II SA/Sz 773/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel / spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę Upomnieniem z dnia [...] r. Nr [...], doręczonym w dniu [...] r., Urząd Miejski wezwał G. K. do zapłaty kwoty [...] zł za parkowanie pojazdu marki [...] nr rej. [...] w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. (w dniach i miejscach szczegółowo wskazanych w upomnieniu ) tytułem opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania ([...] zł) oraz kosztów upomnienia ([...] zł). W dniu [...] r. organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z dnia [....] r. z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania w stosunku do zobowiązanego G. K. Pismem z dnia [....] r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniosła w nich zarzut nieistnienia obowiązku. Zarzuty strony w dniu [...] r. organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi celem uzyskania stanowiska. Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] wierzyciel należności podtrzymał zasadność egzekucji prowadzonej w stosunku do G. K. w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] . W uzasadnieniu postanowienia podano, że fakt obecności pojazdu marki [...] o nr rej. [...] został zarejestrowany przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisany na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju . Podano również , że zarówno ustawa o drogach publicznych, jak i ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla potwierdzenia faktu nie uiszczenia opłaty za postój w Strefie nie wymagają szczególnej formy np. w postaci orzeczenia. Podano, że kary pieniężne za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania obowiązują na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Na powyższe postanowienie dłużnik złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzucił w nim, że nie ma przepisu prawa, który przewiduje "domniemanie postoju". Podniósł także, iż nie otrzymał upomnienia do wykonania obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. numer [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium ustaliło, iż zgodnie z przepisem art. 2 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Określony w art. 2 ustawy zakres egzekucji administracyjnej należności pieniężnych należy interpretować łącznie z przepisem art. 3 § 1 ustawy. Zgodnie z nim egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 , gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Obowiązek uiszczenia opłat za postój pojazdu w strefie ograniczonego postoju jest świadczeniem publicznoprawnym stanowiącym ekwiwalent za umożliwienie parkowania pojazdu. Taka opłata ( zgodnie z treścią art.2 § 1 ustawy egzekucyjnej ) jest więc inną należnością pozostającą w zakresie właściwości organów samorządowych. Obowiązek ten wynika wprost z przepisu prawa, a zatem podlega reżimom ustawy egzekucyjnej. Z tego też względu w przedmiotowej sprawie podstawy do wystawienia tytułu wykonawczego nie stanowi wydanie decyzji stwierdzającej obowiązek uiszczenia opłaty. Podstawą prawną opłaty za postój pojazdu w strefie ograniczonego postoju jest art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz.60 z późn.zm.). W myśl powołanego przepisu korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłaty te mogą być pobierane w strefie płatnego parkowania w wyznaczonym miejscu w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo ( art. 13 b ust. 1 ustawy ) Wniesienie opłat drogowych jest uzależnione od korzystania z dróg publicznych. Ponieważ w przedmiotowej sprawie fakt obecności pojazdu w strefie płatnego parkowania i nieuiszczenia wymaganej przepisami prawa opłaty został potwierdzony przez inspektora SPP, o czym świadczy m.in. wykaz dni za nieopłacony postój w doręczonym zobowiązanemu upomnieniu, zarzut nieistnienia obowiązku jest bezzasadny. W aktach sprawy znajduje się dowód doręczenia zobowiązanemu upomnienia z dnia [...] r. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez G. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo i podniósł, że trudno przyjąć za zgodne z prawem oparcie egzekucji jedynie na twierdzeniach pracowników SPP. Wynikanie obowiązku uiszczania opłaty za parkowanie bezpośrednio z ustawy nie jest tożsame z przyjęciem domniemania parkowania pojazdu w określonym miejscu i czasie. Niewątpliwie brak jest w sprawie jakiegokolwiek dowodu doręczenia skarżącemu mandatu za domniemany postój, a w ocenie skarżącego rzekome potwierdzenie nieopłaconego postoju przez inspektora SPP wykazem dni nieopłaconego postoju nie stanowi wystarczającego dowodu powstania obowiązku – sam inspektor SPP z pewnością nie jest osobą zaufania publicznego. Samorządowe Kolegium0 Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonych do sądu administracyjnego aktów administracyjnych (ostatecznych decyzji, postanowień) polega na badaniu ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego mającymi zastosowanie w konkretnej sprawie. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt w istotny sposób narusza prawo, sąd - stosownie do wskazań art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność ( w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala (art. 151 ww.ustawy ). Dokonując omawianej kontroli sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że ma obowiązek uwzględnienia na korzyść strony uchybień dostrzeżonych z urzędu, nawet jeśli nie zostały podniesione w skardze. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w wyżej wskazanych granicach nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem w pierwszej kolejności sąd zbadał zgodność tego postanowienia z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) dotyczącymi właściwości organów i trybu egzekucji należności pieniężnych i w tym zakresie żadnych uchybień nie stwierdził. Skarżący, stosownie do pouczenia zawartego w doręczonym tytule wykonawczym, wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego twierdząc, że nie otrzymał upomnienia oraz żadnych zawiadomień o nieopłaconym parkowaniu, a tym samym obowiązek nie istnieje ( wobec braku dowodów na zaistnienie zdarzenia rodzącego obowiązek ). Zarzut ten został zakwalifikowany jako zarzut nie istnienia obowiązku (art. 33 pkt 1) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), którego dotyczy tytuł wykonawczy. Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku, zarzut ten rozpatrzył w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydając w sprawie zarzutu postanowienie przewidziane art. 34 § 2 tej ustawy. Zdaniem Sądu, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego - decyzji (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006r. sygn. II SA/Sz 534/06 nie publikowane). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych: "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". W myśl art. 13b ust. 1 wymienionej ustawy "opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo". Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, "za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposobu ich pobierania Rada Miasta wykorzystała upoważnienie zawarte w ww. przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, wydana na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, jest aktem prawa miejscowego i - zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Przepisy omawianej uchwały Rady Miasta, jako przepisy powszechnie obowiązujące na terenie [...], dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej strefy płatnego parkowania. Zdaniem Sądu, nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Zgodnie z § 11 ust. 1 uchwały Rady Miasta, "opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wynosi 20 zł". Wobec stwierdzenia, iż obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu (w tym opłaty dodatkowej) powstaje z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w drodze decyzji, nie powstaje po stronie zarządcy (zarządu) drogi obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu takiej decyzji. Sporządzane przez inspektora w razie stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za postój "zawiadomienie" dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informuje właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty – lecz nie nakłada tego obowiązku. Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru", a zdaniem Sądu, brak takiego właśnie trybu doręczania informacji ("zawiadomienia o nieopłaconym postoju") nie narusza konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do obrony (do procesu, do sądu). Właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw między innymi właśnie poprzez złożenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym takie postępowanie wszczyna się dopiero po uprzednim doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty), z wykazaniem żądanej należności. W razie zatem niestwierdzenia za wycieraczką pojazdu wskazanego wyżej zawiadomienia - mimo nieuiszczenia opłaty za postój - właściciel pojazdu ma więc dodatkową możliwość uiszczenia opłaty dodatkowej bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Jeżeli właściciel pojazdu kwestionuje istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej poprzez wniesienie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, oceny zasadności tego zarzutu dokonuje wierzyciel, a jego ocena – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podlega kontroli organu II instancji, a następnie sądu administracyjnego. Organy obu instancji, w swych orzeczeniach nie dokonały szerszej oceny sporządzonych przez inspektorów SPP zawiadomień o nieuiszczonej opłacie za postój pojazdu. Stanowi to naruszenie prawa procesowego, w zakresie sporządzenia uzasadnienia postanowienia, zdaniem Sądu nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy jednak stwierdzić, że przeprowadzony przez Sąd dowód z [...] kopii takich zawiadomień z okresu od [...] r. do [...] r., sporządzonych przez różnych – jak wynika to z odmiennych numerów służbowych i podpisów inspektorów, pozwala na stwierdzenie, iż żądana należność wierzyciela istnieje, a zatem zasadne było sporządzenie upomnienia, a następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Posiadając takie dowody organ I instancji (wierzyciel), uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, (dokonując tzw. swobodnej oceny dowodów, zgodnie z art. 80 Kpa ), miał podstawę do przyjęcia, że dowody te w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez skarżącego opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, co skutkowało naliczeniem opłaty dodatkowej, wobec czego żądanie zapłaty kwoty [...]zł, z tytułu [...] nieuiszczonych opłat, w datach wskazanych w upomnieniu, jest zasadne. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji.