II SA/Sz 838/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewody Z. z dnia [...], [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: 1/ oddalić wniosek w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił skargę P. B. na opisane w sentencji postanowienie Wojewody z dnia [...] r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W terminie przewidzianym do złożenia zażalenia na niniejsze postanowienie skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podał, że jest emerytem i otrzymuje z tego tytułu emeryturę w wysokości [...] zł, z czego [...] zł przeznacza na opłatę z tytułu wynajmu pokoju, ponadto po przebytym zawale serca musi na stałe przyjmować leki, których miesięczny koszt zakupu wynosi [...] zł, do roku [...] r. spłaca raty z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup samochodu. Nie może liczyć na pomoc ze strony córki H. H., która po sprzedaży swojego mieszkania, również musi wynajmować lokal mieszkalny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką H. H., nie posiada żadnych nieruchomości, ani oszczędności. Jest natomiast właścicielem samochodu osobowego marki [...] , rok produkcji[...] , o wartości ok. [...] zł. Miesięczne wydatki i stałe zobowiązania ponoszone przez stronę to: kredyt w [...] , innych kosztów. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego do nadesłania dokumentów potwierdzających opisaną sytuację, skarżący złożył oświadczenie, że wynajmuje pokój w lokalu przy ul. [...] za opłatę [...] zł plus światło, gaz oraz, że pokój ten wynajmuje sam bez [...] H., która od kilku lat prowadzi wędrowny tryb życia i często zmienia miejsce zamieszkania. Nieodpowiednie zachowanie byłej żony spowodowało, że żyje w niedostatku, ponieważ został z długami, które zaciągali wspólnie. Wnioskodawca załączył świadectwo służby z dnia [...] r., z którego wynika, że w okresie od [...] r. pełnił funkcję [...] , zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego wystawione przez lekarza prowadzącego leczenie, sporządzony przez siebie wykaz lekarstw, bez dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów na ich zakup, anulowany weksel na kwotę [...] zł, wyciąg z konta bankowego, z którego wynika, że otrzymuje emeryturę w deklarowanej wysokości, spłaca raty kredytu w wysokości [...] zł, ponosi opłaty z tytułu abonamentu w [...] w wysokości [..] zł, oraz w [..] w wysokości [...] zł, umowę zawartą z [...] z tytułu ubezpieczenia samochodu [...] , rozliczenie umowy kredytowej z [...] z dnia [...] r., zaświadczenie z zakładu [...] o wysokości emerytury, zaświadczenie Prezydenta Miasta S. podające miejsca zameldowania skarżącego, zaświadczenie o wysokości dochodu wystawione przez Naczelnika II US w S., z którego wynika, że za rok [...] wykazano łączny dochód w kwocie [...] zł, fakturę z T-Mobile Polska wystawioną w dniu [...] r. na kwotę [...] zł za zakup laptopa [..] podającą, że spłata rat ma być dokonywana zgodnie z harmonogramem. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, referendarz sądowy zważył: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z przesłanych dokumentów wynika, że P. B. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie. Wyszczególnione miesięczne wydatki ponoszone na niezbędne koszty utrzymania wahają się w granicach ok. [...] zł i składają się na nie: koszty wynajmu pokoju - ok. [...] zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że posiadanie przez skarżącego stałego dochodu w wysokości [...] zł netto miesięcznie w zestawieniu z wykazanymi miesięcznymi kosztami utrzymania pozwalają na uznanie, że wnioskodawca jest w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie Odnośnie podnoszonego przez skarżącego faktu spłacania kredytu bankowego należy podkreślić, że korzystanie przez stronę z kredytu bankowego, czy pożyczki, potwierdza, że posiada ona zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Nie jest zatem osobą ubogą, która może zaspokoić tylko konieczne koszty utrzymania. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek mają pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10). Podobnie koszty ponoszone na utrzymanie samochodu, czy zakupu laptopa na raty nie mogą być uznane za niezbędne koszty utrzymania. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na które aktualnie składa się opłata od zażalenia w wysokości [...] zł (jeżeli skarżący je złoży) nie doprowadzi do niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w jego możliwościach płatniczych. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktualnym stanie dochodów i wydatków skarżący nie byłby w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru. Dlatego referendarz sądowy stwierdził, że zachodzą przesłanki do przyznania P. B. adwokata z urzędu. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.