II SA/Sz 783/21
WyrokWSA w Szczecinie2021-11-04
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Maria Mysiak, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która ogranicza maksymalną powierzchnię zabudowy działki do 35%, narusza prawo poprzez nieuwzględnienie możliwości przekroczenia tego wskaźnika o 7% w celu umożliwienia budowy szybu windowego, podczas gdy dla sąsiednich terenów mieszkalnych takie przekroczenie jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak wprowadzenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zapisu dopuszczającego przekroczenie maksymalnej powierzchni zabudowy o 7% dla terenu usługowego w celu budowy szybu windowego nie stanowi naruszenia prawa. Plan dopuszcza realizację rozwiązań uwzględniających potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, w tym budowę windy, niezależnie od ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy. Różnicowanie ustaleń dla terenów usługowych i mieszkalnych jest uzasadnione uwarunkowaniami konserwatorskimi i funkcjonalnymi, a prawo własności nie jest absolutne i podlega regulacjom planistycznym.Stan faktyczny
Skarżąca spółdzielnia mieszkaniowa zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Szczecin w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując zapis ograniczający maksymalną powierzchnię zabudowy działki do 35% dla terenu usługowego. Spółdzielnia domagała się możliwości przekroczenia tego wskaźnika o 7% w celu budowy szybu windowego, wskazując, że dla sąsiednich terenów mieszkalnych takie udogodnienie jest dopuszczalne. Zarzucono naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, konstytucyjnych praw własności oraz potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami. Organ obrony podniósł, że plan dopuszcza realizację rozwiązań uwzględniających potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami niezależnie od wskaźnika zabudowy, a różnicowanie ustaleń dla terenów usługowych i mieszkalnych wynika z uwarunkowań konserwatorskich i przestrzennych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. Spółdzielni Mieszkaniowej w S. na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 23 lutego 2021 r. nr XXVI/768/21 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Świerczewo – Karola Miarki" w Szczecinie oddala skargę.
S. w S. (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 – t.j.) oraz na podstawie art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – t.j.), skargę na uchwałę nr [...] Rady Miasta S. z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]" w S. (Dziennik Urzędowy Woj. Z. rok 2021, poz. [...]) w części dotyczącej § 12 ust. 3 pkt 1, tj. części odnoszącej się do terenu elementarnego oznaczonego symbolem [...].
Skarżąca wniosła o:
1) stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Rady Miasta S. z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] w S. w części § 12 ust. 3 pkt 1 dotyczącej terenu oznaczonego symbolem [...] i orzeczenie, że zaskarżona uchwała w zakresie wyżej opisanym nie podlega wykonaniu;
2) zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:
1) przepisów art. 1 ust. 2 pkt 5, 7 i 10, art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 – t.j.) oraz art. 21 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przyjęcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bez należytego rozważenia interesów prywatnych i publicznych, nieuwzględnienia wszelkich uwarunkowań i wymagań funkcjonalnych i społeczno-gospodarczych, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie możliwości przekroczenia ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez wykonanie szybu windowego;
2) przepisów art. 1 ust. 2 pkt 5, art. 10 ust. 1 pkt 5 oraz art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 - t.j.),art. 6 pkt 1 lit. a), b) i e), art. 4 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1062), art. 9 ust. 2 pkt 3 i art. 35a ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 573), art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 920),art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d) oraz pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333) poprzez:
a) nieuwzględnienie przy określaniu warunków zabudowy dla terenu elementarnego [...] wymagań w zakresie usuwania barier architektonicznych dla osób ze szczególnymi potrzebami, w szczególności osób starszych i niepełnosprawnych poprzez nieuwzględnienie możliwości przekroczenia ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez wykonanie szybu windowego;
b) ustalenie warunków zabudowy dla terenu elementarnego [...] w zakresie dopuszczalności budowy windy zewnętrznej w sposób odmienny niż w przypadku budynków mieszkalnych na terenach elementarnych [...], w sytuacji gdy natężenie ruchu i potrzeby wprowadzania ułatwień architektonicznych są w obu przypadkach porównywalne, bądź nawet wyższe w przypadku terenu [...]
3) przepisu § 54 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065) poprzez pominięcie, że przy dopuszczalnej wysokości zabudowy przyjętej w § 12 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały, tj. 16 m, istniejący na terenie elementarnym [...] budynek handlowo-usługowy musi być wyposażony w dźwig osobowy - a zatem zaskarżona uchwała powinna przewidywać dopuszczalność przekroczenia ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez realizację szybu windowego;
4) przepisów art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) oraz art. 21 i art. 64 Konstytucji RP (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.), poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i ograniczenie prawa własności ponad kompetencje władztwa planistycznego, wyrażające się w określeniu sposobu wykorzystywania nieruchomości w sposób nadmiernie ograniczony w zakresie dopuszczalnej powierzchni zabudowy oraz uniemożliwiający realizację inwestycji mających na celu poprawę dostępności obiektu - przy jednoczesnym dopuszczeniu takich inwestycji na terenach elementarnych znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że Skarżąca jest użytkownikiem wieczystym gruntu stanowiącego działkę nr [...] (obręb ewidencyjny [...] o powierzchni [...] ha położonej w S. przy ul. [...]. Jest to teren zabudowany dwukondygnacyjnym budynkiem usługowo-handlowym o powierzchni użytkowej [...] m2, w którym mieści się około [...] lokali usługowych i handlowych. Skarżąca od kilku lat planowała modernizację obiektu, w związku z czym na początku roku 2019 r. zlecono sporządzenie koncepcji rewitalizacji i przebudowy budynku. Mając na uwadze, iż w dniu 20 września 2019 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1062) pod koniec roku 2019 podjęto działania mające na celu dodatkowe wyposażenie obiektu w windę zewnętrzną służącą głównie osobom niepełnosprawnym, starszym i matkom z dziećmi. Z uwagi na fakt, iż Gmina Miasto S. procedowała nad przyjęciem planu zagospodarowania przestrzennego dla opisanego terenu, Skarżąca wstrzymała się z podejmowaniem decyzji inwestycyjnych do czasu ostatecznego określenia warunków dopuszczalnych inwestycji. W dniu [...] lutego 2021 r. Rada Miasta przyjęła uchwałę nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]" w S. obejmującego omawiany obiekt (teren oznaczony symbolem [...]). Przyjęty plan w § 12 ust. 3 pkt 2 ograniczał powierzchnię zabudowy w granicach działki budowlanej do 35%. Mając na uwadze, iż pawilon usługowy znajdujący się na terenie [...]U zajmuje powierzchnię [...] m2, wskaźnik istniejącej zabudowy wynosi już 34,82%. Powoduje to, że planowanej inwestycji polegającej na dobudowaniu zewnętrznego dźwigu osobowego (obejmującego także niezbędne urządzenia techniczne oraz szyb) nie będzie można zrealizować, bowiem wówczas wskaźnik dopuszczalnej zabudowy przekroczy 35%. Jednocześnie ustalenia dla pozostałych terenów elementarnych objętych zaskarżoną uchwałą, dopuszczają przekroczenie ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o maksymalnie 7% - właśnie "w celu poprawy funkcjonowania istniejących budynków: realizacja szybów windowych, itp.". Takie rozwiązanie przewidziano w § 7 ust. 3 pkt 2 lit. a) (teren oznaczony jako [...]), § 8 ust. 3 pkt 2 lit. a) (teren oznaczony jako [...]), § 9 ust. 3 pkt 2 lit. a) (teren oznaczony jako [...] § 10 ust. 3 pkt 2 lit. a) (teren oznaczony jako [...]), § 11 ust. 3 pkt 2 lit. a) (teren oznaczony jako [...]).
Skarżąca podniosła, że wprowadzone ustaleniami planu zakazy uniemożliwiają, a przynajmniej istotnie ograniczają prowadzenie zadań ustawowych i statutowych S. (art. 1 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 - 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia 15 grudnia 2000 r.), jak i ograniczają korzystanie z przysługującej jej praw własności i użytkowania wieczystego. Skarżąca nie będzie mogła bowiem zrealizować inwestycji - potrzebnej i służącej nieograniczonej licznie osób, tj. wykonać zewnętrznej windy, która istotnie ułatwi dostęp do obiektu użytkownikom i klientom lokali usługowych. Według Skarżącej, opisane okoliczności świadczą o tym, że posiada interes prawny we wniesieniu skargi na uchwałę nr [...] Rady Miasta Szczecin z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]
Uzasadniając konieczność stwierdzenia nieważności uchwały Skarżąca wskazała, że jak wynika już z art. 1 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p. "w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1062)". Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym odnosi się do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami także w art. 10 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. (wymagany zakres studium) oraz art. 15 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. (uwzględnienie "uniwersalnego projektowania" na etapie uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Pojęcie "uniwersalnego projektowania" zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 20 u.p.z.p. oznacza "uniwersalne projektowanie, o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Z kolei art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami określa je jako "uniwersalne projektowanie, o którym mowa w art. 2 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 oraz z 2018 r. poz. 1217), zwanej dalej "Konwencją", uwzględniane w szczególności w celu spełnienia minimalnych wymagań, o których mowa w art. 6, dla zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami". Przepisy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w głównej mierze adresowane są do podmiotów publicznych. Ich celem jest poprawa warunków życia i funkcjonowania obywateli ze szczególnymi potrzebami, którzy są narażeni na marginalizację lub dyskryminację m.in. ze względu na niepełnosprawność lub obniżony poziom sprawności z powodu wieku czy choroby. Rozwiązania przewidziane w ustawie realizują zapisy Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zobowiązujące do zapewnienia takim osobom na równi z innymi obywatelami dostępu do różnych obiektów. Podmiot publiczny - a zatem i gmina, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy w ramach zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami podejmuje działania mające na celu uwzględnianie ich potrzeb w planowanej i prowadzonej przez ten podmiot działalności oraz usuwanie barier, a także zapobieganie ich powstawaniu. Zważywszy na to, iż gmina kreuje zasady zabudowy na swoim terenie poprzez uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, wydaje się, że plan ten powinien uwzględniać dyrektywy określone w art. 4 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 6 ust. 1 cyt. ustawy. Oznacza to konieczność dopuszczenia realizacji inwestycji (wszystkich lub ściśle określonych przez gminę), które mają na celu poprawę dostępności architektonicznej - bez względu na to czy dotyczą obiektów mieszkalnych czy ogólnodostępnych. O ile Rada Gminy Miasto S. obowiązek ten wypełniła w odniesieniu do terenów elementarnych [...], [...], [...], [...], [...], to nie dopuściła możliwości budowy windy (czyli przekroczenia dopuszczalnej powierzchni zabudowy na ten cel) w odniesieniu do terenu [...].
Dalej Skarżąca wskazała, że obowiązki podmiotów publicznych w zakresie likwidacji barier w dostępności - w tym barier architektonicznych, zostały wyrażone również w innych aktach prawnych. Skarżąca przytoczyła treść przepisów: art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573), § 54 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d) oraz pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333) i podniosła, że nakładają one obowiązki w zakresie usuwania barier architektonicznych dla osób ze szczególnymi potrzebami (nie tylko dla osób niepełnosprawnych). Uchwalając zaskarżony plan zagospodarowania przestrzennego Gmina Miasto S. częściowo uwzględniła te wymagania - jak już wskazano wyżej, ustalenia dla wszystkich pozostałych terenów elementarnych objętych zaskarżoną uchwałą (z wyjątkiem dróg), dopuszczają przekroczenie ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejących budynków: realizacja szybów windowych, itp." (teren oznaczony jako [...]). Jest to przejaw realizacji zadań gminy w zakresie likwidacji barier architektonicznych. Takiego zapisu z nieznanych przyczyn zabrakło jednak w odniesieniu do terenu elementarnego [...]. Zdaniem Skarżącej w przypadku ułatwień komunikacyjnych i dostępności obiektu brak jest podstaw do różnicowania obiektów o charakterze usługowym i mieszkalnym. Znamienne, że ustawodawca formułując obowiązki w zakresie zwiększania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami w żadnym z aktów prawnych nie wprowadza rozróżnienia między obiektami mieszkalnymi a obiektami użyteczności publicznej. Co więcej, pawilon usługowy jest odwiedzany przez znaczną liczbę klientów (w tym starszych, niepełnosprawnych, rodziców z wózkami dziecięcymi, itd.) i dzienna, średnia liczba użytkowników odwiedzających obiekt jest znacznie wyższa niż obiektu mieszkalnego. Trudności w dostępie (bariera w postaci schodów) są zatem znacznie bardziej uciążliwe.
Skarżąca podkreśliła, że większość obiektów znajdujących się na wymienionych terenach elementarnych może być na mocy planu zagospodarowania przestrzennego [...] rozbudowana maksymalnie do 4 kondygnacji (w jednym przypadku tylko do 3 kondygnacji - § 10 ust. 3 pkt 3) - a zatem brak jest podstaw do różnicowania pawilonu usługowego i obiektów mieszkalnych w tym zakresie. Dopuszczalna wysokość zabudowy jest zbliżona - dlatego nieuzasadnionym jest dopuszczenie budowy dźwigu osobowego w przypadku budynku mieszkalnego i brak dopuszczenia takiej możliwości w (docelowo 4-kodygnacyjnym) budynku usługowym. Dlatego w tym zakresie (ułatwień dostępu) nie można odmiennie traktować obu kategorii budynków i przyjmować różnych zasad dotyczących budowy windy zewnętrznej. Nie znajduje to jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Bariery architektoniczne dotyczą zarówno dostępu do obiektów mieszkalnych, jak i ogólnodostępnych - ani obowiązujące normy prawne (od konwencji międzynarodowych po rozporządzenia), ani zasady logicznego myślenia i doświadczenia życiowego nie pozwalają na różnicowanie w tym zakresie omawianych kategorii obiektów budowlanych. Również w odniesieniu do terenu elementarnego [...] powinien być przewidziany wyjątek od ograniczenia wynikającego z maksymalnej powierzchni zabudowy w postaci możliwości przekroczenia ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez wykonanie szybu windowego. Należy mieć na uwadze, iż planowana przez Skarżącą inwestycja ma ułatwić dostępność nie tylko dla osób niepełnosprawnych, ale też osób starszych, rodziców z dziećmi w wózkach i innych osób, dla których wejście na poszczególne kondygnacje może być uciążliwe. Nie można też wykluczyć interesów personelu lokali usługowych, który z pewnością boryka się z trudnościami związanymi z koniecznością zaopatrzenia lokali w towar. Zatem mając na uwadze docelową wysokość obiektu (4 kondygnacje) oraz natężenie ruchu klientów (znacznie wyższe niż w przypadku budynku mieszkalnego) również interes pozostałych osób przemawia za dopuszczeniem ułatwienia architektonicznego jakim jest dźwig osobowy. Przyjmując zaskarżoną uchwałę Rada Gminy Miasto S. w § 6 ust. 3 pkt 8 uznała, iż szyby windowe, jako infrastruktura ułatwiająca korzystanie z obiektów, mogą być lokalizowane nawet przy "wysunięciu poza nieprzekraczalną i obowiązującą linię zabudowy". Pośrednio potwierdza to, iż wolą i celem planistów było dopuszczenie zapisów likwidujących bariery architektoniczne czy ułatwiających dostępność do obiektów niezależnie od rygorów wynikających z postanowień szczegółowych określających maksymalną powierzchnię zabudowy działki. Nie mniej rozwiązanie to ograniczono jedynie do linii zabudowy, a nie do maksymalnej powierzchni zabudowy, co nie pozwala Skarżącej na wykonanie szybu dźwigowego.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podniósł, że skarga nie jest zasadna. Wyjaśniła, że w dniu [...] grudnia 2018 r. Rada Miasta S. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] w S. . Następnie, zgodnie z art. 17 u.p.z.p., Prezydent Miasta S. kolejno ogłosił w prasie miejscowej oraz przez obwieszczenie o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, określając formę, miejsce i termin składania wniosków do planu:
- dnia [...] stycznia 2019 r. ukazało się ogłoszenie w "K. " o przystąpieniu do sporządzenia m.p.z.p. [...] w S.
- na urzędowej tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego wywieszono obwieszczenie, które było dostępne w dniach od [...] stycznia do dnia [...] lutego 2019 r.;
- w dniach od [...] stycznia do [...] lutego 2020 r. obwieszczenie zamieszczone zostało w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta S.
Wnioski do projektu planu zbierane były do dnia [...] lutego 2019 r., rozpatrzone zostały dnia [...] marca 2019 r. Projekt planu po uzyskaniu wymaganych opinii i uzgodnień wyłożony został do publicznego wglądu w dniach od [...] sierpnia 2020 r. do [...] września 2020 r. w siedzibie Biura Planowania Przestrzennego Miasta w S. . Obwieszczenie o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu planu, określając formę, miejsce i termin składania uwag do projektu planu:
- umieszczone zostało na urzędowej tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego i było dostępne w dniach od [...] sierpnia do dnia [...] września 2020 r.;
- zamieszczone zostało w "K. " w dniu [...] sierpnia 2020 r.;
- zamieszczone zostało w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta S. w dniach od [...] sierpnia do [...] września 2020 r.
Uwagi do projektu planu były zbierane do dnia [...] września 2020 r., a rozpatrzone zostały dnia [...] października 2020 r. Skarżąca w trakcie sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego:
- nie złożyła żadnego wniosku do planu m.p.z.p. [...]
- nie zapoznała się z wyłożonym do publicznego wglądu projektem planu w dniach od [...] sierpnia do [...] września 2020 r.;
- nie była obecna na dyskusji publicznej;
- nie złożyła żadnej uwagi do projektu m.p.z.p. [...]
Odnosząc się do pierwszego podniesionego zarzutu: "przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bez należytego rozważenia interesów prywatnych i publicznych, nieuwzględnienia wszelkich uwarunkowań i wymagań funkcjonalnych i społeczno-gospodarczych, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie możliwości przekroczenia ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez wykonanie szybu windowego", pełnomocnik organu wskazała, iż ustalenia planu dopuszczają przekroczenie maksymalnej powierzchni zabudowy terenu w określonych przypadkach, w tym np. w celu realizacji udogodnień dla osób ze szczególnymi potrzebami (np. realizacja szybu windowego).
Wyjaśniła również, że na każdym etapie opracowywania planu przewidzianym w ustawie o planowaniu przestrzennym plan uzyskał wymagane uzgodnienia i opinie. Z racji objęcia znacznej części terenu strefą ochrony konserwatorskiej historycznej struktury przestrzennej plan uzgadniany był dwukrotnie z Z. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, opiniowany przez Miejskiego Konserwatora Zabytków. Do projektu planu sporządzona została Prognoza oddziaływania na środowisko oraz Prognoza skutków finansowych uchwalenia planu. Po zaopiniowaniu pozytywnie przez Komisję Budownictwa Rady Miasta S. projekt planu został skierowany do uchwalenia na sesję Rady Miasta.
Nadto podniosła, że procedura prac nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przewiduje udział społeczeństwa w jego tworzeniu poprzez możliwość składania wniosków do planu, a także zapoznania się z projektem planu w czasie jego wyłożenia do publicznego wglądu oraz udział zainteresowanych osób i instytucji w dyskusji publicznej. Skarżąca nie wnosiła na etapie opracowywania planu ani wniosków ani uwag do projektu planu, nie informowała o zamierzeniach inwestycyjnych.
Odnośnie zarzutu 2a: "nieuwzględnienia przy określaniu warunków zabudowy dla terenu elementarnego [...] wymagań w zakresie usuwania barier architektonicznych dla osób ze szczególnymi potrzebami, w szczególności osób starszych i niepełnosprawnych poprzez nieuwzględnienie możliwości przekroczenia ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy działki o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez wykonanie szybu windowego.", pełnomocnik organu wskazała, iż stosownie do zapisu § 6 ust. 3 pkt 16 uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]dopuszcza się, niezależnie od sposobu zabudowy i zagospodarowania terenu ustalonego w planie, rozwiązania uwzględniające potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, zgodnie z przepisami odrębnymi". Zatem zgodnie z przytoczonym zapisem na całym obszarze planu, w tym także w terenie elementarnym [...], niezależnie od ustaleń ogólnych i szczegółowych dla poszczególnych trenów elementarnych dopuszcza się realizację rozwiązań uwzględniających potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami. Takim rozwiązaniem jest np. realizacja dźwigu, platformy dla wózków, rampy, itp. Zgodnie z ustaleniami planu, niezależnie od parametrów wskazanych w ustaleniach szczegółowych dla terenu elementarnego [...], w tym także niezależnie od ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy dla działki budowlanej 35%, zgodnie z § 6 ust. 3 pkt16 jest możliwa realizacja zewnętrznego szybu windowego. Należy przy tym podkreślić, że z ustawowego obowiązku spoczywającego na właścicielu obiektu w zakresie dostosowania obiektów do użytku dla osób ze szczególnymi potrzebami w żaden sposób nie wynika, że realizacja szybu windowego musi zostać wykonana w formie obiektu zewnętrznego, "dostawionego" do istniejącej bryły budynku. Realizację szybu windowego można wykonać także poprzez przebudowę wnętrza obiektu i zaadaptowanie części pomieszczeń na funkcję windy.
Zdaniem pełnomocnika organu zarzutu 2b: "ustalenia warunków zabudowy dla terenu elementarnego [...] w zakresie dopuszczalności budowy windy zewnętrznej w sposób odmienny w przypadku budynków mieszkalnych na terenach elementarnych [...] w sytuacji gdy natężenie ruchu i potrzeby wprowadzenia ułatwień architektonicznych są w obu przypadkach porównywalne, bądź nawet wyższe w przypadku terenu [...]" jest również niezasadny. Układ przestrzenny obszaru objętego planem obejmuje m.in. kompleks modernistycznej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej o wysokiej wartości architektonicznej historycznego zespołu zabudowy w rejonie ulic K. M., P. i S. . Budynki zespołu zabudowy wpisane są do Gminnej Ewidencji Zabytków. Ustalenia planu mają za zadanie ochronę układu i poszczególnych obiektów, oraz zapobieganie przekształceniom degradującym istniejące jednorodne zespoły zabudowy. Ustalenia planu, pozwalają na utrzymanie jednolitej struktury funkcjonalno-przestrzennej osiedla i zachowanie jego unikatowego charakteru urbanistycznego. Działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 zabudowana jest dwukondygnacyjnym obiektem handlowo-usługowym zlokalizowanym przy ul. K. S. i obsługującym osiedle mieszkaniowe z zabudową wielorodzinną. Powierzchnia zabudowy wynosi [...] m2, co stanowi obecnie 34% powierzchni działki. Zapisy planu miejscowego dla terenu elementarnego [...], szanując prawo własności, zapewniają zarówno możliwość utrzymania obecnej funkcji obiektu jak i rozbudowy, nadbudowy bądź przebudowy istniejącego obiektu handlowo- usługowego aż do 4 kondygnacji naziemnych (maksymalnie do wysokości 16 m) z uwzględnieniem zabudowy działki budowlanej maksymalnie w 35%. Plan nie musi zatem dawać dodatkowej możliwości zwiększenia ustalonej maksymalnej powierzchni budynku o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez wykonanie szybu windowego. Zwiększenie powierzchni budynku o 7% dawałoby prawie 38% powierzchni zabudowy na działce, przy obecnie uchwalonym w planie wskaźniku powierzchni zabudowy 35%. Ustalony maksymalny procent powierzchni zabudowy wynika z bezpośredniego sąsiedztwa zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, w znacznej części zlokalizowanej na obszarze objętym strefą ochrony konserwatorskiej historycznej struktury przestrzennej. Ustalenia planu dla sąsiadującej zabudowy mieszkaniowej objętej ww. strefą ochrony konserwatorskiej struktury przestrzennej celowo, świadomie, na skutek licznych analiz i wizji lokalnych ustalone zostały odmienne niż ustalenia dla zabudowy usługowej. Są restrykcyjne, rygorystyczne i nie dopuszczają jakiejkolwiek rozbudowy istniejących budynków mieszkaniowych wielorodzinnych. Mając jednak na uwadze obowiązujące przepisy, dobro mieszkańców oraz wiedzę, że realizacja np. szybu windowego, zejścia do piwnicy bądź zjazdu do parkingu podziemnego wewnątrz zamieszkałego obiektu jest trudna w realizacji, plan odrzucając (odmiennie niż w terenie elementarnym [...] przeznaczonym na usługi) możliwość rozbudowy istniejących obiektów wielorodzinnych, dopuścił możliwość przekroczenia istniejącej powierzchni budynku wielorodzinnego o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejących obiektów.
Ustalenie planu dla terenów zabudowy wielorodzinnej (MW) są odmiennie ustalone niż dla terenów usługowych (U). Wartość 7% powierzchni budynku mieszkalnego, o którą plan umożliwia powiększenie powierzchni zabudowy wielorodzinnej, przy jednoczesnym zakazie rozbudowy tych budynków, pozwala jednocześnie na realizację np. szybów windowych itp. Teren usługowy jest potencjalnym terenem inwestycyjnym, dlatego ustalenie dotyczące 7% powierzchni nie zostało powtórzone, bowiem dla terenu usługowego plan dopuszcza rozbudowę budynku. Ponadto na całym obszarze planu obowiązuje zapis dopuszczający realizację rozwiązań uwzględniających potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, w tym przypadku umożliwiający realizację np. windy.
Ustosunkowując się do zarzutu 3 - "pominięcia, że przy dopuszczalnej wysokości zabudowy przyjętej w § 12 ust 3 pkt 2 zaskarżanej uchwały, tj. 16 m, istniejący na terenie elementarnym [...] budynek handlowo-usługowy musi być wyposażony w dźwig osobowy - a zatem zaskarżana uchwała powinna przewidywać dopuszczalność przekroczenia ustalonej powierzchni zabudowy działek o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejącego budynku poprzez realizację szybu windowego", pełnomocnik organu wskazała, że z ustawowego obowiązku spoczywającego na właścicielu obiektu w zakresie dostosowania obiektów do użytku dla osób ze szczególnymi potrzebami w żaden sposób nie wynika, że realizacja szybu windowego musi zostać wykonana jako obiekt zewnętrzny, "dostawiony" do istniejącej bryły budynku. Realizację szybu windowego można wykonać poprzez przebudowę wnętrza obiektu i zaadaptowanie części pomieszczeń na funkcję windy, ale także można windę dobudować od zewnątrz. Plan dając możliwość zwiększenia wysokości obiektu handlowo-usługowego z 2 na 4 kondygnacje, czyli o 100%, nie ogranicza możliwości rozbudowy budynku, zatem zapis umożliwiający rozbudowę o dodatkowe 7% powierzchni budynku, stosowane w przypadku zabudowy wielorodzinnej z zakazem rozbudowy, byłby bezzasadny. Wszelkie niezbędne i wynikające z obowiązujących przepisów zmiany w obrębie budynku są możliwe do realizacji bez konieczności wykorzystania przedmiotowych dodatkowych 7% powierzchni zabudowy.
Odnośnie zarzutu 4: "ograniczenia prawa własności ponad kompetencje władztwa planistycznego, wyrażające się w określeniu sposobu wykorzystywania nieruchomości w sposób nadmiernie ograniczony w zakresie dopuszczalnej powierzchni zabudowy oraz uniemożliwiający realizację inwestycji mających na celu poprawę dostępności obiektu - przy jednoczesnym dopuszczeniu takich inwestycji na terenach elementarnych znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie", pełnomocnik organu podniosła, że zgodnie z art. 94 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej "Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa." Jedną z takich ustaw jest ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która zgodnie z art. 3 ust. 1 kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy zalicza do zadań własnych gminy. Gmina, ustalając przeznaczenie, sposób zagospodarowania oraz zabudowy terenu korzysta z przysługującego jej władztwa planistycznego w ograniczonym zakresie, które jest realizowane z poszanowaniem wymogów prawa, w tym prawa własności. Ingerencje w prawo własności są ograniczone tylko do niezbędnych, a na etapie stanowienia prawa miejscowego ważone są interesy wszystkich stron postępowania przy zachowaniu partycypacji społecznej, co zostało udokumentowane w przebiegu procedury planistycznej przygotowania projektu i uchwalania m.p.z.p. [...]
Pełnomocnik organu wskazała również, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przyznaje organom samorządu terytorialnego prawo stanowienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ale władztwo organów gminy nie jest bezgraniczne i musi być realizowane z poszanowaniem praw właścicielskich. W zależności od uwarunkowań, obszaru i sąsiedztwa, wyznacza się w planach obszary, w jakich może być lokalizowana nowa zabudowa, bądź ustala zasady przebudowy i rozbudowy zabudowy istniejącej. Ustalony w planie sposób zabudowy i zagospodarowania terenu wynika m. in. z wytycznych i uzgodnień projektu planu. Obszar objęty planem w znacznej części jest objęty ochroną konserwatorską z uwagi na układ przestrzenny wyróżniający się wartością historyczną i wysokim stopniem zachowania historycznej kompozycji zespołu zabudowy. Wymogiem ustawowym jest uwzględnienie w ustaleniach projektu planu warunków określonych przez organy uczestniczące w postępowaniu, w tym także Z. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który w wytycznych do planu zawarł wymóg przytoczonych ustaleń. Wobec powyższego, organ sporządzający projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, był zobowiązany do ich uwzględnienia, dlatego też w planie obowiązują m. in. zapisy o zakazie rozbudowy budynków w zabudowie wielorodzinnej. Ustalenia planu dla sąsiadującej zabudowy mieszkaniowej objętej ww. strefą ochrony konserwatorskiej historycznej struktury przestrzennej celowo, świadomie, na skutek licznych analiz i wizji lokalnych ustalone zostały odmienne niż ustalenia dla zabudowy usługowej. Są restrykcyjne, rygorystyczne i nie dopuszczają jakiejkolwiek rozbudowy istniejących obiektów. Mając jednak na uwadze obowiązujące przepisy, dobro mieszkańców oraz wiedzę, że realizacja np. szybu windowego, zejścia do piwnicy bądź parkingu podziemnego wewnątrz zamieszkałego obiektu jest trudna do realizacji plan odrzucając (odmiennie niż w terenie elementarnym [...] przeznaczonym na usługi) możliwość rozbudowy istniejących obiektów wielorodzinnych, dopuścił możliwość przekroczenia istniejącej powierzchni zabudowy budynku o maksymalnie 7% w celu poprawy funkcjonowania istniejących obiektów.
Końcowo pełnomocnik organu podniosła, że ustalenia obowiązującego planu dopuszczają maksymalną powierzchnię zabudowy do 35% powierzchni działki budowlanej (obecnie około 34%) co pozwala na realizację dodatkowo około 13,5 m powierzchni zabudowy, oraz dodatkowo umożliwia niezależnie od ustalonej powierzchni zabudowy realizację urządzeń dla osób ze szczególnymi potrzebami (np. windy). Ponadto plan dopuszcza realizację zabudowy do 4 kondygnacji (istniejący budynek jest dwukondygnacyjny) do 16 m wysokości. Tym samym ustalenia planu nie ograniczają prawa własności, ale je regulują, pozwalając na nadbudowę budynku przy zachowaniu obecnej zabudowy lub budowę nowego czterokondygnacyjnego obiektu usługowo-handlowego wyposażonego w niezbędne urządzenia dla osób ze szczególnymi potrzebami.
Mając na uwadze powyższe pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.).
Kryterium legalności uchwały rady gminy stanowi jej zgodność z prawem, czyli z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, publ. OTK-A 2003/9/100). Przy czym rozpoznając skargę na akt prawa miejscowego Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jego podejmowaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 P.p.s.a.
Należy dodać, że w związku z obowiązkiem podejmowania działań służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 niniejsza sprawa została rozpoznana w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374).
W niniejszej sprawie, na skutek skargi S. w S. , jak wynika z treści skargi i jej załączników oraz z akt przedstawionych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę, użytkownika wieczystego działki gruntu nr [...] położonej w S., kontroli Sądu została poddana uchwała nr [...] Rady Miasta S. z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]" w S.
Skarga została wniesiona do Sądu w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t.: Dz. U. 2019 r., poz. 506 ze zm.). Stanowi on, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (ust.1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił (ust. 2). Skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę (ust. 2a; ust. 3 - uchylony). W sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 94 (ust. 4).
Mając na uwadze to, że uchwała została podjęta po dniu 1 czerwca 2017 r., stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), w sprawie znajdą zastosowanie przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyp. Sądu) oraz przepisy ustawy zmienianej w art. 2 (ustawa o samorządzie gminnym – przyp. Sądu), w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji. W konsekwencji skarga nie wymagała poprzedzenia jej wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.
Wskazać również należy, że naruszenie interesu prawnego lub prawa dające stronie prawo do zaskarżenia uchwały z zakresu administracji publicznej nie oznacza jednak automatycznie uwzględnienia skargi. Obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane jednocześnie z naruszeniem przepisów prawa, tj. obowiązującej w dacie uchwalania planu normy prawa materialnego.
Z treści skargi wynika, że kwestionowany jest zapis w postanowieniach planu odnoszący się do terenu elementarnego oznaczonego symbolem [...] w części, tj. § 12 ust. 3 pkt 1 uchwały, w którym ustalono: "maksymalna powierzchnia zabudowy w granicach działki budowlanej: 35%". Jednak lektura podniesionych zarzutów oraz uzasadnienia skargi prowadzi do wniosku, że Skarżąca w istocie kwestionuje brak wprowadzenia dla terenu elementarnego oznaczonego symbolem Z. U. zapisu dopuszczającego zwiększenie powierzchni zabudowy dla kwestionowanego terenu elementarnego, istniejącej w dniu wejścia w życie niniejszego planu, maksymalnie o 7 % powierzchni zabudowy poszczególnych budynków: w celu poprawy funkcjonowania istniejących budynków poprzez np. realizację szybów windowych, budowę przedsionków do budynków itp. (lit. a), oraz w celu realizacji niezbędnych pomieszczeń dla urządzeń technicznych, niezbędnych do technicznego użytkowania budynków (lit. b).
W kontekście powyższego, zdaniem Sądu, nie zasługują na aprobatę zarzuty naruszenia zaskarżoną uchwałą art. 1 ust. 2 pkt 5, 7 i 10, art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. oraz art. 21 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przyjęcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bez należytego rozważenia interesów prywatnych i publicznych, nieuwzględnienia wszelkich uwarunkowań i wymagań funkcjonalnych i społeczno-gospodarczych. Zauważyć należy, że Skarżąca uzasadniając powyższy zarzut wskazuje na odmienne uregulowania dla sąsiadujących terenów elementarnych przeznaczonych pod zabudowę wielorodzinną ([...] Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że rozważane powinny być interesy prywatne i publiczne. Żadna bowiem część nieruchomości Skarżącej nie została przeznaczona w planie na cel publiczny. Skarżąca w dalszym ciągu dysponuje w całości swoją nieruchomością. Natomiast zawarcie odmiennych ustaleń planu dla sąsiadujących terenów elementarnych nie wymaga rozważania interesów prywatnych oraz publicznych i nie świadczy o naruszeniu przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały powyżej wskazanych przepisów.
Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miasta S. nie naruszyła także przepisów art. 1 ust. 2 pkt 5, art. 10 ust. 1 pkt 5 oraz art. 15 ust. 1 pkt u.p.z.p., art. 6 pkt 1 lit. a), b) i e), art. 4 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1062), art. 9 ust. 2 pkt 3 i art. 35a ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573), art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 920), art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d) oraz pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333).
Jak trafnie podniósł pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę w § 6 ust. 3 pkt 16 zaskarżonej uchwały zawarto zapis: "dopuszcza się, niezależnie od sposobu zabudowy i zagospodarowania terenu ustalonego w planie, rozwiązania uwzględniające potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, zgodnie z przepisami odrębnymi". Zatem zgodnie z przytoczonym zapisem na całym obszarze planu, w tym także w terenie elementarnym [...] niezależnie od ustaleń ogólnych i szczegółowych dla poszczególnych trenów elementarnych dopuszcza się realizację rozwiązań uwzględniających potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami. Takim rozwiązaniem jest np. realizacja dźwigu, platformy dla wózków, rampy itp. Zgodnie z ustaleniami planu, niezależnie od parametrów wskazanych w ustaleniach szczegółowych dla terenu elementarnego [...] w tym także niezależnie od ustalonej maksymalnej powierzchni zabudowy dla działki budowlanej 35%, zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 16 jest możliwa realizacja zewnętrznego szybu windowego.
Nie zasługuje na uwzględnienie kolejny zarzut skargi naruszenia zaskarżoną uchwałą § 54 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065). Przepisy ww. rozporządzenia nie znajdują zastosowania ani w procedurze uchwalania planu miejscowego, ani w ustalaniu jego merytorycznej treści. Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Miasta S. nie mogła zatem naruszać przepisów, których nie stosowała.
Za nietrafne Sąd uznał również zarzuty nieuwzględnienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości należącej do Skarżącej i tym samym przekroczenie "władztwa planistycznego". Prawo to nie zostało bowiem zaskarżoną uchwałą uszczuplone. Organ określił jedynie sposób zagospodarowania nieruchomości Skarżącej, stanowiącej element przestrzeni, której sposób zagospodarowania organ uchwałodawczy samorządu gminnego władny jest określić aktem prawa miejscowego, na podstawie przysługującego mu na mocy przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym "władztwa planistycznego".
Prawo własności, co niejednokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, nie jest prawem absolutnym. Jedną z prawnych form kształtowania jego treści jest właśnie plan zagospodarowania przestrzennego, który zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy, jest aktem prawa miejscowego. W świetle art. 87 ust. 2 Konstytucji akty prawa miejscowego wchodzą w skład konstytucyjnego systemu źródeł prawa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych), należy do zadań własnych gminy. Na mocy przepisów powołanej ustawy organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Wynika to wprost z treści art. 6 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Ustalenie przeznaczenia terenów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego należy do kompetencji rady gminy. Nie ma zatem podstaw prawnych do uznania, że przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego terenu w sposób odbiegający od oczekiwań czy planów właściciela gruntu, stanowi naruszenie przepisów prawa. Władztwo planistyczne musi oczywiście mieścić się w granicach wyznaczonych przepisami prawa, w szczególności z uwzględnieniem zasad wyrażonych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p.
W świetle powyższych regulacji ukształtowana zaskarżoną uchwałą treść prawa użytkowania wieczystego Skarżącej w odniesieniu do działki nr [...] nie stanowi naruszenia istoty tego prawa. Zaskarżony plan nie zmienia przeznaczenia terenu, na którym znajduje się nieruchomość będąca w użytkowaniu wieczystym Skarżącej, albowiem teren ten zachowuje przeznaczenie usługowe. Może też ona rozporządzać swoim prawem do działki budowlanej, w tym nadbudować istniejący budynek, lecz przy uwzględnieniu granic określonych w planie. Nie nastąpiło zatem zbyt daleko idące ograniczenie prawa użytkowania wieczystego. Takie działanie gminy nie może być oceniane jako przekroczenie czy nadużycie władztwa planistycznego, a tym samym istotne naruszenie zasad sporządzania planu o jakim mowa w przepisie art. 28 u.p.z.p.
W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, brak w treści planu zapisu dopuszczającego dla kwestionowanego terenu elementarnego zwiększenie powierzchni zabudowy, istniejącej w dniu wejścia w życie niniejszego planu, maksymalnie o 7 % powierzchni zabudowy poszczególnych budynków, nie sposób uznać za ograniczenie prawa użytkowania wieczystego ponad miarę, z naruszeniem zasady proporcjonalności oraz obowiązującego prawa.
Sąd nie stwierdził także istotnego naruszenia prawa w zakresie trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Przez istotne naruszenie trybu należy rozumieć takie naruszenie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w których przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania aktu planistycznego. Ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga zatem odrębnych rozważań w każdym indywidualnym przypadku. Rozważania te winny uwzględniać cel powyższej regulacji, którym jest zagwarantowanie praw podmiotów, jakie mogą zostać naruszone w wyniku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Tryb sporządzania planu miejscowego odnosi się do sekwencji czynności jakie podejmują organy w celu doprowadzenia do uchwalenia studium lub planu miejscowego. (vide: Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne Komentarz, red. Z. Niewiadomski, C.H. BECK, Warszawa 2013, str. 262 i nast.).
Procedura uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest wielostopniowa, a kolejność przeprowadzenia poszczególnych czynności wskazana została w art. 17 u.p.z.p. Przedstawione sądowi akta pozwalają stwierdzić, że Prezydent Miasta S. zachował tryb o jakim mowa w art. 17 u.p.z.p. Mianowicie, stosownie do art. 17 pkt 1 u.p.z.p. ogłosił w dniu [...] stycznia 2019 r. w gazecie "K. " a także przez obwieszczenie zamieszczone na tablicach ogłoszeń Urzędu Miasta S. oraz Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta S. o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, w których określił formę, miejsce i termin składania wniosków do planu, tj. w okresie 21 dni od dnia ogłoszenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło