II SA/Sz 782/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu [...] r. P.J. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem A.J., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Prezydenta Miasta na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 17, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn.zm.), art. 104 kpa oraz Zarządzenia Nr 292/2008 Prezydenta Miasta Stargard Szczeciński z dnia 6 sierpnia 2008 r. w sprawie upoważnienia pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim do realizacji świadczeń rodzinnych, zmienionego Zarządzeniem Nr 93/2010 z dnia 4 marca 2010 r., odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] r. W ocenie organu I instancji warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna, stała lub długotrwała opieka nad osobą mającą poddać się opiece. P.J. deklarował zamiar opieki nad bratem, z którym chodzi do lekarza. Zdaniem organu sprawowanie opieki polegającej na opiece doraźnej nie wskazuje na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych lub mieści się w ramach zwykłej pomocy, jakiej może i powinno oczekiwać od rodzeństwa w przypadku trudności życiowej. Korzystanie z przedmiotowego świadczenia wymaga sprawowanie takiej opieki, której zakres i czas uniemożliwia, mimo istnienia potencjalnej możliwości, podjęcia pracy zarobkowej lub wymusza konieczność rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P.J. W odwołaniu wskazał, że jego brat potrzebuje opieki innych osób, gdyż ma chore [...] w związku z czym porusza się wyłączenie przy pomocy kul. Rodzice odwołującego też chorują i mają [...]i [...] lat. Oświadczył również, że pomaga bratu w robieniu zakupów i przygotowywaniu posiłków, gdyż poruszanie się o kulach uniemożliwiło mu nawet zrobienie herbaty. Nadto bratu należy pomóc w kąpieli (wejściu i wyjściu z wanny). Razem z bratem chodzi do lekarzy w czasie choroby oraz jeździ do [...] na badania kontrolne, a także w celu zakupu kul i obuwia ortopedycznego. W skutek rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn.zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, jeśli osoba niepełnosprawna wymaga osobistej i bezpośredniej pielęgnacji polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Natomiast z przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji odmawiając przyznania świadczenia słusznie powołał się na przeszkodę wynikającą z tego, że odwołujący się nie może sprawować opieki nad bratem w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, albowiem pomoc tę dopiero deklaruje, a wykonywana dotąd ma charakter doraźny. Ponadto z oświadczenia znajdującego się w aktach sprawy wynika, że do obowiązków strony należy chodzenie z bratem do lekarza. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych -istota opieki nad osobą niepełnosprawną polega na tym, że sprawowanie tej opieki następować musi w takim wymiarze, który stanowiłby przeszkodę do podjęcia pracy zarobkowej. Według treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi pozostawać w związku przyczynowym ze sprawowaniem przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną. Podobny pogląd został wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 05.07.2011 sygn. akt IV SA/GI 898110. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie przeprowadzone postępowanie pierwszoinstancyjne nie wykazało, iż po stronie P.J. doszło do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobków spowodowanej koniecznością opieki nad niepełnosprawnym bratem ani też osoba sprawująca opiekę i wykonuje wszystkie niezbędne codzienne czynności, pozwalające na zaspokojenie prawidłowej egzystencji podopiecznego, których on sam wykonać nie może. Na decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł P.J. W skardze tej wskazał, iż od [...] r. do [...] r. był zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy. Na wniosek MOPS wyrejestrował się jako bezrobotny i nigdzie nie pracuje. Jego brat ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki, którą skarżący sprawuje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 2, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje : 1) matce lub ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59 ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z ustaleń organu I instancji skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ma zamiar opiekować się bratem, który ma zostać zaliczony do pierwszej grupy inwalidzkiej i wymaga opieki osób innych. Organ ten przyjął, że świadczona pomoc mieści się w ramach zwykłej pomocy jakiej może i powinno oczekiwać od siebie rodzeństwo w przypadku trudności życiowych. W odwołaniu od decyzji P.J. wskazał, w jakim zakresie opiekuje się bratem A. podał również, iż rodzice jego, którzy mają [...] i [...] lat nie są w stanie tej opieki sprawować. Organ odwoławczy w decyzji z [...] r. powołał się na ustalenia organu I instancji i wskazał, że po stronie wnioskodawcy nie doszło do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowodowanej koniecznością opieki nad niepełnosprawnym bratem ani też, że wykonuje on wszystkie niezbędne codzienne czynności, pozwalające na zaspokojenie prawidłowej egzystencji podopiecznego, których on sam wykonywać nie może. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę zakończoną decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Art. 138 k.p.a. przyznaje kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Tylko w ograniczonym zakresie organ odwoławczy ma kompetencje kasacyjne. Jednocześnie, wskazać należy, że organ drugiej instancji – zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., zobowiązany jest do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy – nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego dotyczących zakresu sprawowanej opieki nad bratem, ani też wyjaśnień z jakich przyczyn skarżący wyrejestrował się z urzędu pracy (co wynika z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z [...].). Nadto należy wskazać, iż rozważeniom Kolegium podlegała sytuacja innej osoby tj. M.D., która ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką jaką sprawowała nad matką co wynika z uzasadnienia decyzji. Co prawda w postanowieniu [...] r. organ sprostował z urzędu tą omyłkę, jako oczywistą omyłkę pisarską, jednakże sprostowanie podlegało tylko imię i nazwisko tej osoby nie zaś cały akapit, od którego rozważania rozpoczął organ II instancji. W związku z powyższym w ocenie Sądu brak własnych ustaleń organu oraz nie odniesienie do treści odwołania budzi wątpliwości Sądu czy przedmiotem oceny tego organu była sytuacja przedstawiona przez skarżącego czy też inną osobę. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwołanie weźmie pod uwagę powyższe wskazówki i jeszcze raz wnikliwie dokona ustaleń we własnym zakresie. W tym stanie sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.