II SA/Sz 806/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-11-22
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Stefan Kłosowski, Danuta Strzelecka-Kuligowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, może zostać wydana na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, mimo że przepis ten odnosi się do obiektów wybudowanych bez wymaganego zgłoszenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że chociaż organy nadzoru budowlanego zastosowały błędną podstawę prawną (art. 49b Prawa budowlanego zamiast art. 48 Prawa budowlanego), to jednak skutek rozstrzygnięcia byłby tożsamy. Zarówno w przypadku budowy bez zgłoszenia, jak i bez pozwolenia na budowę, obiekt może zostać zalegalizowany tylko wtedy, gdy jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponieważ organ odmówił wydania decyzji o warunkach zabudowy, a teren działki stanowił polder melioracyjny, legalizacja była niemożliwa, co uzasadnia nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, wykonanego na działce skarżącego bez wymaganego prawem zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. Skarżący kwestionował kwalifikację obiektu jako budynku rekreacji indywidualnej, twierdząc, że nie jest on trwale związany z gruntem, ponieważ nie posiada fundamentów. Organy nadzoru budowlanego, po przeprowadzeniu kontroli i postępowania, ustaliły, że obiekt został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, a jego legalizacja jest niemożliwa z uwagi na brak zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (teren zalewowy, polder melioracyjny).Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., w dniu [...] wydał decyzję nr [...], na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane, którą nakazał I. P. i P. P. rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej, wykonanego w miejscowości P., gmina B., działka nr [...], bez wymaganego prawem zgłoszenia.
Od decyzji odwołał się I. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przed organem I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Strona zarzuciła decyzji organu powiatowego naruszenie:
1/ art. 3 pkt 1 oraz art. 3 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 oraz dalszych, w zw. z art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędną kwalifikację obiektu posadowionego na działce nr [...], stanowiącej własność odwołującego, jako budynku rekreacji indywidualnej, z uwagi na niezgodne ze stanem faktycznym założenie, iż wypełnia on definicję art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, podczas gdy w rzeczywistości przedmiotowy obiekt nie jest trwale związany z gruntem, bowiem nie posiada on fundamentów, czego organ nie zbadał w sposób prawidłowy w prowadzonym postępowaniu dowodowym, zakładając błędnie, iż powstał on w warunkach samowoli budowlanej, wydając w skutek tego decyzję nieodpowiadającą prawu,
2/ art. 7, art. 77 art. 107 w związku z art. 8 i art. 10 Kpa, poprzez błędne ustalenie, iż przedmiotowy obiekt wypełnia definicję zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a zatem, że jest trwale związany z gruntem. Zdaniem strony przedmiotowy obiekt posadowiony jest na cegłach, nie posiada fundamentów, oraz posiada powierzchnię [...] m˛, która nie pozwala na zakwalifikowanie tego obiektu jako budynku rekreacji indywidualnej.
Zdaniem strony, decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] odmawiająca I. P. ustalenia warunków zabudowy nie może mieć wpływu na skuteczność kwestionowanej decyzji, bowiem dotyczyła ona budynku wydanego w warunkach samowoli budowlanej: domek letniskowy, którym w istocie - wbrew błędnym założeniom organu - przedmiotowy obiekt znajdujący się na działce nr [...] obręb P., gmina B. - zdecydowanie nie jest.
Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że PINB w K., w dniu 21 lipca 2015 r., przeprowadził kontrolę działki nr [...], w m. P. , na której stwierdzono parterowy budynek rekreacji indywidualnej o wymiarach [...] x [...] m, o konstrukcji drewnianej, posadowiony na bloczkach betonowych. Obiekt przyłączony jest do instalacji elektrycznej, wodociągowej ze studni wierconej oraz instalacji kanalizacji sanitarnej ze zbiornikiem bezodpływowym. Ustalono, że budynek został wybudowany w 2012 r. Wykonano dokumentację fotograficzną. Organ powiatowy ustalił ponadto, iż inwestorem ww. obiektów są I. P. i P. P., którzy wybudowali obiekt bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia do właściwego organu.
Postanowieniem z dnia [...] organ powiatowy wszczął postępowanie w sprawie budynku rekreacji indywidualnej, wybudowanego bez wymaganego prawem zgłoszenia w miejscowości P., gmina B., działka nr [...], a następnie postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił wszczęte postępowanie administracyjne do czasu wydania przez Wójta Gminy B. decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej obiektu i wezwał inwestorów do wystąpienia do Wójta Gminy B. w terminie dwóch tygodni z wnioskiem o wydanie ww. decyzji o warunkach zabudowy.
W dniu 7 października 2016 r. wpłynęła do organu powiatowego ostateczna decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...], odmawiająca inwestorowi I. P. wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji: "budynek wybudowany w warunkach samowoli budowlanej: domek letniskowy", dla działki nr [...], obręb P., gmina B., wraz z załącznikiem nr [...] do decyzji. Postanowieniem z dnia [...] organ powiatowy podjął zawieszone w sprawie postępowanie.
W dalszej części uzasadnienia decyzji, organ II instancji wskazał, że przez budynek, rozumiemy taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, oraz który posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane).
Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolnostojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m˛, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m˛ powierzchni działki. Zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4, budowa o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit b-d, pkt 1a-2b, 3, 3a, 9,11,12,12,16,19,19a, 20b oraz 28 (art. 30 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy).
W przypadku wybudowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, zgodnie z ustawą Prawo budowlane, stosuje się tryb przewidziany w art. 49b ustawy. Zgodnie z art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane, jeżeli samowolna budowa, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:
1/ dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2/ projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3/ zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie ww. obowiązków organ nadzoru budowlanego jest obowiązany wydać w drodze decyzji nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, zgodnie z art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. odmawiającej wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji: budynek wybudowany w warunkach samowoli budowlanej: domek letniskowy, lokalizacja inwestycji: działka nr [...] obręb P., gmina B., Wójt Gminy B., wskazał, że z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu inwestycji, wniosek inwestora został rozpatrzony w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Obszar, na którym znajduje się wnioskowana dla zabudowy działka, jest obszarem niezabudowanym, nie znajduje się na nim żadna legalna zabudowa, nie ma urządzeń infrastruktury technicznej. Teren działki na której usytuowano przedmiotowe samowole budowlane to obszar łąk. Kompleks łąk, na którym znajduje się działka ze zrealizowanym w ramach samowoli budowlanej budynkiem letniskowym, stanowi polder melioracyjny, którego zadaniem jest obniżenie maksymalnego stanu wód co jest osiągane dzięki możliwości rozlania wody na większym obszarze. Zalanie polderu może następować samoczynnie lub w sposób kontrolowany (sterowany urządzeniami hydrotechnicznymi). Zdaniem Wójta Gminy B., nie zostały jednocześnie spełnione wszystkie z pięciu niezbędnych warunków określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zatem niemożliwe było ustalenie warunków zabudowy dla wnioskowanego przez I. P. zamierzenia inwestycyjnego, w formie decyzji administracyjnej.
Uwzględniając powyższe, ZWINB w S. stwierdził, że przeprowadzenie legalizacji przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej nie jest możliwe w niniejszej sprawie, z uwagi na naruszenie przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
Organ II instancji wyjaśnił ponadto, że Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w S. pismem z dnia 21 maja 2015 r. zwracała się do organu powiatowego o kontrolę wybranych nieruchomości, pasa ochronnego położonego w Gminie B., z uwagi na znajdujące się tam obiekty budowlane, w odniesieniu do których Wójt Gminy B. nie wydawał decyzji o warunkach zabudowy, z uwagi na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. NIK w ww. piśmie wskazał, że tereny te narażone są na niebezpieczeństwo powodzi i wg zapisów w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B., są chronione przed zabudową niezwiązaną z funkcją rolniczą.
Ustosunkowując się do argumentów skarżącego, podnoszącego, iż przedmiotowy budynek nie jest trwale związany z gruntem, gdyż nie posiada fundamentów i posadowiony jest na cegłach ZWINB w S. wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. akt: II OSK 315/12, wypowiedział się w zakresie zagadnienia poruszanego przez skarżącego twierdząc, że w orzecznictwie sądów administracyjnych cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić jego stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie lub przemieszczenie w inne miejsce. Przy uwzględnieniu powyższego stanowiska, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy, mając na uwadze materiał zgromadzony w sprawie, uznać że budynek letniskowy będący przedmiotem postępowania jest posadowiony trwale na gruncie mając zapewnioną stabilność, jak też możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przesunięcie. Tym samym nie budzi wątpliwości jego trwałość związania z gruntem.
Zatem stanowisko skarżącego wskazującego, iż skoro przedmiotowy domek stoi na cegłach to nie posiada fundamentów, w ocenie ZWINB w S., nie jest zgodne z przepisami prawa oraz stanowiskiem sądów administracyjnych. Posadowienie budynku na fundamentach punktowych wykonanych z bloczków betonowych, kwalifikuje ten obiekt pod definicję budynku, gdyż technologia uformowania fundamentu nie zmienia charakteru obiektu budowlanego jako budynku.
Odnosząc się zaś do zarzutu strony, że decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] nie może mieć wpływu na skuteczność zaskarżonej decyzji, gdyż dotyczyła ona "budynku wydanego w warunkach samowoli budowlanej: domek letniskowy", a przedmiotowy obiekt znajdujący się na działce nr [...] obręb P., gmina B. nie jest tego typu budynkiem, organ II instancji wyjaśnił, że dokumentacja zgromadzona w sprawie potwierdza, że na działce nr [...] w m. P., znajduje się jeden budynek rekreacji indywidualnej, o powierzchni 20 m˛, w odniesieniu do którego organ powiatowy wszczął postępowanie w sprawie i w stosunku do którego Wójt Gminy B. wydał decyzję z dnia [...] r.
Pismem z dnia 11 lipca 2017 r. I. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję ZWINB w S., zarzucając jej naruszenie:
1/ art. 3 pkt 1 oraz art. 3 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 oraz dalszych, w zw. z art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędną kwalifikację obiektu posadowionego na działce nr [...], stanowiącej własność odwołującego, jako budynku rekreacji indywidualnej, z uwagi na niezgodne ze stanem faktycznym założenie, iż wypełnia on definicję art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, podczas gdy w rzeczywistości przedmiotowy obiekt nie jest trwale związany z gruntem, bowiem nie posiada on fundamentów, czego organ nie zbadał w sposób prawidłowy w prowadzonym postępowaniu dowodowym, zakładając błędnie, iż powstał on w warunkach samowoli budowlanej, wydając w skutek tego decyzję nieodpowiadającą prawu,
2/ art. 7, art. 77 art. 107 w związku z art. 8 i art. 10 Kpa, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, co wynikało z odstąpienia od powołania biegłego celem sporządzenia ekspertyzy co do sposobu posadowienia obiektu budowlanego, pomimo że stanowi to materię wymagającą wiadomości specjalnych oraz przekroczenie przez organ granic swobodnej oceny dowodów i przez to ustalenie, iż przedmiotowy obiekt wypełnia definicję zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a zatem, że jest trwale związany z gruntem oraz posiada fundamenty. Zdaniem strony przedmiotowy obiekt posadowiony jest na cegłach, nie posiada fundamentów, oraz zajmuje powierzchnię [...] m˛, która nie pozwala na zakwalifikowanie tego obiektu jako budynku rekreacji indywidualnej, lecz tymczasowego obiektu budowlanego, mimo, że obiekt ten przeznaczony jest do jego czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej i nie posiada cech typowych dla budynków, pozwalających mu skutecznie przeciwstawić się siłom przyrody, mogącym zaistnieć na przedmiotowym terenie.
W odpowiedzi na skargę ZWINB w S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.").
Skarga I. P. nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu wskazanym powyżej.
Przedmiotem skargi jest decyzja [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nakazującą skarżącemu rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej, wykonanego w miejscowości P., gmina B., działka nr [...], bez wymaganego prawem zgłoszenia.
W rozpatrywanej sprawie podstawę nakazu rozbiórki stanowiło ustalenie organów nadzoru, że w roku 2012 na działce będącej własnością skarżącego wzniesiono w warunkach samowoli budowlanej budynek parterowy o powierzchni zabudowy mniejszej niż 35 m˛.
Zaznaczyć należy, że fakt istnienia tego obiektu nie jest w sprawie kwestionowany. Bezsporne jest również to, że skarżący nie legitymował się ani pozwoleniem na jego budowę, ani zgłoszeniem jego wykonania.
Kwestią sporną jest kwalifikacja tego obiektu oraz to, czy stanowi samowolę budowlaną.
Wyjaśnienia wymaga, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli, co w niniejszej sprawie – jak ustaliły organy, a czego skarżący nie kwestionuje – nastąpiło w 2012 r.
Biorąc pod uwagę brzmienie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w roku 2012 Sąd stwierdził, że wybudowanie przedmiotowego obiektu budowlanego, niezależnie od tego czy zakwalifikować go jako budynek, czy jako niezwiązany trwale z gruntem tymczasowy obiekt budowlany, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z uregulowaniami zawartymi w tej ustawie rozpoczęcie procesu inwestycyjnego - robót budowlanych - powinno być co do zasady poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zasadę tę wyraża art. 28 ww. ustawy stanowiąc, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 29 tej ustawy, określający katalog działań inwestycyjnych niewymagających pozwolenia na budowę. Jednak obiekt budowlany służący rekreacji indywidualnej nie należy do kategorii obiektów wyłączonych z tego obowiązku na mocy art. 29 ustawy obowiązującej w 2012 r. W szczególności nie jest on obiektem, o którym była mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. wolno stojącym parterowym budynkiem gospodarczym o powierzchni zabudowy do 25 m˛, których to obiektów łączna liczba na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m˛ powierzchni działki, jak również nie jest tymczasowym obiektem budowlanym, który odpowiada opisowi zawartemu w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawo budowlane.
Tym samym uznać należało, że w niniejszej sprawie – wbrew stanowisku organów - nie znajdował zastosowania przepis art. 29 ust. 1 pkt 2a ww. ustawy dodany przez art. 1 pkt 7 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 28 czerwca 2015 r. Powyższe jednak nie oznacza, że skoro przepis ten nie obwiązywał w dacie wybudowania obiektu i jego wybudowanie nie wymagało zgłoszenia, to nie wymagał on pozwolenia na budowę. Jak już wcześniej Sąd wyjaśnił, obiekty służące rekreacji indywidualnej i to zarówno budynki, jak i tymczasowe obiekty budowlane, wznoszone w roku 2012 wymagały uzyskania pozwolenia na budowę.
Zaskarżone decyzje, nakazujące skarżącemu rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, wydane zostały na podstawie przepisu art. 49b ust. 1 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie zmian wynikających z ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Jest to zgodne z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, gdyż pierwsza czynność organu w sprawie miała miejsce w dniu 21 lipca 2015 r., tj. w dniu przeprowadzenia kontroli. Rzeczony przepis stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (28 czerwca 2015 r.) decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że do spraw wszczętych po dniu 28 czerwca 2015 r. stosuje się przepisy nowe.
Zgodnie z przepisem art. 49b ust. 1 ww. ustawy, organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Natomiast ust. 2 stanowi, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Niespełnienie obowiązku, o którym mowa w ust. 2, obliguje do zastosowania przepisu ust. 1 (ust. 3).
Z literalnego brzmienia powyższego przepisu wynika, że znajduje on zastosowanie wyłącznie do obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Wskazany przepis nie odnosi się natomiast do obiektów budowalnych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Regulacja w tym zakresie zawarta została w art. 48 ustawy.
W myśl art. 48 ust. 1 ustawy właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zgodnie zaś z ust. 2 i 3 powołanego przepisu, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych oraz ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Niespełnienie w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, obliguje organ do zastosowania przepis ust. 1 (ust. 4), czyli nakazania rozbiórki obiektu budowlanego.
Mając na uwadze, iż na wzniesienie będącego przedmiotem niniejszego postępowania obiektu budowlanego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, to uznać należy, że to właśnie przepis art. 48 ust. 1 ww. ustawy powinien stanowić podstawę prawną decyzji organów obu instancji.
Zauważyć jednak należy, że z porównania treści przepisów art. 48 i 49b wynika, iż zarówno obiekt budowalny wzniesiony bez zgłoszenia, jak i bez pozwolenia na budowę może zostać zalegalizowany, jeżeli jego lokalizacja jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. W razie braku takiej zgodności organ zobowiązany jest nakazać rozbiórkę. W sytuacji zatem, gdy skarżący nie przedłożył organowi nadzoru decyzji ustalającej warunki zabudowy dla samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, to niezależnie od tego, który przepis należało w sprawie zastosować, skutkowałoby to wydaniem w sprawie tożsamego rozstrzygnięcia, mianowicie nakazu rozbiórki. Stąd dostrzeżony przez Sąd błąd organów polegający na zastosowaniu błędnej podstawy prawnej decyzji – pozostaje, jak już wyżej wykazano, bez wpływu na wynik sprawy.
Podsumowując zaznaczyć trzeba, że zasadnie organy nadzoru przyjęły, iż realizacja przedmiotowego obiektu budowlanego odbyła się w warunkach samowoli budowlanej. Podzielić należy także stanowisko organów, iż legalizacja wskazanej samowoli okazała się niemożliwa, skoro Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] r. odmówił skarżącemu wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy wskazując, iż teren działki na której usytuowano przedmiotową samowolę budowlaną to teren łąk stanowiący polder melioracyjny (teren zalewowy), co z kolei potwierdza, że budowa obiektu nastąpiła niezgodnie z przeznaczeniem terenu. W tych okolicznościach – w ocenie Sądu – organy trafnie uznały, że konieczne stało się wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego, gdyż przepisy prawa w takiej sytuacji nie przewidują innej możliwości. Jednocześnie wskazać należy - wbrew stanowisku skarżącego - że decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] r. dotyczy przedmiotowego obiektu, którego rozbiórkę nakazał PINB w K. decyzją z dnia [...] r., znajdującego się na działce nr [...] obręb P., gmina B., gdyż jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, na działce nr [...] w m. [...], znajduje się jeden budynek rekreacji indywidualnej, o powierzchni [...] m˛, a ponadto pojęcie "budynek letniskowy" użyte w ww. decyzji Wójta Gminy B. jest pojęciem tożsamym z pojęciem "budynku rekreacji indywidualnej" na gruncie przepisów szeroko rozumianego prawa budowlanego.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło