II SA/Sz 826/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 września 2025 r. nr 010070/684/9578259/2024 postępowanie 508371062 w przedmiocie świadczenia aktywni rodzice w pracy uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2025 r. nr 010070/684/9578259/2024 postępowanie 508371062. Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") z dnia 20 sierpnia 2025 r. o uchyleniu przyznanego D. G. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko K. G.. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji oraz akt postępowania w dniu 2 października 2024 r. D. G. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko K. G.. Decyzją z dnia 21 stycznia 2025 r. ZUS odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniom z tytułu, który nie jest aktywnością zawodową w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz. U. z 2024 r., poz. 858, dalej: "u.a.r."). Z ustaleń ZUS wynikało, że wnioskodawczyni przebywa na urlopie wychowawczym, zaś tytuł ten nie został wymieniony w definicji aktywności zawodowej określonej w art. 7 ust. 2 u.a.r. Dodatkowo, ojciec dziecka nie jest aktywny zawodowo w rozumieniu u.a.r., ponieważ został zgłoszony do ubezpieczenia w związku z ustalonym prawem do emerytury. Wnioskodawczyni nie złożyła odwołania od tej decyzji. W dniu 23 stycznia 2025 r. D. G. złożyła ponowny wniosek o przyznanie świadczenia aktywni rodzice w pracy. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2025 r. ZUS odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy, ponieważ ustalił, że przebywa ona na urlopie wychowawczym, zaś tytuł ten nie został wymieniony w definicji aktywności zawodowej określonej w art. 7 ust. 2 u.a.r. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni podniosła, że jej wniosek nie został prawidłowo zweryfikowany, bowiem na urlopie wychowawczym przebywała do końca października 2024 r., natomiast od grudnia 2024 r. pracuje jako żołnierz zawodowy. W związku z powyższym, pismem z dnia 11 kwietnia 2025 r., ZUS wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiąc listopad 2024 r. oraz marzec 2025 r. w celu potwierdzenia czy jej małżonek spełnia warunek aktywności zawodowej. Wnioskodawczyni dokumenty te przedłożyła. Decyzją z dnia 1 lipca ZUS uchylił swoją decyzję z dnia 21 stycznia 2025 r. i przyznał wnioskodawczyni świadczenie za okres od 1 listopada 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. w wysokości 1 500 zł miesięcznie (ze wskazaniem, że w okresie od 1 grudnia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. wnioskodawczyni zachowuje prawo do przerwy uprawniającej, mimo że jej małżonek nie spełnił warunku aktywności zawodowej) oraz za okres od 1 marca 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. w wysokości 1500 zł miesięcznie. Prawo do świadczenia nie zostało przyznane od października 2024 r., ponieważ w miesiącu tym wnioskodawczyni podlegała ubezpieczeniom z tytułu, który nie jest aktywnością zawodową w rozumieniu u.a.r. (wnioskodawczyni przebywała na urlopie wychowawczym). Następnie decyzją z dnia 20 sierpnia 2025 r., ZUS wznowił z urzędu postępowanie w sprawie świadczenia aktywni rodzice w pracy i uchylił od dnia 1 listopada 2024 r. przyznane wnioskodawczyni decyzją z dnia 1 lipca 2025 r. świadczenie aktywni rodzice w pracy na dziecko K. G.. ZUS wskazał, że uchyla prawo do świadczenia aktywni rodzice w pracy, ponieważ małżonek wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniom z tytułu, który nie jest aktywnością zawodową w rozumieniu u.a.r. ZUS ustalił, że małżonek został zgłoszony do ubezpieczeń jako emeryt zamieszkały w Rzeczpospolitej Polskiej, którego składka na ubezpieczenie zdrowotne finansowana jest przez świadczeniobiorcę, a ponadto jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega ubezpieczeniom społecznym. ZUS wskazał, że kwota nienależnie pobranego świadczenia zostanie ustalona odrębną decyzją. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 1 września 2025 r. Prezes ZUS, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni, utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 20 sierpnia 2025 r. Organ przytoczył treść art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 2 art. 10 ust. 1 u.a.r. oraz art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przedstawił wskazany powyżej przebieg postępowania i wskazał, że po weryfikacji w toku postępowania odwoławczego danych zawartych w systemach wspomagających obsługę świadczeń dla rodzin ustalono, że małżonek wnioskodawczyni podlega jedynie pod ubezpieczenie zdrowotne jako emeryt lub rencista lub osoba pobierająca rodzicielskie świadczenie uzupełniające zamieszkały w Rzeczpospolitej Polskiej, którego składka na ubezpieczenie zdrowotne finansowana jest przez świadczeniobiorcę, a wobec tego nie spełnia warunku aktywności zawodowej w rozumieniu u.a.r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie D. G. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa ZUS z dnia 1 września 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia 20 sierpnia 2025 r. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Naruszenia polegają na: 1) wadliwym wszczęciu i przeprowadzeniu wznowionego postępowania, tj. braku postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego, braku faktycznego przeprowadzenia tego postępowania i natychmiastowym wydaniu decyzji orzekającej co do istoty sprawy, 2) braku wskazania ustawowej przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 k.p.a., 3) niekompletnym uzasadnieniu decyzji, 4) naruszeniu przez organ ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady informowania strony, wysłuchania strony, 5) braku precyzyjnego wskazania w sentencji decyzji jej rozstrzygnięcia poprzez ograniczenie się do stwierdzenia "uchylenie od 1 listopada 2024 r.", 6) zawężeniu przez organ pojęcia "aktywności zawodowej" 7) pominięciu ekwiwalentów z art. 10 ust. 3-5 u.a.r., 8) ignorowaniu miesięcznego charakteru prawa do świadczenia, 9) nieprawidłowym zastosowaniu art. 11 ust. 4 ustawy "Aktywny rodzic" W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwufazowość postępowania wznowieniowego - najpierw postanowienie o wznowieniu postępowania, a dopiero potem decyzja na podstawie art. 151 k.p.a. Brak postanowienia o wznowieniu postępowania i brak wskazania podstawy wznowienia w danej sprawie zwykle oznacza, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem procedury. Uchybienie to uderza w gwarancje strony wynikające z art. 10 k.p.a. i uniemożliwia kontrolę, czy podstawa wznowienia rzeczywiście zaistniała. Katalog przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. jest zamknięty, obowiązek wykazania, że podstawa wznowienia postępowania zaistniała w danej sprawie spoczywa na organie administracji publicznej. Gdy organ nie wskaże, czy chodzi o nowe okoliczności faktyczne w sprawie, czy też o fałszywe dowody i nie wykaże wpływu tych przesłanek na treść decyzji ostatecznej, wznowienie jest bezpodstawne. Organ nie sprostał tym obowiązkom w niniejszej sprawie. Odmienna ocena danych znanych wcześniej organowi nie może prowadzić do wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu. Z art. 107 § 3 k.p.a. wynika obowiązek organu pełnego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych sprawy i podstawy prawnej decyzji, uchybienia w tym zakresie pozbawiają stronę postępowania możliwości obrony jej praw. Sentencja decyzji musi być jednoznaczna i wykonalna. Sentencja zaskarżonej decyzji koliduje z miesięcznym charakterem świadczenia - brak jest rozliczenia konkretnych okresów w sentencji decyzji i jej uzasadnieniu, co utrudnia kontrolę legalności decyzji. Organ nieprawidłowo sprowadził aktywność zawodową ojca dziecka wyłącznie do emerytury, co jest niezgodne z prawem i sprzeczne z celem świadczenia. Organ nie uwzględnił aktywności zawodowej ojca dziecka w postaci działalności gospodarczej. Ustawa będąca merytoryczną podstawą wydanej decyzji wprost nakazuje podstawić 100% (zdrowotne) lub 30% (działalność gospodarcza) jako zastępcze podstawy. Organ tego nie uwzględnił, a powinno to znaleźć odzwierciedlenie w decyzji i zostać zweryfikowane jako minima 50%, 30% i łącznie 100 % za każdy miesiąc. Świadczenie i progi są rozliczane miesięcznie. Globalne cofnięcie świadczenia od 1 listopada 2024 r. bez rachunku ekwiwalentów i progów w każdym miesiącu, narusza przepisy u.a.r. Ponadto określona w art. 11 ust. 4 u.a.r. przerwa, to norma prawa materialnego która pozwala zachować prawo do świadczenia do końca miesiąca następnego (do dwóch razy). Organ wcześniej sam ją zastosował, a potem usunął decyzją uchylającą świadczenie. Przerwa powinna być jednoznacznie rozliczona miesiąc po miesiącu, uwzględniając miesiące wyłączone z zakresu uchylenia. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że decyzja odpowiada przepisom prawa ponieważ jeden z warunków ustawowych przyznania prawa do świadczenia nie został spełniony, gdyż małżonek skarżącej nie jest osobą aktywną zawodowo w rozumieniu przepisów ustawy, co uzasadniało uchylenie decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taki wniosek złożył Prezes ZUS, zaś skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd bada zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa ZUS utrzymująca w mocy decyzję ZUS uchylającą skarżącej prawo do świadczenia aktywni rodzice w pracy od dnia 1 listopada 2024 r. Warunki nabywania prawa m.in. do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia określa ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic". Przepisy u.a.r. przytoczono w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 2 ust. 2 u.a.r. celem świadczeń "aktywny rodzic" jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową. Przepis art. 7 pkt 2 u.a.r. zawiera definicję legalną aktywności zawodowej, przez którą należy rozumieć: a) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), b) pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), z wyjątkiem zasiłków i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, oraz pobieranie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465), c) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, d) podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek. Stosownie do art. 9 ust. 1 u.a.r. świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 3) osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177, 742 i 743). Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.a.r. w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym dziecko ukończyło 12. miesiąc życia, do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dziecko ukończy 36. miesiąc życia, w wysokości 1500 zł miesięcznie na dziecko, a w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - w wysokości 1900 zł miesięcznie (art. 11 ust. 1 i ust. 2 u.a.r.). W przypadku gdy osoba pobierająca świadczenie "aktywni rodzice w pracy", drugi rodzic dziecka, małżonek lub inna osoba, która wspólnie z nią wychowuje dziecko, nie spełniają warunków, o których mowa w art. 10, osoba pobierająca świadczenie "aktywni rodzice w pracy" zachowuje prawo do tego świadczenia do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoby te nie spełniają warunków, o których mowa w art. 10. Zachowanie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" na zasadach określonych w zdaniu pierwszym przysługuje nie więcej niż dwa razy w okresie, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 4 u.a.r.). Postępowania w sprawach świadczeń "aktywny rodzic" prowadzi oraz świadczenia te wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może wyznaczyć do realizacji całości lub części zadań, o których mowa w ust. 1, jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych inne niż jednostki właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywny rodzic" lub otrzymującej to świadczenie (art. 23 ust. 1 i ust. 2 u.a.r.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczeń "aktywny rodzic" nie wymaga wydania decyzji. W sprawach odmowy przyznania świadczenia "aktywny rodzic", uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia "aktywny rodzic" oraz nienależnie pobranego świadczenia "aktywny rodzic" Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (art. 35 ust. 1 i ust. 4 u.a.r.). Stosownie do art. 53 ust. 1 u.a.r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia "aktywny rodzic", jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia "aktywny rodzic", osoba nienależnie pobrała świadczenie "aktywny rodzic", lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia "aktywny rodzic". Natomiast stosownie do art. 54 ust. 1 u.a.r. w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), przy czym organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż z treści zaskarżonej decyzji nie wynika czy o uchyleniu prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy organy rozstrzygnęły w trybie wznowienia postępowania czy na podstawie art. 53 ust. 1 u.a.r. ZUS w decyzji z dnia 20 sierpnia 2025 r. wskazał, że "wznawia z urzędu postępowanie w sprawie świadczenia aktywni rodzice w pracy i uchyla od dnia 1 listopada 2024 r. przyznane (...) w decyzji z dnia 1 lipca 2025 r. prawo do świadczenia aktywni rodzice w pracy", jako podstawę prawną podał ustawę o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic". Prezes ZUS utrzymując w mocy takie rozstrzygnięcie jako podstawę prawną podał ustawę o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" oraz ustawę Kodeks postępowania administracyjnego, bez konkretnego wskazania i przytoczenia przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Wskazać zatem należy, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), w oparciu o przesłanki, które zostały określone m.in. w art. 145 § 1 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stosownie zaś do art. 151 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 powinien wydać decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Decyzja ZUS nie została poprzedzona wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania ze wskazaniem podstawy wznowieniowej jak i nie zawiera rozstrzygnięcia stosownie do art. 151 k.p.a. Z kolei jeśli chodzi o uchylenie prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy na podstawie przytoczonego powyżej art. 53 ust. 1 u.a.r. to wskazać należy, że możliwość uchylenia prawa do świadczenia przez organ bez zgody strony, wynikająca z tego przepisu, nie jest równoznaczna z brakiem obowiązku powiadomienia strony o wszczęciu takiego postępowania. Na mocy art. 61 § 4 k.p.a, którego stosowanie nie zostało wyłączone na podstawie przepisów u.a.r., organ powinien zawiadomić skarżącą o wszczęciu wobec niej postępowania z urzędu. W aktach sprawy brak takiego zawiadomienia. Ponadto postępowanie w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia na podstawie art. 53 ust. 1 u.a.r. może być prowadzone wyłącznie w przypadku spełnienia przesłanek w nim określonych, tj. jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia "aktywny rodzic", osoba nienależnie pobrała świadczenie "aktywny rodzic", lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia "aktywny rodzic", przy czym w ocenie Sądu mogą to być okoliczności, które zaistniały po wydaniu decyzji. Decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość, od daty wydania decyzji). Tym samym w trybie art. 53 ust. 1 u.a.r. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia już wcześniej skonsumowane. Niedopuszczalne w tym trybie jest uchylenie prawa do świadczenia od 1 listopada 2024 r. W obu przypadkach (wznowienie postępowania i uchylenie prawa do świadczenia w trybie art. 53 ust. 1 u.a.r.) postępowanie powinno być prowadzone z poszanowaniem zasad ogólnych wynikających z k.p.a., przede wszystkim art. 7 (zasady prawdy obiektywnej), art. 9 (zasady informowania strony) i art. 10 k.p.a. (zasady czynnego udziału strony w postępowaniu). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca miała możliwość zajęcia stanowiska przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że ustalenia organów dotyczące spełnienia przesłanki "aktywności zawodowej" w rozumieniu art. 7 pkt 2 u.a.r. nie poddają się kontroli Sądu. Organy odwołują się do własnych ustaleń w oparciu o systemy i rejestry teleinformatyczne do których mają dostęp. Sąd takiego dostępu nie posiada. Akta sprawy nie zawierają stosownych wydruków dokumentów potwierdzających twierdzenia organów co do okoliczności mających wpływ na przyznanie prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu organy obu instancji naruszyły w istotnym zakresie przepisy postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji wydanych przez organy obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny pamiętać, że osnowa (rozstrzygnięcie) decyzji winna zostać sformułowana w sposób jasny, precyzyjny i czytelny dla jej adresata. Rozstrzygnięcia decyzji nie można domniemywać, czy też wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno być ono wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji. W zależności od przyjętego trybu postępowania organy powinny podjąć stosowne czynności zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania jak i umożliwienia jej wzięcia w nim czynnego udziału. Uzasadnienie decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., powinno zawierać uzasadnienie faktyczne - w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym.