II SA/Sz 793/25
WyrokWSA w Szczecinie2026-01-22
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Wiesław Drabik, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Powiatu mogła pozbawić kategorii drogi powiatowej odcinek drogi, który mimo przebiegu przez miejscowość, stanowi połączenie między siedzibami gmin i siedzibą powiatu, a jego natężenie ruchu jest wysokie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Rada Powiatu prawidłowo pozbawiła odcinek drogi kategorii powiatowej. Kluczowe kryterium dla drogi powiatowej stanowi połączenie między siedzibami powiatów i gmin, a nie tylko wysokie natężenie ruchu czy przebieg przez miejscowość. W analizowanym przypadku istniały alternatywne połączenia, a droga miała charakter lokalny, co uzasadniało jej przekazanie gminie.Stan faktyczny
Gmina Tychowo zaskarżyła uchwałę Rady Powiatu w Białogardzie, która pozbawiła kategorii drogi powiatowej odcinek drogi nr 1201Z o długości 2,40 km. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych, wskazując na kluczowe połączenie komunikacyjne, wysokie natężenie ruchu i przerzucenie kosztów modernizacji na gminę. Organ argumentował, że odcinek drogi utracił funkcjonalność powiatową, ma charakter lokalny i nie stanowi połączenia między siedzibami powiatów i gmin.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Tychowo.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Gminy Tychowo na uchwałę Rady Powiatu w Białogardzie z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr XVII/88/2025 w przedmiocie pozbawienia kategorii drogi publicznej niektórych odcinków dróg powiatowych oddala skargę.
Rada Powiatu Białogardzkiego, działając na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 107 ze zm. - dalej "u.s.p.") i art. 10 ust. 5c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 889 - dalej "u.d.p."), podjęła w dniu 22 sierpnia 2025 r. uchwałę nr XVII/88/2025 w sprawie pozbawienia kategorii drogi publicznej niektórych odcinków dróg powiatowych.
W § 1 pkt 3 lit. a) uchwały wskazano, że na terenie Gminy Tychowo pozbawia się kategorii drogi powiatowej drogę o numerze 1201Z o długości 2,40 km, Tychowo - granica powiatu, obejmującą działki ewidencyjne nr 136/4 i 136/6, położne w obrębie nr 0001 m. Tychowo.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że wymieniony odcinek drogi utracił swoją dotychczasową funkcjonalność w układzie drogowym i komunikacyjnym powiatu, gdyż nie spełnia on definicji drogi powiatowej w myśl art. 6 ust. 1 u.d.p., tj. nie stanowi połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Odcinek ten ma charakter lokalny i stanowi uzupełnienie dróg służących miejscowym potrzebom. W związku z czym odcinek ten stanie się drogą gminną i przejdzie na rzecz gminy.
Pismem z dnia 22 września 2025 r. Gmina Tychowo, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła do sądu administracyjnego powyższą uchwałę w części dotyczącej jej § 1 pkt 3 lit. a).
W skardze zarzuciła kwestionowanej regulacji:
1) naruszenie art. 10 ust. 5c w zw. z art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p. poprzez:
a) nieprawidłowe zastosowanie i przekazanie odcinka drogi nr 1201Z o długości 2,40 km, Tychowo - granica powiatu, obejmującego działki ewidencyjne nr 136/4 i 136/6, obręb 0001 m. Tychowo Gminie Tychowo z powodu błędnego uznania, że ten odcinek drogi powiatowej (byłej drogi wojewódzkiej) przestał spełniać wymagania dotyczące uznania drogi za drogę powiatową, tj. drogi innej niż wojewódzka, stanowiącej połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą (art. 6a ust. 1 u.d.p.) i przyjęcie, że mieści się ona w ustawowym opisie drogi gminnej, gdyż stanowi ona drogę o znaczeniu lokalnym niezaliczoną do innych kategorii, stanowiącą uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia przez Radę Powiatu w Białogardzie uchwały o pozbawieniu drogi kategorii drogi powiatowej na podstawie art. 10 ust. 5c u.d.p., podczas gdy droga ta:
- niezmiennie stanowi podstawowe i rzeczywiste połączenie między miastami - siedzibami gmin, tj. łączy miasto Tychowo (siedziba gminy Tychowo) z miastem Białogard (siedziba powiatu białogardzkiego), miasto Tychowo (siedziba gminy Tychowo) z miastem Bobolice (siedziba gminy Bobolice), miasto Białogard (siedziba powiatu białogardzkiego) z miastem Bobolice (siedziba gminy Bobolice), miasto Bobolice (siedziba gminy Bobolice) z miastem Połczyn Zdrój (siedziba gminy Połczyn Zdrój) i nie istnieje żadna alternatywna droga o podobnym lub bardziej istotnym znaczeniu umożliwiająca bezpośrednie połączenie powyższych miast gminnych,
- stanowi naturalne połączenie z drogą wojewódzką nr 167 prowadzącą w kierunku Koszalina oraz z drogą ekspresową S11,
- pełni istotną rolę komunikacyjną w układzie ponadgminnym, o czym świadczą wyniki pomiarów natężenia ruchu drogowego przeprowadzone przez Gminę Tychowo 10 września 2025 r., które wykazały łączny ruch pojazdów silnikowych na poziomie 3883 na dobę,
a zatem jej przeznaczenie oraz parametry wykluczają kwalifikację przekazanego odcinka jako drogi o znaczeniu lokalnym, stanowiącym uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom;
b) nieprawidłowe zastosowanie i przekazanie odcinka drogi nr 1201Z o długości 2,40 km, Tychowo - granica powiatu, obejmującego działki ewidencyjne nr 136/4 i 136/6, obręb 0001 m. Tychowo Gminie Tychowo z pominięciem konieczności zachowania ciągłości kategorii drogi i z naruszeniem zasady, że droga nie może tracić spójności i pełnionej funkcji w sieci komunikacyjnej;
2) naruszenie zasady proporcjonalności i prawidłowego działania administracji publicznej poprzez przerzucenie na gminę obowiązku finansowania inwestycji modernizacyjnych o wartości szacowanej na 16,8-19,2 mln zł, podczas gdy Gmina nie posiada środków finansowych pozwalających na realizację tak kosztownego zadania.
W oparciu o podniesione zarzuty Gmina wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W przekonaniu skarżącej przekazany w trybie kaskadowym odcinek drogi nr 1201Z nie utracił charakteru drogi powiatowej, albowiem niezmiennie spełnia rolę podstawowego szlaku komunikacyjnego pomiędzy miastami będącymi siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Droga ta stanowi połączenie miasta Tychowo będącego siedzibą Gminy Tychowo z innymi gminami, tj. Gminą Połczyn Zdrój z powiatu świdwińskiego, z Gminą Białogard z powiatu białogardzkiego i z Gminą Bobolice z powiatu koszalińskiego. Łączy miasto Tychowo (siedziba gminy Tychowo) z miastem Białogard (siedziba powiatu białogardzkiego i Gminy Białogard), miasto Tychowo (siedziba gminy Tychowo) z miastem Bobolice (siedziba gminy Bobolice), miasto Białogard (siedziba gminy Białogard i powiatu białogardzkiego) z miastem Bobolice (siedziba gminy Bobolice) i miasto Bobolice (siedziba gminy Bobolice) z miastem Połczyn Zdrój (siedziba gminy Połczyn Zdrój). Ze względu na położenie ww. drogi stanowi ona podstawowy i rzeczywisty szlak komunikacyjny pomiędzy Tychowem a Białogardem, Bobolicami i Połczynem Zdrojem, a także kluczowe połączenie z drogą wojewódzką nr 167 w kierunku Koszalina oraz drogą ekspresową S11. Nie istnieje żadna alternatywna droga o podobnym lub bardziej istotnym znaczeniu umożliwiająca bezpośrednie połączenie powyższych miast gminnych. Inne warianty komunikacyjne prowadzące do wskazanych miejscowości nie mają charakteru podstawowego, a ich wykorzystanie w praktyce ma znaczenie uzupełniające, czy wręcz marginalne.
Zdaniem skarżącej wyłączenie wyżej wskazanego odcinka tej drogi z kategorii drogi powiatowej spowoduje przerwanie ciągłości komunikacyjnej całego przebiegu drogi nr 1201Z, gdyż w praktyce środek drogi straci rangę powiatową, podczas gdy na obu jej końcach - zarówno od strony Tychowa, jak i od strony granicy powiatu - droga zachowa status drogi powiatowej, a takie rozwiązanie jest nieracjonalne z punktu widzenia organizacji sieci komunikacyjnej i rodzi trudności zarówno w zarządzaniu infrastrukturą, jak i w planowaniu ruchu drogowego.
Dalej skarżąca zaznaczyła, że o znaczeniu ponadlokalnym drogi świadczą również wyniki pomiaru natężenia ruchu przeprowadzonego przez Gminę Tychowo 10 września 2025 r., wykazujące dobowy ruch na poziomie 3883 pojazdów silnikowych. Tak wysoki wynik wyraźnie przekracza typowe wartości dla dróg o charakterze lokalnym i dowodzi, że omawiany odcinek pełni rolę drogi powiatowej w rozumieniu przepisów u.d.p.
Ponadto skarżąca zwracając uwagę na zaniedbania w utrzymaniu drogi przez dotychczasowych jej zarządców oraz brak inwestycji modernizacyjnych podniosła, że aby bowiem zapewnić drodze odpowiednie parametry i funkcjonalność konieczna jest jej kosztowana przebudowa, która to nie mieści się w budżecie Gminy. W jej ocenie skutki zaniedbań nie mogą być przerzucane na gminę zwłaszcza w sytuacji, gdy stan techniczny przekazanego odcinka drogi był rzeczywistą i jedyną przyczyną podjętej uchwały.
Końcowo skarżąca zaakcentowała, że posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały, ponieważ zmiana kategorii drogi z powiatowej na gminną oznacza zarówno powiększenie zasobu własności gminy (zwiększenie jej majątku), jak i automatycznie wiąże się z powstaniem obciążeń w postaci konieczności wykonywania przez właściciela obowiązków zarządcy drogi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej i obciążenie skarżącej kosztami postępowania. Wyjaśnił, że uchwałą nr IV/54/24 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z 30 października 2024 r. pozbawiono kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej nr 169 Tychowo - granica powiatu Białogardzkiego, o długości ok. 12,34 km.
Następnie pismem z 13 maja 2025 r. wystąpiono do Zarządu Powiatu w Białogardzie z propozycją przekazania w tzw. trybie kaskadowym dróg o łącznej długości 12,201 km, w tym m.in. odcinka drogi powiatowej na terenie Gminy Tychowo nr 1201Z o długości 2,40 km, Tychowo - granica powiatu, obejmującej działki ewidencyjne nr 136/4, 136/6 położone w obrębie nr 0001 m. Tychowo.
Z kolei pismami z 21 maja 2025 r. poinformowano Gminę Tychowo, Gminę Karlino, Miasto Białogard i Gminę Białogard o zamiarze podjęcia przez Radę Powiatu w Białogardzie uchwały w sprawie pozbawienia kategorii dróg powiatowych w trybie kaskadowym konkretnych odcinków dróg powiatowych położonych na terenie wskazanych samorządów, tym samym wypełniając obowiązek, o którym mowa w art. 10 ust. 5d u.d.p.
Pismem z 4 czerwca 2025 r. Gmina Tychowo zgłosiła "sprzeciw" wobec zamiaru zaliczenia do kategorii dróg gminnych podnosząc argumenty tożsame jak w skardze oraz dodatkowo przyznając, że odcinek drogi, który miałby zostać zaliczony do kategorii dróg gminnych "przebiega przez środek miejscowości Tychowo".
W odpowiedzi z 24 lipca 2025 r., Powiat Białogardzki podtrzymał stanowisko odnośnie zamiaru pozbawienia kategorii drogi powiatowej w trybie kaskadowym ww. odcinka drogi, jednocześnie odnosząc się do argumentów jakoby odcinek ten nie spełniał warunków pozwalających na zaliczenia go do kategorii dróg gminnych.
Zdaniem organu powyższe dowodzi, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały dopełniono wszelkich wymogów formalnych wynikających z ustawy, tj. poinformowano zainteresowane samorządy o zamiarze podjęcia uchwały i szczegółowo opisano jakie i dlaczego odcinki dróg powiatowych powinny być zaliczone do kategorii dróg gminnych zachowując wymóg proporcjonalności przekazywanych odcinków.
Podkreślono, że odcinek drogi, o którym mowa w §1 pkt 3 ppkt a) zaskarżonej uchwały ma znaczenie o charakterze lokalnym, albowiem choć przebiega przez środek miejscowości będącej stolicą Gminy Tychowo i wzdłuż niego położone są obiekty o charakterze użyteczności publicznej. Zdaniem powiatu nie stanowi on połączenia pomiędzy siedzibą Powiatu Białogardzkiego i siedzibą Gminy Tychowo oraz z innymi siedzibami Gmin. Położony jest bowiem w jednym mieście i ażeby dostać się przy pomocy tego odcinka do siedziby powiatu trzeba przejechać jeszcze przez drogę wojewódzką, która znajduje się w granicach administracyjnych miejscowości Tychowo, następnie przez drogę powiatową i ponownie drogę wojewódzką i nie jest to jedyny szlak komunikacyjny, którym można dostać się z siedziby Gminy Tychowo do siedziby Powiatu Białogardzkiego. Dla oceny, czy droga lub jej odcinek spełnia lub nie spełnia wymagań, jakie art. 6a ust. 1 u.d.p. stawia drogom pełniącym funkcje drogi powiatowej, istotne jest znaczenie, funkcja podstawowa, jaką komunikacyjnie można przypisać określonej drodze (jej odcinkowi). Natomiast z samego faktu, że istnieje możliwość fakultatywnego przedostania się tą drogą do siedziby powiatu lub do siedziby innej gminy, nie sposób wyprowadzić wniosku o utrzymaniu powiatowego charakteru tego odcinka. Przyjęcie takiej wykładni prowadziłoby do wniosku, że wszystkie drogi nie będące drogami krajowymi i wojewódzkimi należałoby zakwalifikować do dróg powiatowych, bowiem ostatecznie każda z dróg prowadzi do kolejnych dróg, którymi można dojechać do miasta stanowiącego siedzibę czy to powiatu czy gminy. Również stan techniczny drogi, czy też stopień natężenia ruchu nie stanowią przesłanki do stwierdzenia, czy droga utraciła funkcję drogi powiatowej, gdyż przepis art. 6a u.d.p. nie wprowadza tego rodzaju kryteriów, poprzestając na kryterium komunikacji między siedzibami powiatów i siedzibami gmin lub między siedzibami gmin.
Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że podtrzymuje stanowisko i argumentację zawartą w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143. - dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Skarżąca Gmina Tychowo ma legitymację do zaskarżenia uchwały, jako naruszającej jej interes prawny (art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1684). Naruszenie to wynika bowiem z faktu, że wraz z przejściem na Gminę własności odcinków dróg opisanych w przepisach zaskarżonej uchwały, objętych skargą, przeszły na nią między innymi związane z tym obowiązki i finansowe obciążenia.
W świetle regulacji art. 79 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie powiatowym sama okoliczność, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny podmiotu wnoszącego skargę nie jest wystarczająca do stwierdzenia nieważności tego aktu. Takie bowiem rozstrzygnięcie jest możliwe tylko wówczas, gdy jednocześnie uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa. Z treści art. 79 ust. 1 i ust. 4 u.s.p. wynika bowiem, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu powiatu jest istotna sprzeczność z prawem.
Pojęcie "istotne naruszenie prawa" nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, tak samo jak i pojęcie "sprzeczność z prawem". Do istotnych wad, prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Materialnoprawną podstawę działania organu powiatu stanowił art. 10 ust. 5c u.d.p. stanowiący, iż rada powiatu może, w drodze uchwały, pozbawić kategorii drogi powiatowej odcinek drogi powiatowej o proporcjonalnej długości do odcinka drogi wojewódzkiej, o którym mowa w ust. 5a. Ten odcinek drogi powiatowej zostaje zaliczony do kategorii drogi gminnej.
Jak zaś wynika z art. 10 ust. 5 d u.d.p., zarząd powiatu informuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 5c, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem.
Przepisy powyższe zostały dodane do ustawy o drogach publicznych przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 870). Powołana ustawa z dnia 13 września 2013 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych poddana była też badaniu przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r., (sygn. akt Kp 2/13) orzekł, o zgodności powyższych przepisów z Konstytucją.
Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił w uzasadnieniu ww. wyroku, że wykładnia art. 10 ust. 5a-5d i ust. 5e musi być dokonywana w związku z art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p., a więc z uwzględnieniem treść tych przepisów. Ustawowe definicje dróg (art. 5-7 u.d.p.) stanowią materialne upoważnienie j.s.t. do wydania decyzji o pozbawieniu drogi jej dotychczasowej kategorii, co skutkuje zaliczeniem jej z mocy prawa do innej kategorii dróg publicznych. Definicje dróg publicznych stosowane będą przez j.s.t. w sposób negatywny. Podjęcie uchwały na podstawie art. 10 ust. 5a i 5c u.d.p. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą oraz na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej będzie możliwe po wykazaniu, że dany odcinek drogi nie spełnia dłużej definicji drogi wojewódzkiej, powiatowej lub gminnej. Badane przepisy stanowić mogą efektywny instrument praktyczny dla rozdziału dróg zgodnie z ich funkcją w sieci drogowej, a więc pod warunkiem stosowania ich w związku z ustawowymi definicjami dróg publicznych. Uchwalone rozwiązanie pozwala na dekategoryzację drogi, gdy jest to ustawowo uzasadnione. Uchwała organu stanowiącego j.s.t. musi być podjęta na podstawie obowiązujących ustaw, w tym ustawowych przesłanek umożliwiających ocenę, że droga nie kwalifikuje się do jej dotychczasowej kategorii (tak uzasadnienie wyroku TK z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt Kp 2/13).
Organy stosujące art. 10 ust. 5a, 5c i 5e u.d.p. nie mają zatem swobody w pozbawianiu danych odcinków dróg dotychczasowych kategorii, lecz w zakresie swojego władztwa ograniczone są nie tylko wymogiem, by odcinek pozbawiany kategorii był proporcjonalny do odcinka drogi nowo wybudowanej, względnie uprzednio kaskadowo przekazanej, lecz także zawartymi w art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.d.p. definicjami legalnymi wskazującymi na przesłanki zaliczania dróg publicznych do określonej kategorii.
Prawidłowe zastosowanie trybu pozbawienia kategorii drogi powiatowej, określonego szczegółowo w art. 10 ust. 5c u.d.p. wymaga w konsekwencji spełnienia łącznie następujących przesłanek:
- odcinek drogi powinien być zaliczony do kategorii drogi powiatowej na skutek podjęcia przez sejmik województwa stosownej uchwały, pozbawiającej odcinek danej drogi lub drogę kategorii drogi wojewódzkiej (art. 10 ust. 5a-5b u.d.p.);
- odcinek drogi powiatowej przeznaczony do pozbawienia jej kategorii drogi powiatowej jest o proporcjonalnej długości do odcinka drogi otrzymanej przez powiat i zaliczonej do kategorii dróg powiatowych;
- poinformowanie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zamiarze podjęcia uchwały, co najmniej na 30 dni przed jej podjęciem,
- droga lub jej odcinek nie spełnia wymogów określonych w definicji drogi powiatowej (art. 6a ust. 1 u.d.p.).
Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w jej aktach sprawy, wobec wybudowania i oddania do użytkowania odcinka drogi ekspresowej nr S6 uchwałą z dnia 30 października 2024 r. nr IV/54/24, Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego pozbawił kategorii drogi wojewódzkiej odcinek drogi wojewódzkiej nr 169 od Tychowa do granicy powiatu Białogardzkiego, o długości ok. 12,34 km. Przebieg powyższego odcinka drogi określono na mapie poglądowej, stanowiącej załącznik do uchwały, przy czym obejmował on między innymi odcinek drogi na terenie Gminy Tychowo nr 1201Z o długości 2,40 km, obejmujący działki ewidencyjne nr 136/4, 136/6 położone w obrębie nr 0001 m. Tychowo.
Następnie pismami datowanymi na dzień 21 maja 2025 r. Zarząd Powiatu Białogardzkiego wystąpił odpowiednio do Gminy Tychowo, Gminy Karlino, Miasta Białogard i Gminy Białogard z informacjami o zamiarze podjęcia przez Radę Powiatu w Białogardzie uchwały w sprawie pozbawienia kategorii dróg powiatowych w trybie kaskadowym konkretnych odcinków dróg powiatowych położonych na terenie wskazanych samorządów. W odniesieniu do Gminy Tychowo wskazany został odcinek drogi powiatowej o długości 2,40 km, Tychowo — granica powiatu, obejmująca działki ewidencyjne nr 136/4, 136/6 położone w obrębie nr 0001 m. Tychowo.
Pismem datowanym z dnia 4 czerwca 2025 r. Gmina Tychowo zgłosiła "sprzeciw" wobec zamiaru zaliczenia do kategorii dróg gminnych oraz przedstawiła obszerne swoje stanowisko w tym zakresie.
Pismem datowanym na 24 lipca 2025 r. powiat Białogardzki podtrzymał stanowisko odnośnie zamiaru pozbawienia kategorii drogi odnosząc się do argumentów Gminy Tychowo.
W dniu 22 sierpnia 2025 r. podczas sesji Rady Powiatu w Białogardzie podjęta została uchwała, której dotyczy skarga. Przy czym w uzasadnieniu przedmiotowej uchwały wskazano w szczególności, iż w wyniku uchwały Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego, Powiat Białogardzki, z dniem 12 grudnia 2024 r. stał się właścicielem odcinka byłej drogi wojewódzkiej nr 169 Tychowo - do granic powiatu, o długości około 12,34 km. Tychowo. Z tym dniem, na mocy art. 2a ust 2 u.d.p., przedmiotowy odcinek drogi stał się drogę powiatową.
Uzasadniając pozbawienie poszczególnych odcinków dróg kategorii drogi powiatowej wyjaśniono, że utraciły one swoją dotychczasową funkcjonalność w układzie drogowym i komunikacyjnym powiatu, nie spełniają one definicji dróg powiatowych w myśl art. 6 ust. 1 o drogach publicznych tj. nie stanowią połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Odcinki te mają charakter lokalny, stanowią uzupełnienie dróg służących miejscowym potrzebom, stanowią uzupełnienie sieci ulic miejskich i wiejskich. Zdaniem organu, zaliczenie jej do kategorii drogi gminnej, nie spowoduje żadnych utrudnień w korzystaniu z nich i zapewni odpowiednią hierarchizację sieci drogowej po wprowadzonych zmianach w układzie dróg w Powiecie Białogardzkim. Powyższe odcinki dróg staną się drogami gminnymi i przejdą na rzecz gmin zgodnie z miejscem ich położenia
Nie jest sporne, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały Powiat Białogardzki dopełnił wszelkich warunków formalnych wynikających z ustawy o drogach publicznych tj. poinformowano zainteresowane samorządy o zamiarze podjęcia uchwały i szczegółowo opisano jakie i dlaczego odcinki dróg powiatowych powinny być zaliczone do kategorii dróg gminnych. Nie ulega też wątpliwości, iż zachowany został wymóg proporcjonalności przekazywanych odcinków drogi.
Natomiast spór pomiędzy organem powiatu i organem gminy sprowadza się do tego, czy na objętym skargą odcinku droga podlegająca przekazaniu gminie spełnia wymagania do uznania jej za drogę powiatową oraz czy wskutek podjęcia skarżonej uchwały nie doszło do naruszenia ciągłości i spójności drogi w sieci komunikacyjnej.
Zgodnie z art. 6a ust. 1 u.d.p., do dróg powiatowych zalicza się drogi inne niż określone w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1, stanowiące połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 u.d.p., do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych.
W zakresie stanowisk organu gminy, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że odcinek drogi opisany w §1 pkt 3 ppkt a zaskarżonej uchwały w całości przebiega przez środek miejscowości Tychowo i jak zobrazowano to na dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez organ powiatu wzdłuż tej drogi znajdują się m.in.: sklepy, biblioteka publiczna, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Kościół, restauracja, zakład fryzjerski, zakład pogrzebowy, przychodnia lekarska oraz siedziba Urzędu Gminy Tychowo.
W tym stanie rzeczy argumentacja skarżącego organu oparta na natężeniu ruchu drogowego, w żadnej mierze nie daje do przyjęcia twierdzenia, iż droga w dalszym ciągu pełni istotną rolę komunikacyjną w układzie ponadgminnym. Oczywistym jest bowiem, że na drodze prowadzącej przez centrum nieruchomości, przy której znajdują się obiekty zaspokajające potrzeby mieszkańców ruch jest relatywnie wysoki. Nie sposób przy tym stwierdzić w oparciu o jakie dane gmina twierdzi, iż pomiar natężenia ruchu przeprowadzony przez Gminę Tychowo w dniu 10 września 2025 r. - w toku którego ustalono przejazd pojazdów silnikowych na poziomie 3883 – daje podstawy do wniosku, iż przekracza "typowe wartości dla dróg o charakterze lokalnym". Nie wymaga wiedzy specjalnej stwierdzenie, że ruch na drogach lokalnych jest bardzo zróżnicowany i zależny od wielkości danej miejscowości, układu dróg oraz lokalizacji obiektów usługowych. Niewątpliwe ruch w centach miast i miejscowości, odbywający się na drogach gminnych, jest częstokroć większy niż na drogach o powiatowych. Co więcej, art. 6a ustawy o drogach publicznych nie wprowadza tego rodzaju kryteriów jak intensywność ruchu, poprzestając na kryterium komunikacji między siedzibami powiatów i siedzibami gmin lub między siedzibami gmin. Stąd twierdzenia podlegająca przekazaniu droga pełni istotną rolę komunikacyjną w układzie ponadgminnym, o czym mają świadczyć wyniki pomiarów natężenia ruchu drogowego nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż przez drogę podlegającą przekazaniu istnieje wprawdzie możliwość przemieszczania pomiędzy wskazanymi w skardze siedzibami jednostek samorządu terytorialnego, jednak z drugiej strony istnieją alternatywne połącznia drogowe pomiędzy tymi podmiotami. Podniesione w tym zakresie twierdzenia nie dają podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z drogą faktycznie spełniającą kryteria drogi powiatowej. W tym zakresie rację ma organ powiatu wskazując, iż przyjęcie przedstawionej w skardze wykładni prowadziłoby do wniosku, że wszystkie drogi nie będące drogami krajowymi i wojewódzkimi należy zakwalifikować do dróg powiatowych, bowiem ostatecznie każda z dróg prowadzi do kolejnych dróg, którymi można dojechać do miasta stanowiącego siedzibę czy to powiatu czy gminy.
Warto też nadmienić, iż skoro siedzibami gmin i powiatów są miejscowości, a przepis art. 6a ust. 1 u.d.p. odnosi się wprost do "połączenia miast będących siedzibami", przebieg dróg powiatowych już w administracyjnych granicach miast, powinien być utrzymywany jedynie w odpowiednio uzasadnionych przypadkach, których w badanym przypadku nie sposób się dopatrzyć.
Jeśli chodzi natomiast o stanowisko gminy, iż wskutek podjęcia uchwały doszło do naruszenia zasady proporcjonalności i prawidłowego działania administracji publicznej poprzez przerzucenie na gminę obowiązku finansowania inwestycji modernizacyjnych o wartości szacowanej na 16,8-19,2 min zł, podczas gdy gmina nie posiada środków finansowych pozwalających na realizację tak kosztownego zadania warto dostrzec, iż działanie powiatu, nastąpiło na podstawie stosownych przepisów ustawowych, które były przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Przyjęte przez ustawodawcę wyważyły zatem zasadę proporcjonalności i taki zarzut skargi także nie zasługuje na uwzględnienie.
Wato w tym miejscu też nadmienić, iż stosownie do art. 7 ust. pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm.) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego należy do zadań własnych gminy. Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 pkt 6) ustawy o samorządzie powiatowym, wykonywanie zadań w zakresie dróg publicznych przez powiat dotyczy jedynie zadań publicznych o charakterze ponadgminnym. Skoro organ powiatu rozważył charakter powierzonych mu przez Województwo dróg i racjonalnie uzasadnił iż doszło do utraty ich ponadgminnego charakteru, był uprawniony do podjęcia skarżonej uchwały, co też uczynił prawidłowo. Okoliczność, iż aktualnie gmina nie posiada środków na remont drogi nie oznacza, że nie może w przyszłości takich środków pozyskać w ramach zewnętrznych źródeł finasowania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło