II SA/Sz 825/19
WyrokWSA w Szczecinie2019-12-05
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zajmująca lokal socjalny bez formalnie przedłużonej umowy najmu, ale posiadająca prawomocny wyrok sądu zobowiązujący gminę do zapewnienia jej lokalu socjalnego, może ubiegać się o dodatek mieszkaniowy na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba posiadająca prawomocny wyrok sądu zobowiązujący gminę do zapewnienia jej lokalu socjalnego, nawet jeśli formalnie wygasła umowa najmu, a kolejna nie została zawarta z powodu kwestionowania standardu lokalu, nadal posiada tytuł prawny do lokalu socjalnego w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W związku z tym, spełnia przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego, a odmowa jego przyznania była niezasadna.Stan faktyczny
Skarżący J. C. ubiegał się o dodatek mieszkaniowy. Organy odmówiły przyznania dodatku, uznając, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu socjalnego, ponieważ umowa najmu wygasła i nie została przedłużona, a także nie był osobą oczekującą na lokal socjalny w dacie złożenia wniosku. Sprawa trafiła do NSA, który uchylił poprzednie orzeczenia i wskazał na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie statusu skarżącego jako osoby oczekującej na lokal socjalny. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy, nadal odmówiono przyznania dodatku, co doprowadziło do kolejnej skargi do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. C. kwotę [...]zł (sześćdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem poniesionych wydatków.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. odmówił przyznania J. C., dalej również jako "skarżący", dodatku mieszkaniowego. Powołując się w uzasadnieniu decyzji na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 – j.t.), zwanej dalej "u.d.m.", organ stwierdził, że skoro z wniosku z dnia 9 listopada 2015 r. wynika, iż do dnia 30 września 2014 r. wnioskodawca miał zawartą umowę najmu lokalu socjalnego, to na dzień złożenia wniosku nie posiadał tytułu prawnego do zajmowanego lokalu oraz prawa do lokalu zamiennego albo socjalnego. To zaś oznacza, że nie może zostać zakwalifikowany do katalogu osób posiadających tytuł prawny do lokalu.
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w K., po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że w chwili złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wnioskodawca nie posiadał już tytułu prawnego do żadnego lokalu. Jednak w sytuacji wnioskodawcy nie znajduje zastosowania przepis art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. ponieważ dotychczas wnioskodawca miał podpisaną umowę na najem lokalu socjalnego, który został mu zaoferowany po uprawomocnieniu się wyroku orzekającego jego eksmisję. Powyższe oznacza, że nie można stwierdzić, aby zajmował lokal mieszkalny bez tytułu prawnego i jednocześnie oczekiwał na przysługujący mu lokal socjalny, zatem – zdaniem organu – wnioskodawca nie spełnia również przesłanek, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m.
J. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję SKO, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji jej poprzedzającej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając, wyrokiem z dnia
2 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 322/16, skargę wskazał, że bezsporne jest,
iż skarżącemu na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Wyrok ten został wykonany, jednak umowa najmu lokalu socjalnego nie została przedłużona, co powoduje, że na dzień złożenia wniosku
o przyznanie dodatku mieszkaniowego, skarżący zajmował lokal przy ul. [...]
w K. bez tytułu prawnego i równocześnie nie był osobą oczekującą na lokal socjalny. W takiej sytuacji skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek wymienionych
w art. 2 ust. 1 u.d.m. stanowiących podstawę do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego.
Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt
I OSK 2946/16,uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r.
W uzasadnieniu wyroku sąd II instancji wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Na dzień złożenia wniosku skarżący nie legitymował się tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego, zatem zastosowanie znajdzie przepis art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m., zgodnie z którym osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny przysługuje dodatek mieszkaniowy. W niniejszej sprawie spełniona została przesłanka nielegitymowania się przez skarżącego tytułem prawnym do lokalu, jednak, jak podkreślił sąd, z treści ww. przepisu wynika, że łącznie z tą okolicznością osoba ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy winna również oczekiwać na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny. Zdaniem sądu II instancji, w aktach niniejszej sprawy nie znajduje się dokument, z którego wynikałoby w sposób jednoznaczny, że skarżący jest osobą oczekującą na lokal zamienny lub socjalny lub że taką osobą nie jest. Pomimo braku dokumentu rozstrzygającego tę kwestię w jakikolwiek sposób, organy administracyjne arbitralnie stwierdziły, że skarżący nie jest osobą oczekującą na lokal zamienny lub socjalny.
NSA zgodził się z twierdzeniem sądu I instancji, że ani organy administracyjne, ani sąd administracyjny, nie są organami właściwymi w sprawie badania prawidłowości wskazania lokalu socjalnego, zawartej umowy, czy też jej wygaśnięcia. Niemniej jednak organy te oraz sąd pierwszej instancji są władne ocenić, czy w aktach znajduje się dokument stwierdzający okoliczność, że skarżący był osobą oczekującą na przysługujący mu lokal zamienny albo socjalny lub nie. Dopiero przesądzenie tej kwestii pozwoli ocenić ponad wszelką wątpliwość, czy skarżący na dzień złożenia wniosku spełniał przesłanki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m.
Sąd odwoławczy zwrócił także uwagę na to, że z § 12 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta K. wynika,
że w oparciu o złożone wnioski sporządzany jest projekt listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokali mieszkalnych w danym roku kalendarzowym. Powyższe świadczy o tym, że istnieje dokument, z którego wynika okoliczność, że dana osoba oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny. Dokument taki może stanowić również pismo, w którym właściwy organ informuje, że nie stwierdził, aby dana osoba oczekiwała na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny.
Ponadto sąd II instancji zauważył, że w toku postępowania administracyjnego skarżący podnosił, że nie podpisał umowy na lokal socjalny na kolejny okres czasu, ponieważ lokal, który dotychczas zajmował "posiada wady". Ta okoliczność została również pominięta przez organy administracyjne – a w dalszej kolejności przez sąd I instancji – jednak dla samego postępowania nie pozostaje ona bez znaczenia. Jeżeli bowiem w stosownym postępowaniu zostanie ustalone, że zaoferowany danej osobie lokal socjalny nie spełnia kryteriów dla takiego lokalu, to osoba ta nadal jest osobą oczekującą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. Okoliczność ta nie została
w ogóle zbadana oraz wzięta pod uwagę w toku postępowania administracyjnego.
Prezydent Miasta K. został zobligowany do uzupełnienia materiału dowodowego o brakujące dokumenty, a następnie – w oparciu o te dowodowy – ustalenia istotnych faktów dla zastosowania art. 2 ust. 1 u.d.m.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta K. odmówił przyznania J. C. dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że realizując wskazania wyroku NSA, zwrócono się do Zarządu Budynków Mieszkalnych w K.
o przekazanie informacji, które pozwoliłyby na ustalenie, czy skarżący posiada tytuł prawny do lokalu socjalnego, czy też jest osobą na taki lokal oczekującą.
Zdaniem organu I instancji, kwestia nadania stronie statusu osoby "oczekującej na przysługujący lokal zamienny albo socjalny" została uściślona w piśmie od zarządcy budynku z dnia 18 lutego 2019 r. Jak potwierdza ZBM w K., umowa o najem lokalu socjalnego została zawarta na czas określony tj. do dnia 30 września 2014 r. W związku z nieprzedłużeniem terminu jej ważności, umowa wygasła z mocy prawa. W piśmie tym wyjaśniono, iż oświadczenie strony z dnia 29 sierpnia 2014 r. o uchyleniu się od skutków prawnych zawarcia umowy nie zostało uznane za skuteczne przez Zastępcę Prezydenta [...], co nie miało wpływu na skrócenie okresu obowiązywania tej umowy. Zarządca poinformował również, iż wskazany stronie lokal socjalny przy ul. [...] w K., zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego spełniał wymogi lokalu socjalnego. Nadmieniono przy tym, że na dzień obejmowania tego lokalu strona nie wniosła zastrzeżeń co do stanu technicznego, co zostało potwierdzone
w protokole zdawczo - odbiorczym. Ponadto wyjaśniono, iż niepełnosprawność strony nie wymagała szczególnych warunków mieszkaniowych bądź dostosowania tego lokalu pod względem technicznym, czy wyposażenia. Tym samym stwierdzono, że lokal przy ul. [...] w K. spełniał wymogi lokalu dostosowanego do stanu niepełnosprawności strony.
Organ wskazał, że z dalszej części pisma wynika, iż na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżący nie był osobą oczekującą na przydział lokalu socjalnego lub zamiennego. Co prawda złożył dokumenty, z których wynikało, że spełniał wymogi do zajmowania lokalu, jednak formalnie nie zjawił się w siedzibie ZBM w celu podpisania aneksu do zawartej wcześniej umowy, co skutkowało tym, iż umowa najmu nie została przedłużona na kolejny okres. Podkreślono, iż w kierowanej wówczas korespondencji strona wnosiła o wskazanie lokalu docelowego. ZBM w K. zaznaczył, iż wielokrotnie proponowano stronie zawarcie umowy najmu zarówno do obecnie zajmowanego lokalu, jak i przedłożono stronie propozycję objęcia innego lokalu socjalnego, jednak strona nie skorzystała z przedkładanych propozycji uregulowania stanu prawnego w tej sprawie. Dalej wskazano, iż na podstawie pozytywnej opinii Społecznej Komisji Mieszkaniowej w roku 2017 skarżący został umieszczony w wykazie osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Lista została opublikowana w dniu 31 marca 2017 r. i w ocenie ZBM stanowi podstawę do uznania strony za osobę oczekującą na lokal socjalny.
Organ I instancji wskazał, że na obszarze Miasta K. obowiązuje uchwała Rady Miejskiej w K. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta K., która m.in. reguluje przesłanki oraz tryb przyznawania lokali socjalnych. Jak wynika z § 12 tej uchwały, w oparciu o złożone wnioski sporządzany jest projekt listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego w danym roku kalendarzowym. Regulacje wynikające z tej uchwały wskazują, że od strony formalnej lokal socjalny nie jest przyznawany każdemu, kto o niego zawnioskuje. Przyznanie lokalu socjalnego następuje w ramach procedury weryfikacyjnej kończącej się na sporządzeniu listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Ponieważ dopiero umieszczenie danej osoby na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umów najmu lokalu socjalnego rodzi po stronie gminy obowiązek wskazania jej lokalu socjalnego, należy uznać konsekwentnie, że dopiero z chwilą umieszczenia na takiej liście wnioskodawca staje się osobą "oczekującą na przysługujący mu lokal socjalny". Ustawodawca w ramach
art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o "oczekiwany"
i "przysługujący" lokal socjalny, a więc o prawo o charakterze aktualnym i indywidualno-konkretnym, a nie potencjalnym i generalno-abstrakcyjnym. Z uchwały Rady Miejskiej wynika jednoznacznie, że prawo do lokalu socjalnego podlega szczegółowej weryfikacji w ramach określonej procedury, w wyniku której przesądzana jest kwestia posiadania prawa do najmu lokalu socjalnego przez konkretną osobę, zaś wniosek o przyznanie takiego lokalu jedynie tę procedurę inicjuje.
Zatem, okoliczność czy dana osoba oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny powinna być potwierdzona stosownym dokumentem. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 26 października 2018 r., takim dokumentem może być lista osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokali mieszkalnych w danym roku kalendarzowym bądź pismo, w którym właściwy organ informuje, że nie stwierdził, aby dana osoba oczekiwała na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych, na gruncie rozpatrywanej sprawy bezspornym, w ocenie organu I instancji, pozostaje fakt, że na dzień złożenia wniosku strona nie legitymowała się tytułem prawnym do lokalu przy ul. [...] w K., a ponadto w toku postępowania ustalono również, że nie była osobą oczekującą na przydział lokalu socjalnego lub zamiennego. W takiej sytuacji brak jest podstaw, by zakwalifikować stronę do kręgu osób uprawnionych do przyznania dodatku mieszkaniowego wynikającego z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. W ocenie organu I instancji, status "osoby oczekującej na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny" strona nabyła z chwilą opublikowania listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, tj. od dnia 31 marca 2017 r.
J. C. nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta K. z dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przywołał treść przepisu art. 2 u.d.m.
i wskazał, że jak wynika z akt sprawy J. C. zamieszkuje w lokalu socjalnym, który otrzymał na mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. [...]
z dnia [...] r., sygn. akt. [...]. Umowa najmu na zajmowany lokal przy ul. [...] w K. zawarta została na czas oznaczony
do 30 września 2014 r. Od dnia 1 października 2014 r. skarżący nie ma tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. W dniu 9 listopada 2015 r. strona wystąpiła do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji potwierdził, iż na dzień złożenia wniosku zainteresowany nie legitymował się tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. Nie był też osobą oczekującą na przydział lokalu socjalnego lub zamiennego. Status osoby oczekującej na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny, zdaniem organu odwoławczego, J. C. nabył z chwilą opublikowania listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego tj. od dnia 31 marca 2017 r. Kolegium podzieliło tym samym stanowisko organu I instancji.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. J. C. złożył skargę na ww. decyzję SKO w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej brak wydania w terminie ustawowym, tj. 30 dni licząc od dnia wpływu odwołania do Kolegium, nierozpoznanie sprawy w zakresie wskazanym w wyroku NSA z dnia 26 października 2018 r. oraz błędną interpretację wyroku Sądu Okręgowego w K. [...] z dnia [...] r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 – j.t.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że podobnie jak decyzja ją poprzedzająca, naruszają prawo w stopniu nakazującym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przystępując do rozpoznania sprawy, podkreślić należy, że była ona już przedmiotem rozpoznania tego sądu, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylając zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz decyzje obu instancji, dokonał wykładni przepisów oraz udzielił organom wskazówek co do dalszego toku postępowania. Organy, na podstawie art. 153 p.p.s.a. były tymi wskazaniami związane, a rzeczą sądu obecnie rozpoznającego skargę J. C. było dokonanie oceny, czy organy zastosowały się do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 26 października 2018 r.
W badanej sprawie powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego było ustalenie, iż w dacie złożenia wniosku nie posiadał on tytułu prawnego do lokalu. Jak wynikało bowiem ze zgromadzonych przez organ dokumentów, umowa najmu lokalu socjalnego (przyznanego w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r.), wygasła w dniu 30 września 2014 r., a kolejna umowa nie została ze skarżącym zawarta. Jak wywodzi organ, skarżący - pomimo spełniania warunków do dalszego zajmowania lokalu socjalnego i złożenia propozycji zawarcia kolejnej umowy, nie dopełnił formalności związanych z jej podpisaniem.
Zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku NSA, organ winien był ustalić, czy skarżący był w dacie złożenia wniosku osobą oczekującą na przyznanie lokalu socjalnego, w świetle przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz uchwały Rady Miejskiej w K. regulującej zasady wynajmowania lokali wchodzących
w skład mieszkaniowego zasobu Miasta K.. Nadto rzeczą organu było ustalenie, czy lokal socjalny, zajmowany przez skarżącego spełniał kryteria, o których mowa w przepisach. Efektem podjętych na skutek uchylenia decyzji odmawiających przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego było ustalenie, że zajmowany przez niego lokal spełniał wymogi lokalu socjalnego. Organ ustalił także, że skarżącego nie było na liście oczekujących na przydział lokalu socjalnego w roku 2015 i 2016. Jego nazwisko zostało umieszczone na tej liście w roku 2017, w związku z podjętą przez organ, na podstawie wspomnianej wyżej uchwały, regulacją stanów prawnych. W świetle poczynionych przez organ ustaleń nie ulega również wątpliwości, że skarżący nie zawarł kolejnej umowy najmu lokalu socjalnego, po wygaśnięciu w dniu 30 września 2014 r., poprzednio zawartej umowy. Tym samym organ wywiązał się z nałożonego wyrokiem NSA obowiązku uzupełnienia materiału dowodowego.
Wszystkie te okoliczności skłoniły organ do przyjęcia, że skarżący nie spełniał ustawowych kryteriów warunkujących przyznanie świadczenia, bowiem nie posiadał tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, nie był również osobą oczekującą na przydział lokalu socjalnego.
W ocenie sądu stanowisko organów obu instancji nie jest trafne. Za punkt rozważań w niniejszej sprawie należałoby przyjąć cel szeroko rozumianej pomocy społecznej. Najogólniej rzecz ujmując, tym celem jest pomoc w przezwyciężeniu trudności, jak również stworzenie jej beneficjentom warunków godnej egzystencji. Jednym ze świadczeń, które ma wesprzeć osoby o najniższych dochodach, jest dodatek mieszkaniowy, o którym mowa w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W art. 2 tej ustawy ustawodawca określił krąg osób uprawnionych do otrzymania tego świadczenia wskazując, że przysługuje ono:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych;
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego;
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych;
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego
i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem;
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu.
Obowiązkiem organu procedującego nad wnioskiem o przyznanie świadczenia jest zatem, w pierwszej kolejności ustalenie, czy osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia należy do jednej z wymienionych w treści przepisu kategorii.
W badanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący posiada prawo do otrzymania lokalu socjalnego. Obowiązek zapewnienia mu takiego lokalu zagwarantował Sąd Okręgowy w K. w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt I [...]. Jak już zostało wyżej powiedziane, zarówno sądy obu instancji poprzednio orzekające w tej sprawie, jak i sąd w obecnym stoją na stanowisku, iż ani organy administracyjne, ani sąd administracyjny nie są władne do badania prawidłowości wskazania lokalu socjalnego, zawartej umowy, czy też jej wygaśnięcia. Kwestie te pozostają poza oceną sądu, bowiem w sprawie istotnym jest posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, bądź oczekiwanie na jego przydział. Tylko bowiem w takim przypadku, po spełnieniu innych ustawowych wymogów dodatek może zostać przyznany.
Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że skoro skarżący nie podpisał kolejnej umowy najmu lokalu socjalnego, to nie posiada do niego tytułu prawnego, pomimo tego, że w dalszym ciągu spełnia kryteria do jego otrzymania. Podstawy takiej oceny organy upatrują w okoliczności, iż w roku 2015, w którym złożony został wniosek, skarżącego nie było na liście osób oczekujących na przyznanie lokalu socjalnego, a jego nazwisko zostało tam umieszczone w związku z regulacją stanów prawnych.
Lektura uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] r.,
nr [...], którą przywołał w uzasadnieniu swojego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na to, że najem lokalu socjalnego przysługuje osobom, które:
1) na podstawie orzeczenia sądowego uzyskały uprawnienie do lokalu socjalnego,
2) nie mają zapewnionych potrzeb mieszkaniowych, a dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego, w kwartale poprzedzającym zakwalifikowanie tych osób do otrzymania lokalu socjalnego i w analogicznym okresie przed podpisaniem umowy najmu nie przekracza:
a) w gospodarstwie jednoosobowym – 100% najniższej emerytury, ogłaszanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski,
b) w gospodarstwie wieloosobowym – 50% najniższej emerytury, o której mowa pod literą a, o czym stanowi § 7 ust. 2.
Zatem w świetle przytoczonej regulacji skarżący, jako legitymujący się stosownym orzeczeniem sądowym, posiada uprawnienie do uzyskania lokalu socjalnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący taki lokal otrzymał i w nim zamieszkuje. Nie posiada jedynie zawartej umowy najmu tego lokalu, bowiem kwestionuje jego standard, który - w jego ocenie, nie odpowiada jego potrzebom jako osoby niepełnosprawnej. Problem ten niewątpliwie należy rozwiązać, przy założeniu współdziałania organu i skarżącego, który winien mieć świadomość tego, że lokale socjalne są lokalami o najniższym standardzie, a przepisy nie przewidują szczególnych warunków takich lokali dla osób z niepełnosprawnością. Niewątpliwie jednak organ, składając osobie z niepełnosprawnością ofertę najmu lokalu socjalnego powinien, w miarę możliwości, okoliczność tę uwzględnić.
Na gruncie badanej sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący znajduje się
w trudnym położeniu, jego dochody są niskie, a jego sytuacja życiowa nie uległa zmianie od dnia wydania wyroku orzekającego o uprawnieniu skarżącego do lokalu socjalnego. Dostrzegł to również sam Prezydent Miasta K., ponownie umieszczając skarżącego na liście oczekujących na przydział lokalu socjalnego
w 2017 r. Co prawda organ nie wskazał wprost, jaka regulacja uprawniała go do podjęcia takiej decyzji, niemniej z § 14 wspomnianej uchwały wynika, że Zarząd Miasta został upoważniony do podejmowania rozstrzygnięć w sprawach najmu lokali mieszkalnych przeznaczonych do oddania w najem na czas nieoznaczony i lokali socjalnych, w przypadkach szczególnie uzasadnionych względami społecznymi nieujętych w uchwale.
W tych okolicznościach, w ocenie sądu istniały przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego. Skoro bowiem organ uznał, że skarżący, pomimo tego, iż zajmuje lokal socjalny jest osobą oczekującą na jego przydział w 2017 r.,
przy jego niezmienionej sytuacji, to brak jest zdaniem sądu podstaw do uznania,
że uprawnienie do uzyskania dodatku mieszkaniowego zaktualizowało się dopiero
w 2017 r.
Zatem uznać należało w tym przypadku, że skarżący posiada tytuł prawny do lokalu socjalnego, wynikający z prawomocnego wyroku sądu powszechnego, który
w dalszym ciągu obliguje organy do zapewnienia mu takiego lokalu, a konsekwencją tego winno być przyznanie skarżącemu dodatku mieszkaniowego również za okres przed 2017 r. Należy bowiem odróżnić sytuację, w której o dodatek mieszkaniowy ubiega się osoba, która zajęła lokal samowolnie bez tytułu prawnego, od sytuacji osoby, która posiadała i w dalszym ciągu posiada uprawnienie do lokalu socjalnego i zajęła lokal wskazany przez gminę, jednak nie podpisała kolejnej umowy najmu, w związku z kwestionowaniem standardu tego lokalu.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku
z art. 135 tej ustawy orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło