II SA/Sz 784/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-10-12
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Stefan Kłosowski, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego (wiaty) jest zasadna, gdy organy administracji nie ustaliły jednoznacznie daty jego powstania, zakresu wykonanych prac (czy był to jeden obiekt, czy dwa) oraz nie rozważyły możliwości jego legalizacji w kontekście przepisów Prawa budowlanego dotyczących zwolnień z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie sprostały obowiązkom procesowym w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie wyjaśniono jednoznacznie daty powstania obiektu, jego zakresu (czy był to jeden obiekt, czy dwa), a także nie rozważono w należyty sposób możliwości legalizacji w kontekście przepisów Prawa budowlanego dotyczących zwolnień z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z tym decyzja o nakazie rozbiórki została wydana przedwcześnie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki wiaty rolniczej wybudowanej na działce skarżącego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając obiekt za samowolę budowlaną ze względu na jego powierzchnię (94,54 m2) i niezgodność z dokonanym wcześniej zgłoszeniem budowy dwóch mniejszych budynków gospodarczych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionował ustalenia organów, twierdząc, że organy nie ustaliły prawidłowo daty powstania obiektu ani jego zakresu, a także nie rozważyły możliwości legalizacji. Skarżący podnosił, że pierwotnie budował dwa obiekty, które później połączył, i że możliwe jest ich rozdzielenie.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącego M. W. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącego M. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.- dalej k.p.a.) oraz art.48 ust. 1 w zw. z ust. 4 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. W., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. nr [...], nakazującej ww. rozbiórkę "wiaty rolniczej wybudowanej z naruszeniem art. 28 ustawy Prawo budowlane, na działce nr [...] w miejscowości B. , gm. B.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przedstawiony w uzasadnieniu powyżej decyzji odwoławczej stan faktyczny
i prawny przedstawia się następująco.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., w związku z otrzymanym zawiadomieniem, wszczął postępowanie w sprawie budowy na dz. nr [...] w m. B. wiaty konstrukcji stalowej.
W dniu 29 sierpnia 2016 r. organ powiatowy przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których ustalił, że przedmiotowa wiata jest dobudowana ścianą szczytową do ściany szczytowej budynku gospodarczego. Ponadto wiata ta z trzech stron, tj. obie boczne i tylna, obudowana jest blachą trapezową. Konstrukcję wiaty stanowią słupy stalowe o przekroju kwadratowym oraz wiązary kratowe stalowe. Dach wiaty - dwuspadowy pokryty jest blachą stalową dachówkopodobną. Wymiary wiaty mierzone po jej obrysie wynoszą: długość - 10,93 m, szerokość - 8,65 m i wysokość do okapu od strony frontowej - 4,34 m, zaś jej powierzchnia zabudowy wynosi 94,54 m2. M. W. do protokołu oświadczył, iż wiata wybudowana została między 1995 a 2005 rokiem oraz, że zamiar jej budowy był zgłaszany w Starostwie Powiatowym w P., ale już po jej wybudowaniu.
W toku dalszego postępowania organ powiatowy pozyskał kopię przywołanego zgłoszenia M. W. z dnia [...] r. do Starostwa Powiatowego w P. zamiaru wykonania na ww. działce robót budowlanych polegających na wzniesieniu budynków gospodarczych o konstrukcji stalowej i obudowanych blachą 2x34m2, wolnostojących umiejscowionych jak na mapce dołączonej do zgłoszenia, szerokość budynków 4x8m. Po analizie ww. zgłoszenia, organ powiatowy uznał, iż jego treść nie wskazuje na zamiar budowy kwestionowanego obiektu budowlanego.
Mając na względzie powyższe, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], organ powiatowy w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, nałożył na inwestora M. W. obowiązek przedłożenia
w oznaczonym terminie wymaganych prawem dokumentów.
Pismem z dnia 28 stycznia 2017r. inwestor poinformował organ powiatowy, że wiata objęta przedmiotowym postępowaniem zostanie rozdzielona do dnia 15 kwietnia 2017 r. Jednocześnie wyjaśnił, że w zgłoszeniu zamiaru budowy dwóch obiektów budowlanych, jakie złożył w Starostwie Powiatowym w P. błędnie wpisał, że są to budynki gospodarcze, ale zobowiązał się do wniesienia wszelkich poprawek konstrukcyjnych, aby doprowadzić stan faktyczny do stanu zgodnego ze zgłoszeniem.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z uwagi na niewywiązanie się przez zobowiązanego z nałożonego obowiązku przedłożenia dokumentów w wyznaczonym terminie, decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazał M. W. rozbiórkę wiaty rolniczej wybudowanej
z naruszeniem art. 28 ustawy Prawo budowlane, na działce nr [...] w miejscowości B. , gm. B..
M. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że przedmiotowa wiata powstała poprzez przebudowę dwóch budynków gospodarczych (zespawanie, zdemontowanie ścian), wzniesionych na podstawie zgłoszenia dokonanego w 2005 r. A zatem w przedmiotowej sprawie wiata i budynek gospodarczy to synonimy.
Rozpatrując wniesione odwołanie [...] stwierdził, iż przedmiotowa inwestycja, ze względu na powierzchnię zabudowy wynoszącą 94,54 m2 nie mieści się w katalogu obiektów wymienionych w art. 29 w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Jednocześnie inwestor nie uzyskał na budowę przedmiotowego obiektu takiego pozwolenia. W przypadku zaś wybudowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia na budowę, zastosowanie znajdują przepisy art. 48 Prawa budowlanego. Postanowieniem z dnia [...] r. organ powiatowy nałożył na inwestora stosowne obowiązki, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, jednakże M. W. nie spełnił w wyznaczonym terminie, ani też później, ww. obowiązków. Tym samym organ powiatowy nie miał możliwości zakończenia przedmiotowego postępowania legalizacyjnego w inny sposób, jak poprzez wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ww. ustawy, co też organ ten uczynił.
W ustosunkowaniu się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa wiata nie jest obiektem w jakimkolwiek stopniu tożsamym
z zamierzeniem budowlanym wskazanym w zgłoszeniu z dnia [...] r. do Starostwa Powiatowego w P.. W zgłoszeniu tym inwestor wskazał zamiar budowy dwóch wolnostojących budynków gospodarczych konstrukcji stalowej
o wymiarach: 4x8m i powierzchni zabudowy 34m2 każdy (tj. łącznie: 68m2) w lokalizacji - zgodnie z załączoną mapką - 3m od granicy z sąsiednia działką nr [...]. Tymczasem inwestor wybudował jedną wiatę stalową o wymiarach: 10,93x8,65m i powierzchni zabudowy 94,54m2, w lokalizacji bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką nr [...]. Przy tak dużej rozbieżności zgłaszanego zamierzenia budowlanego ze zrealizowaną inwestycją nie można mówić o wybudowaniu obiektu z odstępstwami od dokonanego zgłoszenia, bowiem są to dwie zupełnie różne inwestycje. Jednocześnie wybudowany obiekt nie mieści się (ze względu na znaczną powierzchnię zabudowy) w katalogu obiektów budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto, jak oświadczył sam inwestor do protokołu z oględzin z dnia 29 sierpnia
2016 r., przedmiotowa wiata została zrealizowana przed dokonaniem ww. zgłoszenia dnia [...] r. do Starostwa Powiatowego w P.. Rozpoczęcie zaś robót zgłaszanych do organu administracji architektoniczno-budowlanej, przed upływem terminu 21 dni (w stanie prawnym z 2005 r. - w terminie 30 dni) od dnia doręczenia zgłoszenia temu organowi, stanowi budowę bez wymaganego zgłoszenia, a więc samowolę budowlaną.
Zdaniem organu, każda ze wskazanych wyżej okoliczności, tj. brak tożsamości zamierzonej i zrealizowanej inwestycji oraz rozpoczęcie robót budowlanych przed upływem terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 p.b., stanowi samodzielną przesłankę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w trybie przepisów art. 48-49 prawa budowlanego, co też organ powiatowy uczynił. Nakaz rozbiórki stanowi jedynie negatywną konsekwencję braku działań ze strony inwestora w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego.
Nadto organ podkreślił, że objęty niniejszym postępowaniem obiekt budowlany nie spełnia ustawowych wymogów do uznania go za budynek i należy go uznać za wiatę. W prawie budowlanym nie została wprowadzona definicja wiaty, co oznacza, że obowiązuje powszechna definicja encyklopedyczna. Zgodnie zaś z tą definicją, za wiatę uważa się: "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupkach (...)" (Słownik Języka Polskiego, ww.sjp.pwn.pl) Jednocześnie definicje obiektów budowlanych zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999r., w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych znajdują zastosowanie wyłącznie do spraw wskazanych w ustawie o statystyce publicznej (tj. na cele statystyki), nie stosuje się ich natomiast na gruncie prawa budowlanego.
M. W. zaskarżył opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
Zdaniem strony, całe postępowanie oparto na domysłach oraz przypuszczeniach jak również z naruszeniem wszystkich zasad przewidzianych z procedurze administracyjnej, albowiem zarówno organ I jak i II instancji nie podjęli żadnych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, w szczególności w decyzjach nie wskazali na jakich przesłankach oparto twierdzenia, że doszło do wybudowania obiektów budowlanych w ramach samowoli budowlanej. Powyższe stanowi o uchybieniu art. 6, 7, 107 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Nadto skarżący wyjaśnił, iż w toku postepowania oświadczył, że wiaty zostały wybudowane w 2005 r., tymczasem organy nie wskazały dlaczego uznano, że wykonano je wcześniej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że nie wymaga zarówno pozwolenia na budowę jak i zgłoszenia budowa wiat o powierzchni do 50 m2 (dwie na każde 1000m2 działki), jednakże organy nie oceniły, czy wiaty nie zostały wybudowane w ten sposób. Co prawda obie wiaty zostały połączone w celu poprawy ich użytkowania, jednak można dokonać ich podzielenia bez szkody dla ich konstrukcji. Stąd co najwyżej powinna być wydana decyzja nakazująca przywrócenie do stanu poprzedniego sprzed ich połączenia.
W odpowiedzi na skargę Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. skarżący podtrzymując skargę wyjaśnił, że dla niego pojęcia budynku gospodarczego i wiaty są bardzo zbliżone. Od początku planował budowę dwóch wiat i stały one obok siebie. Nie były ze sobą połączone, dopiero później dospawał elementy, które połączyły wiaty i położył jedną blachę na dach. Każda z wiat ma osobne elementy, o czym informował podczas kontroli. Jest widoczne dospawanie tego elementu na co zwracał również uwagę organowi, okazując też zdjęcie, które przedstawiało budowę dwóch wiat. Przedmiotową wiatę wybudował już po zgłoszeniu. W 2003 r. jeszcze tej wiaty nie było, ponieważ posiada zdjęcie z datownikiem. Nadto skarżący przedkładając do akt sprawy kserokopię ze zdjęcia przedstawiającego budowę przedmiotowych wiat, wniósł o przeprowadzenie dowodu na okoliczność tego, że były wybudowane dwie wiaty. Sąd rozpoznając wniosek postanowił o przeprowadzeniu dowodu na okoliczność budowy dwóch wiat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także
- z mocy art. 135 P.p.s.a. – decyzji organu pierwszej instancji pod kątem powyższego kryterium wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, którą to nakazano skarżącemu rozbiórkę wiaty rolniczej na działce nr [...] w miejscowości B. , gm. B..
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Stosownie do art. 48 ust. 1 ww. ustawy organ nadzoru budowlanego nakazuje,
z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1). Zgodnie z art. 48 ust. 2 ww. ustawy jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W myśl ust. 3 w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.(ust. 4).
Z powyższego przepisu wynika wprost, że nakaz rozbiórki może być wydany tylko w stosunku do obiektu zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, o ile nie jest możliwa legalizacja obiektu i doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Przy czym z samowolą budowlaną w rozumieniu tej normy mamy do czynienia wówczas gdy obiekt budowlany lub jego część jest w budowie lub został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. To z kolei oznacza, że organ nadzoru budowlanego w pierwszym rzędzie obowiązany jest do ustalenia czasu i zakresu wykonanych robót budowlanych, dokonania ich kwalifikacji zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane, w tym rozważenia, czy wymagały one uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Z ustaleń organów wynika, że skarżący na własnej działce zrealizował
w warunkach samowoli budowlanej obiekt budowlany (wiatę) o wymiarach 10,93 m x 8,65 m i wysokości 4,34 m, powierzchni zabudowy 94,54 m2, posiadający dach oraz trzy ściany kryte blachą, posadowiony na słupach stalowych o przekroju kwadratowym. Na podstawie tych ustaleń organy uznały, że ze względu na powierzchnię zabudowy, inwestycja nie mieści się w katalogu obiektów zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a nadto nie jest tożsama z przedmiotem zgłoszenia dokonanego w organie architektoniczno-budowlanym w dniu [...] r., którym objęto zamiar budowy dwóch budynków gospodarczych konstrukcji stalowej o powierzchni zabudowy 34 m2 każdy (łącznie 68 m2). Natomiast skarżący kwestionując powyższe stanowisko zarzucił, iż organ nie ustalił prawidłowo daty powstania obiektu, ani też nie ocenił, czy w ramach inwestycji zostały wybudowane dwa obiekty, nie wymagające pozwolenia, ani zgłoszenia.
W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej, prowadząc postępowanie mają obowiązek zebrania
i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, w tym podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Tym obowiązkom organy w przedmiotowej sprawie nie sprostowały, czym naruszyły art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że pod pojęciem wiaty należy rozumieć lekką budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupach. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z uwagi na brak legalnej definicji wiaty, za jej podstawowe cechy uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale
z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego,
a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany (por. wyroki: NSA z 16 lutego 2016 r., II OSK 1481/14 oraz z 7 listopada 2013 r., II OSK 1260/12; WSA w Gdańsku z 5 czerwca 2012 r., II SA/Gd 175/13, WSA w Warszawie
z 28 marca 2012 r., VII SA/Wa 2476/11, WSA w Krakowie z 22 października 2015 r.,
II SA/Kr 1012/15 oraz z 30 sierpnia 2016 r., II SA/Kr 405/16, WSA w Poznaniu z 27 października 2016 r., IV SA/Po 476/16, orzeczenia dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże w ocenie Sądu, organy dokonując kwalifikacji wiaty jako samowoli budowlanej, nie rozważyły w należyty sposób, czy skarżący zrealizował jeden obiekt budowlany, czy też dwa obiekty. W szczególności w aktach sprawy brak jest konkretnych danych odnoszących się do konstrukcji obiektu, zaś okoliczność, iż wiata wygląda jak jeden obiekt nie może być wystarczająca do dokonania prawidłowych ustaleń wymaganych dla załatwienia sprawy. Zdjęcie przedłożone na rozprawie dowodzi, że skarżący realizował dwa oddzielne obiekty budowlane. Zgodnie z oświadczeniem strony, obiekty te zostały połączone w celu poprawy ich użytkowania i możliwe jest ich rozdzielenie bez szkody dla konstrukcji, zaś w piśmie z dnia [...] r. zobowiązał się do ich rozdzielenia. W tej sytuacji należało zatem zbadać czy i w jaki sposób połączono obiekty ze sobą i czy poszczególne części stanowią dwa odrębne obiekty budowlane mogące być użytkowane oddzielnie. Kwestie te mają istotne znaczenie dla sprawy, gdyż pozwalają na dokonanie oceny, czy inwestycja wymagała posiadania pozwolenia na budowę, którym to skarżący nie legitymował się.
Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W myśl przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane nie wymaga pozwolenia na budowę budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy budowa taka nie wymaga też zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu.
Zdaniem Sądu, niewątpliwie uznanie spornej inwestycji za wiatę implikowało konieczność wnikliwego rozważenia legalności budowy w kontekście art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane, czego to organy w sprawie zaniechały. Co istotne wprawdzie przepis ten wprowadza ograniczenia co do powierzchnia zabudowy wiaty, tj. do 50 m 2 oraz ilościowe ograniczenia budowy obiektów tzn. dwa obiekty na każde 1000 m2, jednakże nie czyni zastrzeżenia, jak to to ma miejsce w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2, 2a, 2d ww. ustawy, że obiekt budowlany musi być wolnostojący. Również żaden innych przepis prawa nie nakłada obowiązku usytuowania wiat w określonej od siebie odległości lub z wykluczaniem wzajemnego ich powiązania funkcjonalnego.
W konsekwencji oznacza to, że w powyższym zwolnieniu mieszczą się również wiaty, które nie posiadają charakteru obiektów wolnostojących.
Ustalenie ile w rzeczywistości zostało wybudowanych na działce skarżącego wiat nie pozostaje również bez znaczenia dla oceny ewentualnej tożsamości inwestycji ze zgłoszeniem robót budowlanych nie wymagających pozwolenia z dnia [...] r. zwłaszcza, że jak zauważył to organ I instancji, lokalizacja zgłoszonych budynków pokrywa się w istniejącą wiatą, objętą niniejszym postępowaniem.
Poza tym podzielić należy zarzut skargi, że twierdzenie organu odwoławczego, iż inwestycja miała miejsce po dokonaniu zgłoszenia, nie znajduje oparcia w rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Jak wynika bowiem z protokołu kontroli, która miała miejsce w dniu [...] r., skarżący wskazał, że budowa "mogła mieć miejsce między 1995-2005 r.", zaś dokładną datę budowy poda po sprawdzeniu dostępnych i posiadanych dokumentów. Natomiast żaden z organów nie podjął inicjatywny dowodowej mającej na celu wykazanie w jakiej faktycznie dacie inwestycja została zrealizowana. Wskazać należy, że na rozprawie strona wyjaśniła, że posiada zdjęcie z datownikiem, które potwierdza, że wybudowanie wiaty nastąpiło po zgłoszeniu.
Podsumowując stwierdzić należy, że zaniechanie przez organ jednoznacznego wyjaśnienia powyższych wątpliwości powoduje, że decyzja o nakazie rozbiórki została wydana przedwcześnie, co uzasadnia uchylenie obu rozstrzygnięć podjętych w tym postępowaniu. Ze względu na rodzaj stwierdzonego uchybienia, Sąd nie mógł umorzyć postępowania administracyjnego, gdyż oznaczałoby to konieczność zastąpienia organów w czynieniu ustaleń faktycznych, a to z kolei nie mieści się w kompetencji sądu administracyjnego.
Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu I instancji będzie zbadanie zgodności spornej zabudowy z przepisami prawa budowlanego przy uwzględnieniu przedstawionej powyżej oceny prawnej oraz wyeliminowaniu stwierdzonych uchybień natury procesowej celem wydania w sprawie decyzji odpowiadającej prawu. Przede wszystkim organ zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego w takim zakresie, aby możliwe było ustalenie daty i zakresu wykonanych prac (tj. czy realizowany był jednej obiekt budowlany czy dwa) oraz dokonanie ich kwalifikacji pod względem zgodności z prawem celem wykazania, czy doszło do samowoli budowlanej, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 oraz art. 205 § 1 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło