II SA/Sz 806/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 grudnia 2010r. sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I uchyla zaskarżone postanowienie, II stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...]Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał M. A. rozbiórkę altany o powierzchni zabudowy [...]m² usytuowanej na działce ogrodowej Nr [...] położonej na terenie Ogrodu Działkowego – sektor przy ul. [...]w [...], wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił M. A. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ drugiej instancji w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy ustalił, że decyzja organu pierwszej instancji została przesłana skarżącemu na jego dotychczasowy adres, pod który do tej pory kierowano do niego korespondencję, czyli na ul. [...] w [...]. Przesyłka była dwukrotnie awizowana. W tych okolicznościach organ przyjął, że doręczenie wskazanej decyzji nastąpiło w trybie określonym w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli zastępczo. W dalszej części uzasadnienie organ podał, że w toku prowadzonego postępowania skarżący nie poinformował organu pierwszej instancji o zmianie adresu, jedynie w piśmie z dnia [...]r. złożonym w organie wskazał dwa adresy, jeden przy ul. [...]w [...], a drugi przy ul. [...] w [...], nie informując przy tym, który z nich jest aktualnym adresem do doręczeń. Dodatkowo organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że odwołanie od decyzji i prośba o przywrócenie terminu zostały wysłane z dotychczasowego miejsca zamieszkania, czyli z [...], który to adres widniał również na kopercie jako adres do korespondencji. Jednocześnie organ przytoczył treść art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując, że strona w toku postępowania obowiązana jest do informowania organu o każdej zmianie swojego adresu. W tej sytuacji organ stwierdził, że M. A. nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie powiadomił organu powiatowego o zmianie adresu, ani też nie wskazał, który z podawanych przez niego dwóch adresów jest aktualny, tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, uznając, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w jego uchybieniu. Kwestionując powyższe postanowienie M. A. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc przy tym o jego uchylenie w całości i wydanie postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz rozpoznanie odwołania od wskazanej decyzji, które zostało wniesione wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Ponadto M. A. zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 41 § 1 oraz § 2 poprzez nieuwzględnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania po stronie skarżącego, nieuwzględnienie pisma informującego o nowym adresie do doręczeń pochodzącego od strony z dnia [...]r. poprzez nieuwzględnienie informacji pochodzącej od strony, iż nastąpiła zmiana adresu dla doręczeń z miejscowości [...]na miejscowość [...] poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie doszło do zaniedbania strony w zakresie wskazania odmiennego od dotychczasowego adresu do doręczeń, co wywołało skutek w postaci doręczenia pisma pod dotychczasowym adresem, podczas gdy strona dopełniła ciążącego na niej w tym zakresie obowiązku. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędną ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, w tym dokumentów dostarczonych przez stronę poprzez uznanie, iż strona nie powiadomiła organu o innym niż dotychczasowy adresie do doręczeń, poza adresem głównym oraz poprzez uznanie, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. doszło z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że mimo złożenia do organu pisma z dnia [...]r. informującego organ o czasowej zmianie adresu z miejscowości [...]na adres przy ul. [...] w [...]. Organ przesłał decyzję na adres uprzednio obowiązujący, czyli na adres w [...], mimo że skarżący w tym czasie przebywał w [...]i nie mógł podjąć korespondencji. Zdaniem skarżącego winnym nie podjęcia decyzji w terminie jest organ, który nie uwzględnił pisma strony zawierającego informację o zmianie adresu. W dalszej części uzasadnienia skarżący wyjaśnił, że poinformował organ o adresie stałego pobytu, którym jest [...], a jedynie od czasu do czasu przebywa w [...]kiedy odwiedza syna, lub się leczy. Na potwierdzenie powyższego skarżący przedłożył potwierdzenie zameldowania na pobyt stały wydany przez Prezydenta Miasta, przy czym wskazał, że ustnie poinformował pracownika organu, że wszelką korespondencję należy przesłać na adres w [...]. Tym samym w ocenie skarżącego został dopełniony obowiązek przewidziany w art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanego postanowienia, decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i okoliczności prawnych, stwierdził konieczność uwzględnienia skargi. Jednocześnie odnosząc się do wniosków zawartych w skardze należy wyjaśnić, że uprawnienia jurysdykcyjne Sądu ograniczają się do kontroli zaskarżonego postanowienia, zatem Sąd nie jest władny do wydania orzeczenia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, ani do merytorycznego rozpoznania odwołania. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest skuteczność doręczenia stronie skarżącej przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...]r. nakazującą M. A. rozbiórkę altany usytuowanej na działce ogrodowej, wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy w zaskarżonym orzeczeniu uznał, że spełnione zostały warunki doręczenia zastępczego określone w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), zwanej w dalszej części uzasadnienia "k.p.a.". W myśl powołanego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie pocztowym lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w podanym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść art. 41 § 1 k.p.a. nakładającego na strony oraz ich przedstawicieli i pełnomocników, w toku postępowania, obowiązek zawiadamiania organu administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Zaniedbanie powyższego obowiązku powoduje, że doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2). W orzecznictwie został wyrażony pogląd przyjmujący istnienie wskazanego obowiązku od daty dowiedzenia się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym, przy jednoczesnym spełnieniu przez organ obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a., polegającego na pouczeniu strony o tej powinności oraz skutkach jej niedopełnienia (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005r., sygn. akt I OSK 43/05, publ. LEX nr 194724). Dopiero po spełnieniu ciążącego na organie obowiązku można rozważać, czy spełnione zostały przesłanki uprawniające do zastosowania rygoru wynikającego z art. 41 § 2 k.p.a., polegającego na domniemaniu skutecznego doręczenia pisma stronie. W realiach przedmiotowej sprawy organ odwoławczy przyjął za skutecznie doręczoną decyzję skierowaną do M. A., mimo że jak wynika z analizy akt sprawy w ogóle nie zawiadomił skarżącego o obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu. Jak wynika bowiem, ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej z dnia [...]r. (k. [...] akt administracyjnych) pracownik powiatowego organu nadzoru budowlanego poinformował skarżącego jedynie o "toczącym się postępowaniu w sprawie samowolnej przebudowy altany" oraz o "konieczności zapoznania się z aktami". W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że na organie administracji spoczywa obowiązek pouczenia strony o treści przepisu art. 41 § 1 i § 2 k.p.a., natomiast brak pouczenia w tym zakresie stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, powodujące jednocześnie nieskuteczność prawną doręczenia pod dotychczasowym adresem, mimo zaniechania przez stronę powiadomienia o jego zmianie (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2000 r., sygn. akt V SA 1084/99, publ. LEX nr 49299). O powyższym strona powinna zostać poinformowana najpóźniej w dniu zawiadomienia jej o wszczęciu postępowania administracyjnego. Tymczasem, jak wynika z analizy akt sprawy organ przyjął za właściwy jeden z dwóch adresów wskazanych przez skarżącego w piśmie złożonym do organu z dnia [...]r., czyli adres w [...]. Jednocześnie organ drugiej instancji uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w toku prowadzonego postępowania M. A. nie poinformował organu pierwszej instancji o zmianie adresu, powołując przy tym złożone przez skarżącego do organu pismo, w którym zawarto dwa adresy. Zdaniem Sądu organ nie ustalił faktycznego miejsca zamieszkania strony, które to ustalenie powinien uczynić na etapie wszczęcia postępowania. W sytuacji, stwierdzenia wskazania dwóch adresów przez skarżącego, obowiązkiem organu wynikającym z art. 7 k.p.a. było wyjaśnienie wątpliwości co do aktualności jednego z nich, a tymczasem w realiach przedmiotowej sprawy organ nie dokonując żadnych czynności w tym kierunku przyjął za właściwy jeden z nich. Należy przy tym zauważyć, że nie zasługuje na uwzględnienie argument organu odwoławczego, polegający na przekonaniu o prawidłowości adresu w [...], które wynikało z faktu wskazania przez skarżącego tego adresu na kopercie, w której zawarto odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Stosownie do poglądu wyrażonego w judykaturze organ odwoławczy rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności winien ustalić skuteczność doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Dopiero bowiem po bezsprzecznym ustaleniu, że decyzja została skutecznie doręczona można rozważać czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i oceniać przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 326/08, publ. LEX nr 566034). W przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji niewłaściwie przyjął, że doręczenie decyzji na dowolnie wybrany adres, wskazany w piśmie z dnia [...]r., wywołało skutek prawny. Brak bowiem prawidłowego pouczenia skarżącego o obowiązku informowania organu o zmianie swojego adresu i o konsekwencjach niedochowania tego wymogu przesądza o naruszeniu przez organ art. 9 k.p.a., które to uchybienie należy uznać za mające istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności doręczenia spornej przesyłki. Od oceny powyższej okoliczności zależeć będzie rozpatrzenie przez organ wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. W przedmiocie wykonalności orzeczono zgodnie z art. 152, a w przedmiocie kosztów stosownie do art. 200 oraz art. 205 § 1 powołanej ustawy.