzone w sprawie dowody nie pozwalają na pewne przyjęcie, że właściciel pojazdu został pozbawiony jego posiadania wskutek kradzieży, a co za tym idzie nie ma podstaw do wyrejestrowania pojazdu wedle przesłanek art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. 3. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wdanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu podnosząc, iż nieuprawnionym było założenie Organu, jakoby spór cywilnoprawny co do zasadności wcześniejszego rozwiązania umowy leasingu na skutek upływu czasu, na jaki została zawarta, stanowił przeszkodę w uznaniu zaistnienia przesłanki kradzieży pojazdu, determinującej jego wyrejestrowanie, w obliczu zaboru pojazdu przez leasingobiorcę z zamiarem zatrzymania go dla siebie. Skarżący wskazał, iż leasingobiorca nie nabył pojazdu w sposób przewidziany w umowie leasingu, w związku z czym zobowiązany był do jego zwrotu. Dokonując zatem przywłaszczenia samochodu wypełnił jednocześnie znamiona kradzieży, o jakiej mowa w ar. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. To powyższe, w ocenie Skarżącego, obliguje organ rejestracyjny do wyrejestrowania pojazdu. 4. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej przywoływana jako: "K.p.a.") oraz art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.r.d."), po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Organ wskazał, że przedmiotem weryfikowanego postępowania jest wyrejestrowanie pojazdu z powodu podnoszonego we wniosku E. we W., faktu jego kradzieży. Dalej Organ wywiódł, że w świetle postanowienia Prokuratury Rejonowej Prawobrzeże w S. z dnia [...] grudnia 2011 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie przywłaszczenia pojazdu - powód wyrejestrowania pojazdu, nie może uzasadniać decyzji pozytywnej. Wskazanym bowiem postanowieniem Prokurator Prokuratury Rejonowej P. w S. umorzył śledztwo w sprawie przywłaszczenia pojazdu będącego przedmiotem sporu na szkodę E. S.A. we W. uznając, iż w stanie faktycznym sprawy nie można mówić o przestępstwie przywłaszczenia, a okoliczności sprawy wskazują, że pomiędzy stronami istnieje spór, którego przedmiotem są roszczenia cywilno-prawne. Nie ma przy tym znaczenia w ocenie Organu, czy wniosek uzasadniony jest kradzieżą w ścisłym rozumieniu kodeksu karnego, czy też przywłaszczeniem, albowiem w istocie każda z tych form działania przestępnego przeciwko mieniu mogłaby uzasadniać wyrejestrowanie pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d., gdyby została potwierdzona wiarygodnym dowodem. Organ podniósł także, że nie mają w sprawie zasadniczego znaczenia zarzuty odwołania koncentrujące się na wykazaniu braku podstaw przedłożenia w sprawie dokumentów wynikających z § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, SKO zaakcentowało także, że organ administracji publicznej nie jest władny do oceny podstaw skuteczności umowy cywilnoprawnej, czy też jej wypowiedzenia, albo wcześniejszego rozwiązania. 5. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia, Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając: - naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię – tj. przyjęcie, że oświadczenie Skarżącego o kradzieży pojazdu złożone pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania nie obejmuje wszystkich przypadków utraty fizycznego władztwa nad pojazdem. W uzasadnieniu Skarżący uwypuklił, że w jego ocenie wykazał przesłanki do wyrejestrowania i związanie decyzji nie stoi na przeszkodzie dokonaniu wyrejestrowania, w ocenie Skarżącego bowiem istotna jest kwestia utraty pojazdu wbrew woli Skarżącego jako leasingodawcy. Stąd, zdaniem Skarżącego nie można zawężać potwierdzenia złożenia oświadczenia wyłącznie do dokumentu zgłoszenia kradzieży lub umorzenia postępowania w sprawie kradzieży i brak tych konkretnych dokumentów nie może wykluczać wyrejestrowania pojazdu. W ocenie Skarżącego, Organ przyjmując, że do wyrejestrowania pojazdu niezbędne jest zaświadczenie policji potwierdzające zgłoszenie kradzieży lub postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży wyszedł poza dyspozycję przepisu art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. Skarżący wskazał, że proste zapoznanie się z treścią przepisów dotyczących leasingu i zawartej umowy jasno wskazuje na obowiązek zwrotu przedmiotu leasingu do Skarżącego jako finansującego. Końcowo Skarżący podniósł, że gdyby art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. wymagał potwierdzenia kradzieży jako czynu w rozumieniu przepisów prawa karnego – to niewątpliwie wymagane byłoby stwierdzenie tego czynu prawomocnym wyrokiem sądu karnego. 6. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 7. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 8. W pierwszej kolejności należy nakreślić ramy prawne sprawy. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dopuszczający wyrejestrowanie pojazdu na podstawie wniosku jego właściciela, w przypadku kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. Dokonując analizy sprawy Sąd doszedł do przekonania, że na aprobatę zasługuje stanowisko wyrażone przez Organy obu instancji, zaś to przedstawione przez Stronę skarżącą jest wadliwe. Jednocześnie Sąd w pełni podziela stanowisko WSA w Białymstoku, przedstawione w zbliżonej rodzajowo sprawie i uznaje je swoje (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 37/18, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co przy tym istotne – wbrew oczekiwaniom i zamysłowi Skarżącego, wniosek powyższy znajduje oparcie i potwierdzenie w powołanym przez niego w skardze piśmiennictwie tj. w komentarzu do art. 75 k.p.a. (autorstwa: Łaszczyca G., Martysz C., Matan A. Lex 2010), którego autor wskazuje, że oświadczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. istotnie jest elementem wniosku w sprawie wyrejestrowania pojazdu i jednocześnie wystarczającym warunkiem do otrzymania pozytywnej dla strony decyzji, ale tylko wówczas (co umknęło już uwadze Skarżącego), gdy organ administracyjny nie dysponuje przeciwnymi dowodami w tej sprawie. Z kolei powołane przez Skarżącego orzeczenia zapadły właśnie w takich stanach faktycznych, w których organy administracji publicznej nie dysponowały, poza rzeczonymi oświadczeniami, żadnymi innymi dowodami pozwalającymi dokonać ustaleń co do przyczyn utraty pojazdów, a tym samym także i przeciwdowodami względem złożonych przez wnioskodawców oświadczeń. Co więcej w sprawie rozpoznawanej przez WSA w Warszawie, w której w dniu 23.09.2004 r. zapadł powołany przez Skarżącego wyrok (sygn. akt II SA 3115/03) organy obu instancji wdały się w ocenę, czy czyn w wyniku którego wnioskodawca pojazd utracił, wypełnia znamiona przestępstwa kradzieży w rozumieniu przepisów prawa karnego. W związku z tym, że oba powołane przez Skarżącego orzeczenia zapadły w odmiennym stanie faktycznym, w którym organy administracji nie dysponowały – tak jak w tej sprawie – dowodami przeczącymi treści oświadczenia, złożonego przez właściciela pojazdu, w żadnym razie nie znajdują one odniesienia do zaistniałego stanu faktycznego, zaś zawarte w nich i fragmentaryczne przytoczone przez Skarżącego twierdzenia nie mogą stanowić podstawy orzekania. 9. W tym miejscu wskazać trzeba, że Skarżący dobrowolnie złożył do akt kserokopię postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej S. P. w S. z dnia 1. grudnia 2011 r. (sygn. akt [...] [...]) o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie przywłaszczenia powierzonego ciągnika siodłowego, wraz z wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu. Zauważyć przy tym trzeba, że art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. ustanawia dwie normy prawne adresowane do organu administracji publicznej, z których pierwsza wskazuje konieczną i wystarczającą przesłankę wydania decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu (tj. kradzież, przywłaszczenie pojazdu), zaś druga zawiera regułę dowodową, która wyraża kompetencję do wydania decyzji o wyrejestrowaniu po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ograniczonego do oświadczenia strony postępowania (por. m.in.: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27.11.2012 r., sygn. akt III SA/Po 614/12, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25.11.2015 r., sygn. akt II Sa/Bd 1039/15). Sąd orzekający w pełni podziela zaprezentowany powyżej pogląd, jak również przychyla się do wyrażonego w uzasadnieniach ww. wyroków twierdzenia, że reguła ta nie uchyla zasady prawdy obiektywnej postępowania administracyjnego, która nakazuje wydawanie rozstrzygnięć przy uwzględnieniu art. 7 K.p.a., a więc na podstawie ustaleń zgodnych z rzeczywistością. Nie należy bowiem tracić z pola widzenia, że w każdej rozpatrywanej sprawie, a więc i w tej o wyrejestrowanie pojazdu, organ administracji publicznej zobowiązany jest, zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony, do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, prowadzącego w konsekwencji do rzetelnego jej załatwienia. Obowiązek ten jest realizowany przez nakaz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego zawarty w art. 77 § 1 K.p.a. oraz zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 K.p.a. Jako dowód zaś organ winien dopuścić, zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., wszystko to co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W konsekwencji Organy wydające decyzje w tej sprawie, zobligowane były do dokonania całościowej i wszechstronnej oceny zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, polegającej zarówno na rozpatrzeniu każdego z dowodów z osobna, jak i wszystkich we wzajemnej łączności, któremu to obowiązkowi Organy obu instancji sprostały. Podkreślić należy, że stosowanie przepisów prawa nie może następować mechanicznie i w oderwaniu od okoliczności konkretyzujących każdy z rozpoznawanych przypadków (por. WSA w Warszawie we wspominanym już uprzednio wyroku sygn. akt VII SA/Wa 1235/16). Dlatego też nie jest dopuszczalna taka interpretacja art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d., wedle której na organie ciąży obowiązek wydania decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu nawet wówczas, gdy oświadczenie złożone przez właściciela jest niezgodne z zaistniałym stanem rzeczy (por. wspomniany uprzednio wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 614/12). Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 24.06.2008 r., nie jest bowiem prawidłowa taka wykładnia ww. przepisu, która odrzuca stosowanie przepisów prawa procesowego zamykając możliwość prawną załatwienia sprawy przez właściwy organ (sygn. akt I OSK 1001/07). 10. Dokonując kontroli działań Organów obu instancji w kontekście powyższego, Sąd stwierdził, że znajdowały one ustawowe umocowanie, zarówno materialnoprawne zawarte w art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d., jak i procesowe wynikające z brzmienia art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. Słusznie przy tym Organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji wydania przez organ ścigania postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie przywłaszczenia pojazdu, z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, nie mógł on się oprzeć jedynie na treści złożonego przez Skarżącego oświadczenia, bowiem pozostawało ono w sprzeczności z ww. postanowieniem. Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie wydanego postanowienia wskazuje wyraźnie, że "w tym stanie faktycznym nie można mówić o przestępstwie przywłaszczenia". W sytuacji zatem, w której pomimo złożonego przez właściciela pojazdu oświadczenia, organ dysponuje materiałem dowodowym, wprost mu zaprzeczającym a mimo to, podstawa wydawanego rozstrzygnięcia zostałaby sprowadzona jedynie do dokonania formalistycznej oceny, co do zaistnienia ustawowej przesłanki z art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. – jak chciałby tego Skarżący, organ ten naraziłby się na zarzut naruszenia kluczowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności naruszenia zasady prawy obiektywnej. 11. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych przez Skarżącego przepisów prawa. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był bowiem konieczny do rozstrzygnięcia sprawy i umożliwił prawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych. Zaskarżona decyzja, zawierająca wyczerpujące uzasadnienie faktyczne oraz prawne, została wydana po jego wszechstronnej analizie. Organ odwoławczy przedstawił szczegółowo w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny sprawy, wyjaśnił na podstawie jakich dowodów uznał, że w sprawie nie zachodzą podstawy do wyrejestrowania pojazdu oraz wyczerpująco odniósł się do zarzutów podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu. Skarga zaś, poza zaprezentowaną w jej treści polemiką z prawidłowymi ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej, nie zawiera żadnych przekonywujących argumentów, uzasadniających zaprezentowane w niej stanowisko. Należy przy tym podkreślić, że niezgodny z oczekiwaniami Strony skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego, sam w sobie nie uzasadnia wniosku, że zaskarżona decyzja narusza prawo. 12. Mając na uwadze słuszny interes Strony skarżącej oraz wnioski wynikające z uzasadnienia postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia, na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, rozróżnienie na gruncie prawa karnego pomiędzy kradzieżą pojazdu, a jego przywłaszczeniem nie posiada prawnej doniosłości z punktu widzenia jego wyrejestrowania na podstawie art. 79 ust. 1 u.p.r.d. Zarówno w przypadku kradzieży pojazdu, jak i w przypadku jego przywłaszczenia, żądanie wyrejestrowania pojazdu podlega rozpoznaniu na tej samej podstawie art. 79 ust. 1 pkt. 2 u.p.r.d.. (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27.11.2012 r., sygn. akt III SA/Po 614/12). 13. W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.