II SA/Sz 797/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. K. Z., reprezentowana przez córkę – M. W., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu [...] r. J. B. złożyła w Urzędzie Miasta wniosek o wymeldowanie K. Z. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...], z uwagi na fakt, iż K. Z. nie zamieszkuje w tym lokalu od dnia [...] r. J. B. wskazała, że jest właścicielką wskazanego lokalu, w którym K. Z. nie pozostawiła swoich rzeczy osobistych, ani innych przedmiotów stanowiących jej własność. W toku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego Prezydent Miasta, na podstawie pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [..] z dnia 2 września 2014 r. ustalił, że K. Z. została przez niego eksmitowana z lokalu przy ul. [...] na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. sygn. akt I [...], zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 10 grudnia 2010 r. Komornik przeprowadził egzekucję w dniach [...] r. co wynika ze znajdującego się w aktach protokołu sporządzonego w sprawie [...]. K. Z. nie przysługiwało prawo do lokalu socjalnego. Z informacji przekazanych przez Sąd Rejonowy w [...] wynika, że w I Wydziale Cywilnym tamtejszego sądu toczy się postępowanie w sprawie [...], z powództwa E. Z., K. Z. i K. Z. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 16 kwietnia 2009 r. sygn. akt I [...]. W toku postępowania administracyjnego przesłuchano w charakterze świadków A. L., K. K., które potwierdziły okoliczność, iż K. Z. została wyprowadzona z lokalu przy ul. [...] przez komornika w lipcu 2014 r. W dacie składania przez ww. świadków zeznań (29 sierpnia 2014 r.) lokal stał pusty, nikt w nim nie zamieszkiwał. Z pism wnoszonych przez pełnomocnika skarżącej wynika natomiast, że przed Sądem Rejonowym w [...] rozpatrywana jest sprawa [...] ze skargi na czynności komornika. Z tego też powodu pełnomocnik skarżącej wnosił o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania skargi, wskazując, że postępowanie w tej sprawie ma znaczenie dla postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie [...], a także dla postępowania o wymeldowanie. Skarżąca wywodziła również, że opuszczenie lokalu na skutek eksmisji nie ma trwałego charakteru i zamierza ona powrócić do lokalu przy ul. [...]. Nadto skarżąca wnosiła o umorzenie postępowania o wymeldowanie wywodząc, że jest ono bezprzedmiotowe, bowiem J. B., której wniosek zainicjował postępowanie nie posiada przymiotu strony. W ocenie skarżącej tytuł prawny do lokalu nie daje jej uprawnienia wszczęcia i występowania w postępowaniu o wymeldowanie w charakterze strony. Skarżąca wskazywała również na okoliczność, iż J. B. sprzedała lokal i obecnie jego właścicielami są inne osoby, a zatem również i z tego powodu postępowanie o wymeldowanie jest bezprzedmiotowe. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta odmówił zawieszenia postępowania i jego umorzenia. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu K. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wyjaśnił, że ewidencja służy do rejestracji danych o miejscu pobytu osób. W świetle art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organ wskazał, że K. Z. mieszka poza miejscem stałego zameldowania. W orzecznictwie natomiast ugruntowany jest pogląd, że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy faktycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio koncentrowała swoje interesy życiowe. Ewidencja ludności pełni funkcję rejestracyjną, a jej głównym celem jest gromadzenie informacji o miejscu pobytu osób, przy czym dane te powinny odpowiadać stanowi faktycznemu. W ocenie organu doszło do opuszczenia przez skarżącą lokalu na skutek przeprowadzonej przez komornika eksmisji, a przytaczane przez nią okoliczności dotyczące toczącego się przed sądem powszechnym postępowania w przedmiocie skargi na czynności komornika, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Organ wskazał ponadto, że nie potwierdziły się okoliczności dotyczące zbycia lokalu przez wnioskodawczynię J. B. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta podnosząc, że nie zgadza się z jej treścią i żąda ponownego rozpatrzenia sprawy, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji. W dniu 29 kwietnia 2015 r. L. G. i R. G. złożyli oświadczenie, z którego wynika, że w dniu [...] r. nabyli lokal położony w [...] i podtrzymali wniosek o wymeldowanie skarżącej złożony przez J. B. Decyzją z dnia [...] r. nr [..] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podzielił ocenę Prezydenta Miasta dotyczącą przesłanek wymeldowania skarżącej z lokalu, wskazując jednocześnie, że od dnia 1 marca 2015 r. sprawy związane z zameldowaniem i wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego reguluje ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.). Zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przesłanką wymeldowania jest zatem opuszczenie lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym bez znaczenia pozostaje sytuacja majątkowa, zdrowotna, czy też mieszkaniowa osoby, co do której toczy się postępowanie o wymeldowanie. W ocenie organu w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów nie ulega wątpliwości, że K. Z. nie mieszka w lokalu przy ul. [...], bowiem została z niego eksmitowana. Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że dokonanie eksmisji osoby z lokalu oznacza, że taka osoba od dnia wykonania wyroku eksmisyjnego spełnia przesłankę opuszczenia lokalu, o której mowa w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, choćby przebywała poza lokalem nie z własnej winy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. K. Z. podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie okoliczności, iż pod pojęciem opuszczenia lokalu należy rozumieć wyłącznie opuszczenie dobrowolne. Nadto skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa procesowego to jest art. 138 § 1 ust. 2 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a." poprzez wydanie decyzji i doręczenie jej L. i R. G. – nabywcom lokalu, a także naruszenia art. 105 K.p.a. poprzez zaniechanie umorzenia postępowania w sytuacji, gdy J. B. przestała być jego stroną. W ocenie skarżącej doszło również do naruszenia art. 156 K.p.a. bowiem istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa i została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Skarżąca podniosła również, że organ nie wziął pod uwagę pełnomocnictwa dla małoletnich dzieci B. L. i A. Z. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2016 r. udział w sprawie zgłosiła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w S. i wniosła o oddalenie skargi wskazując, że w jej ocenie stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, w tym prawidłowo uwzględniono w postępowaniu udział państwa G., jak również właściwie zastosowano przepisy ustawy o ewidencji ludności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymeldowaniu K. Z. z pobytu stałego w lokalu położonym w [...] przy ul. [...]. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że kwestie związane z zameldowaniem i wymeldowaniem do dnia [...] r. regulowała ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), natomiast od dnia 1 marca 2015 r. sprawy związane z zameldowaniem i wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego reguluje ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie natomiast do art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Rzeczą organów obu instancji było zatem ustalenie, czy zachodziły określone w cytowanych wyżej przepisach przesłanki do wymeldowania skarżącej. W ocenie sądu zarówno Prezydent Miasta jak i Wojewoda dokonali prawidłowej oceny w zakresie ziszczenia się przesłanki opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu i niedopełnienia przez nią obowiązku wymeldowania. W świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca została w dniach [...]r. eksmitowana z lokalu położnego w [...] przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wykonania eksmisji był prawomocny, zaopatrzony w klauzulę wykonalności wyrok Sądu Rejonowego w [..] z dnia 16 kwietnia 2009 r. wydany w sprawie [...]. Rozważenia zatem, w kontekście podnoszonych przez skarżącą zarzutów wymagało, czy opuszczenie lokalu, które w tym przypadku nie miało charakteru dobrowolnego, dawało podstawę do jej wymeldowania. Sąd nie podziela wyrażonego w skardze, jak również wielokrotnie wyrażanego w toku postępowania poglądu, iż w okolicznościach tej sprawy doszło do naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w związku z faktem, iż opuszczenie lokalu przez skarżącą nie było dobrowolne i nastąpiło wbrew jej woli. Podkreślenia wymaga, że ani art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ani art. 35 ustawy o ewidencji ludności nie wymieniają wśród przesłanek warunkujących wymeldowanie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Pogląd taki ukształtował się w orzecznictwie i dotyczył przede wszystkim sytuacji, w których osoba, w stosunku do której toczyło się postępowanie o wymeldowanie została bezprawnie zmuszona do opuszczenia miejsca stałego pobytu i pozbawiona możliwości powrotu (wyrok WSA w Gdańsku z 12 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 964/14, wyrok WSA w Łodzi z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 991/14, dostępne w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącą nastąpiło na skutek wykonania eksmisji orzeczonej prawomocnym i wykonalnym wyrokiem sądu powszechnego. Jakkolwiek opuszczenie miejsca pobytu w związku z wykonaniem wyroku sądu i prowadzonymi przez komornika sądowego na tej podstawie czynnościami, nie nosi cech dobrowolności, to jednak brak jest podstaw do wywodzenia, że sytuacja taka nosi znamiona bezprawności, bowiem opuszczenie lokalu, pomimo tego iż nie jest dobrowolne, znajduje oparcie w prawomocnym i wykonalnym wyroku sądu. Bez znaczenia przy tym dla niniejszej sprawy pozostaje przywoływana przez skarżącą okoliczność, iż przed sądem toczy się postępowanie ze skargi na czynności komornika, bowiem w dacie wykonania eksmisji działał on na podstawie tytułu wykonawczego pozostającego w obrocie prawnym (podobnie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1037/14, wyrok WSA w Łodzi z 24 czerwca 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 253/13, dostępne w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przy tym zauważyć, że wykonanie eksmisji wiąże się zazwyczaj z trwałym opuszczeniem miejsca dotychczasowego pobytu. W realiach niniejszej sprawy taka właśnie sytuacja ma miejsce, zważywszy na okoliczność, iż lokal z którego skarżąca została wymeldowana nie stanowi jej własności. Przesądza to, w ocenie sądu, o braku możliwości powrotu do lokalu, zwłaszcza że został on zbyty przez poprzednich właścicieli. Sąd podziela wyrażone przez organ stanowisko, iż ewidencja ludności służy zbieraniu danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a zatem gromadzone dane powinny odpowiadać stanowi rzeczywistemu, który w niniejszej sprawie został ustalony prawidłowo. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej w przedmiocie naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 105 K.p.a., które skarżąca wywodzi z faktu, iż w jej ocenie postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe z uwagi na to, że J. B. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o wymeldowanie, w związku ze zbyciem lokalu. Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zważywszy na okoliczność, iż na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzja o wymeldowaniu wydawana była przez organ z urzędu lub wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, J. B. jako właścicielka lokalu położonego w [...] w oczywisty sposób była uprawniona do złożenia wniosku o wymeldowanie skarżącej, a w konsekwencji była stroną postępowania administracyjnego toczącego się w tej sprawie. Przepisy K.p.a. regulują sytuacje, w których następuje zmiana stron postępowania i tak stosownie do art. 30 § 4 K.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W niniejszej sprawie na skutek zbycia lokalu doszło do zmiany podmiotowej po stronie wnioskodawczyni, albowiem stosownie do treści cytowanego wyżej art. 30 § 4 K.p.a., w miejsce J. B. wstąpili z mocy prawa L. i R. G., którzy podtrzymali złożony uprzednio wniosek o wymeldowanie skarżącej z lokalu stanowiącego obecnie ich własność. Prawidłowo zatem organ II instancji uznał ww. za strony postępowania i doręczył im odpisy decyzji z dnia [...] r. Brak było zatem, w ocenie sądu podstaw zarówno do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta jak i umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji w związku z naruszeniem przepisów o właściwości, wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa i skierowania jej do osoby niebędącej stroną w sprawie. Kwestie związane z właściwym oznaczeniem stron w niniejszym postępowaniu zostały omówione wyżej, zatem nie ma potrzeby powielania argumentacji dotyczącej zasadności uznania J. B., a następnie L. i R. G. za strony postępowania. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o właściwości wskazać należy, że skarżąca nie określiła w czym upatruje naruszenia przepisów o właściwości. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jak i art. 35 w związku z art. 28 ust.1 ustawy o ewidencji ludności organem właściwym do prowadzenia postepowania i wydania decyzji o wymeldowaniu jest organ gminy, na terenie którego znajduje się nieruchomość, w której osoba podlegająca obowiązkowi ewidencji zamieszkiwała. W niniejszej sprawie decyzję o wymeldowaniu skarżącej w pierwszej instancji wydał Prezydent Miasta jako organ właściwy zważywszy na fakt, iż postępowanie dotyczyło wymeldowania z nieruchomości położonej w [...], zatem nie doszło do naruszenia przepisów w tym zakresie. Sąd nie stwierdził również aby organy obu instancji rozpoznając sprawę naruszyły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i ustawy o ewidencji ludności czy też przepisy K.p.a. Niezasadny jest również zarzut dotyczący braku pełnomocnictw dla małoletnich B. L. i A. Z., bowiem nie byli oni uczestnikami postępowania. Z tych względów, a na podstawie art. 151 P.p.s.a., sąd skargę oddalił.