II SA/Sz 84/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-05-04
Skład orzekający: Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca usunięcie nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, może być skierowana do wspólnoty mieszkaniowej, nawet jeśli nieprawidłowości wynikają z wad powstałych w procesie budowlanym lub z późniejszego użytkowania, a nie tylko z zaniedbań zarządcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakazująca usunięcie nieprawidłowości w budynku, wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, może być skierowana do wspólnoty mieszkaniowej, nawet jeśli nieprawidłowości wynikają z wad powstałych w procesie budowlanym lub z późniejszego użytkowania. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek usunięcia nieprawidłowości na aktualnego właściciela lub zarządcę obiektu, niezależnie od przyczyn powstania wad. Sąd oddalił skargi, uznając, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a decyzje były zgodne z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej usunięcie szeregu nieprawidłowości w budynkach mieszkalnych, w tym wad instalacji wentylacyjnej, balkonów, elewacji, instalacji wodnych, zawilgoceń oraz wadliwego wyprowadzenia przewodów wentylacyjnych. Skarżący E.M. i A.T. zarzucali organom nierozstrzygnięcie wszystkich kwestii wniosku, wadliwe ustalenie stanu faktycznego i ocenę dowodów. Wspólnota Mieszkaniowa kwestionowała natomiast możliwość nałożenia obowiązku na wspólnotę, a nie na inwestora lub właścicieli lokali, oraz zarzucała organom naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skarg E.M., A.T., Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargi.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...], w terminie do dnia [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych usytuowanych przy ul. [...] i ul. [...] w W., gm. K., poprzez:
1. Wykonanie na instalacji wentylacji mechanicznej w kondygnacji garażu urządzeń regulujących pracę tej instalacji (włączników czasowych) celem zwiększenia intensywności wymiany powietrza,
2. Wykonanie obróbek blacharskich i orynnowania płyt balkonowych w elewacjach podłużnych budynków, z odprowadzeniem wód opadowych do istniejącej instalacji kanalizacji deszczowej,
3. Wykonanie obróbek blacharskich okładzin drewnianych elewacji,
4. Wykonanie obróbek blacharskich kaset rolet zewnętrznych zamontowanych
w otworach okiennych i drzwiowych parterów budynku, powodujących zalewanie ścian zewnętrznych,
5. Wykonanie dodatkowych mocowań pionów wodnych w szachcie instalacyjnym klatki nr 2,
6. Wykonanie jednorodnej izolacji pionów wodnych w szachcie instalacyjnym klatki
nr 2,
7. Naprawę lokalnych zawilgoceń ścian i podłóg w kondygnacji garażu,
8. Wyprowadzenie w lokalu nr 2 klatki nr 2 przewodów wentylacji grawitacyjnej ponad czapy kominowe wraz z montażem nasad samoobrotowych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., zwany dalej "PINB", postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 111 § 1b i § 2 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu wniosku E.M. oraz A.T., odmówił uzupełnienia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...] w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie:
1. Dokonania przerobienia instalacji wodno-kanalizacyjnej w lokalach znajdujących się w W. przy ul. [...] oraz [...] bez wymaganego zgłoszenia do stosownego organu, na dzień dokonania przerobienia tychże instalacji,
co przyczyniło się do powstania mostków akustycznych po wykonaniu pocienienia ściany w mieszkaniu wnioskodawców (na linii łazienka - pokój), a w dalszej kolejności generującej hałas pochodzący z przedmiotowej instalacji wodno-kanalizacyjnej w ww. lokalach oraz spowodowało zmniejszenie izolacyjności akustycznej ściany (przegrody budowlanej),
2. Ugięcia stropu nad piwnicą powodującego powstanie mostków akustycznych
w mieszkaniach na parterze budynku oraz zarysowania ścian, a także istniejącej szczeliny, która spowodowała, że ściana dzieląca mieszkania 3,2,1 wisi nad płytą stropową i nie stanowi przegrody akustycznej (swobodna krawędź dolna ściany).
E.M. oraz A.T. nie zgadzając się z decyzją PINB z dnia [...] wnieśli od niej odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w tym art. 104 § 1 w zw. z art. 61 § 1 K.p.a., art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 8 K.p.a.
Odwołujący się wskazali, że podstawową wadą decyzji jest fakt, iż nie rozstrzyga ona w całości sprawy administracyjnej wywołanej wnioskiem E.M. Mimo że, decyzja ta w uzasadnieniu odnosi się do okoliczności objętych m.in. wnioskiem o jej uzupełnienie, to jednak kwestii tych nie rozstrzyga w sentencji. Ponadto zarzucili organowi pierwszej instancji arbitralną i krytyczną ocenę przedłożonych ekspertyz Z.S., J.M. oraz H.D. Zdaniem skarżących, wskazywane przez organ I instancji rzekome braki przedłożonych przez wnioskodawców ekspertyz, winny być przez organ prowadzący postępowanie uzupełnione we własnym zakresie celem ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego.
Odnosząc się do zarzutów organu w zakresie ekspertyzy Z.S., odwołujący się wskazali, że jeśli organ miał zastrzeżenia w zakresie braku podstaw prawnych stwierdzonych nieprawidłowości, to był uprawniony do żądania uzupełnienia wskazanego dowodu. Poza tym, mając na uwadze ustawowe kompetencje organów inspekcji budowlanej oraz kwalifikacje inspektorów, ustalenie ewentualnej podstawy prawnej należało do organów inspekcji. Inspektor nadzoru miał możliwość doprecyzowania opinii lub zlecenia wykonania nowej tak, by ustalić wielkość osłabienia konstrukcji w zakresie pocienienia ściany w stosunku do założeń projektu o 5 cm oraz wykucia w nich bruzd poziomych. Stwierdzone w przedmiotowej ekspertyzie nieprawidłowości w zakresie pocienienia ścian w stosunku do projektu o 5 cm, a nadto wykucia w nich bruzd poziomych, powoduje osłabienie konstrukcji ściany. Nadto podcięcie ściany powoduje jej osłabienie przez przesunięcie osi obojętnej i bardzo niekorzystny wzrost współczynnika wyboczenia. Te zaś nieprawidłowości, oprócz ich niezgodności z projektem godzą wprost w treść art. 5 ust. 1 lit. a i lit. e, a także art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Dlatego też, niezrozumiałym jest wskazywanie, iż opinia ta stanowi jedynie o efekcie przenoszenia szumów, podczas gdy owo przenoszenie szumów stanowi właśnie o niezgodności konstrukcji z ww. ust. 2 art. 5 Prawa budowlanego. Dodatkowo wskazana ekspertyza zwraca uwagę na brak stosowania w budynku rury osłonowej karbonowej peszel, co godzi w ustalenia projektu budowlanego przedmiotowego budynku, jak i z praktyki budowlanej.
W zakresie zastrzeżeń organu do opinii J. M., skarżący wskazali na możliwość żądania uzupełnienia przedmiotowej opinii. Za bezzasadne uznali zarzuty organu co do nieprzeprowadzenia pomiarów przy szczelnie zamkniętych oknach oraz ich rozszczelnieniu. Istotnym bowiem jest, iż na zjawisko ciągu wstecznego w wentylacji nie ma wpływu szczelność kubatury mieszkania, choć taki wpływ może mieć miejsce przy ciągu prawidłowym lub braku ciągu. W tym przypadku, to organ I instancji winien poczynić stosowne ustalenia we własnym zakresie, ewentualnie zlecić wykonanie stosownej ekspertyzy uprawnionym biegłym, co także tyczy się zarzutu dotyczącego nieprzedłożenia dokumentów potwierdzających dokonanie pomiarów hałasu. Ponadto organ nie wyjaśnił jakimi uprawnieniami, w jego ocenie, winien legitymować się wydający ekspertyzę, skoro niewystarczającymi są uprawnienia budowlane inżyniera budownictwa.
W zakresie zarzutów wobec ekspertyzy H.D., w ocenie skarżących, organ nadzoru nie powinien bez żadnego merytorycznego uzasadnienia deprecjonować wskazanego w ekspertyzie ugięcia stropu i wynikających zeń konsekwencji, tylko poczynić w tej kwestii ustalenia we własnym zakresie. Odwołujący się wskazali, iż podstawową normą dotyczącą projektowania konstrukcji była norma [...] a od 2004 r. - [...] Podstawy projektowania konstrukcji. W normie tej przewidziano wymóg projektowania według stanów granicznych nośności i użytkowalności, przy czym za stan graniczny użytkowalności uznano funkcję konstrukcji, komfort użytkowania oraz wygląd obiektu budowlanego. W niniejszym przypadku doszło do przekroczenia stanu granicznego użytkowalności zarówno w zakresie komfortu użytkowania, jak i wyglądu obiektu (zarysowania ścian).
Odwołujący nie zgodzili się ze stwierdzeniem organu, iż w toku postępowania nie potwierdziły się wskazywane w opinii nieprawidłowości, zwłaszcza odnoszące się do zainstalowania w ścianie wspólnej oddzielającej lokale, instalacji wodnej, a w związku z tym brak należytej izolacyjności akustycznej ścian oddzielających lokale. W tej materii organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń we własnym zakresie, w szczególności nie przeprowadził kontroli w lokalach, których zarzut ten dotyczy, czyli przy ul. [...] oraz [...]. Nie może być podstawą czynienia ustaleń faktycznych w toku postępowania, brak oświadczenia zainteresowanych osób w zakresie dokonania lub niedokonania przeróbek, bowiem w sposób oczywisty osoby te nie są zainteresowane podjęciem wobec nich działań związanych ze sprawdzeniem legalności tego typu przeróbek. Fakt dokonania takich przeróbek potwierdził podczas oględzin nieruchomości, przeprowadzonych przez PINB J.M., który wcześniej, przed przeprowadzoną kontrolą, sporządzając własną opinię, owe przeróbki stwierdził naocznie.
Odwołujący się podkreślili, iż wskazanych przeróbek dokonano przed dniem
[...], gdy weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo budowlane, znosząca obowiązek dokonania zgłoszenia tego typu przeróbek. Zgodnie zaś z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw z dnia 20 lutego 2015 r. do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przy czym w niniejszym przypadku, za datę wszczęcia należy traktować stosownie do treści art. 61 § 3 K.p.a. datę złożenia wniosku przez E.M.
Nadto skarżący dodali, iż nieprzedłożenie przez Wspólnotę Mieszkaniową [...], żądanych dokumentów o których mowa w postanowieniu z dnia [...] stanowi wykroczenie stypizowane w art. 93 pkt 10 ustawy Prawo budowlane.
W podsumowaniu odwołania skarżący zarzucili organowi I instancji stronniczość w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przejawiającą się w bezkrytycznym spojrzeniu na dowody oferowane przez pozostałe, poza wnioskodawcami, strony postępowania, a skrajnie krytyczną oceną wszelkich dowodów zaoferowanych przez wnioskodawców.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania E.M. i A.T., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i orzekł wykonanie obowiązków w terminie do dnia [...], w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że budynki mieszkalne wielorodzinne przy ul. [...] i [...] w W. zostały wybudowane na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w P. z dnia [...], przeniesionej na Spółkę A. decyzją tego organu z dnia [...]. W dniu [...] inwestor uzyskał decyzję udzielającą pozwolenia na użytkowanie inwestycji.
Organ nadzoru budowlanego wskazał, iż w dniu [...] do PINB wpłynął wniosek E.M., o zajęcie stanowiska w sprawie jej mieszkania, zakupionego w dniu [...] od Spółki A., w zakresie odczuwalnego w całym mieszkaniu nadmiernego hałasu, pochodzącego z instalacji wodno-kanalizacyjnej, bardzo słyszalnego poprzez ściany i stropy. Wnioskodawczyni poinformowała, że sąsiedzi mają przebudowaną instalację wodną w łazience, graniczącej bezpośrednio z jej pokojem, podobna sytuacja jest w łazience mieszkania na pierwszym piętrze. Instalacje wodne w łazienkach tych mieszkań przebiegają w ścianie graniczącej z pokojem wnioskodawczyni. W mieszkaniu wnioskodawczyni występują również nieprawidłowości w ciągach wentylacyjnych, problematyczne jest usytuowanie na dachu komina obsługującego ich mieszkanie. E.M. zgłosiła również niezgodności z projektem dotyczące elementów zewnętrznych jej mieszkania, m.in. grubości ścian zewnętrznych i montażu rolet zewnętrznych. Nieprawidłowości dotyczą również komórki lokatorskiej. W mieszkaniu wnioskodawczyni bardzo dobrze słychać rozmowy, hałas wewnętrzny uderzeniowy i hałas wewnętrzny powietrzny, tzw. bytowy, pochodzący z mieszkań sąsiadujących bezpośrednio z jej mieszkaniem, jak i z mieszkań z wyższych kondygnacji i klatki schodowej, co powoduje duży dyskomfort mieszkania, a także powoduje brak poczucia bezpieczeństwa, swobody i rozmowy we własnym mieszkaniu. Z rozmowy z innymi mieszkańcami wspólnoty mieszkaniowej wynika, że problem nadmiernej słyszalności i złej akustyki swoich mieszkań, zgłaszali deweloperowi pisemnie. Problem złej akustyki mieszkań znany jest również zarządcy nieruchomości wspólnej.
Do pisma załączono opinię techniczną z dnia [...] sporządzoną przez J.M. wraz z aneksem z dnia [...], dotyczącą ujawnionych usterek, niedoróbek oraz robót wykonanych niezgodnie z dokumentacją projektową w mieszkaniu przy ul. [...] w W. W opracowaniu tym stwierdzono m.in., iż zamontowane zewnętrzne rolokasety na oknach od strony zachodniej wystają poza elewację 15 cm, tworząc półkę na opady atmosferyczne oraz wszelkie brudy, które spływają po ścianie. Ponadto przy opadach atmosferycznych powstaje duży hałas co jest niedogodnością dla lokatorów tego mieszkania jak i sąsiadów. Zgodnie z dokumentacją, rolety powinny być zamontowane w całej grubości ściany zewnętrznej. Obróbka blacharska kasety wystającej ze ściany od strony zachodniej na poziomie piętra - bez odprowadzenia wody opadowej poprzez rynnę. Jest to niezgodne z przepisami i warunkami technicznymi. Należy odprowadzić wody opadowe w taki sposób, żeby nie było problemu z ich odbiorem. Zamontowana na ścianie płyta elewacyjna kompozytowa ECO TEAK jest systematycznie zalewana podczas opadów atmosferycznych z balkonu powyżej (który nie ma odpowiedniego odprowadzenia wody opadowej), odbarwiona i nieestetyczna. Należy wymienić płytę elewacyjną i doprowadzić do tego, żeby woda z balkonu nie zalewała lokatorów poniżej. W przewodach wentylacyjnych następuje odwrotny ciąg kominowy, pomimo
że mieszkanie posiada nawietrzniki okienne. W pomieszczeniu łazienki zaprojektowano wentylację grawitacyjną wspomaganą poprzez wentylator łazienkowy sprzężony z oświetleniem, wyłączany z opóźnieniem czasowym. Tego nie wykonano, zamontowano zwykłą kratkę wentylacyjną. Komin części kuchennej wyprowadzony ponad połać dachową od strony zachodniej jest problematyczny. Umiejscowiony w dolnej części połaci dachowej, nie wystaje ponad kalenicę dachu. Tylko z dwóch stron ma przewiew, bo jedna ze ścian komina przylega do połaci dachowej powodując przy wiatrach zachodnich zawirowania i ciąg powrotny wsteczny w kierunku mieszkania. Nie ma swobodnego przepływu powietrza, ponadto wszystkie wyloty są na jednym poziomie. Powietrze wtłaczane jest wstecznie z sąsiednich przewodów i czuć obce zapachy. Należy doprowadzić do tego, żeby zlikwidować uporczywe powstawanie ciągu wstecznego oraz zamontować w łazience wentylację wspomaganą wentylatorem łazienkowym. Zgodnie z projektem ściany konstrukcyjne nośne i ściany zewnętrzne murowane z cegły silikatowej powinny być grubości 24 cm, ściany konstrukcyjne zewnętrzne wykonano grubości 20 cm, a ściany konstrukcyjne wewnętrzne grubości 18 cm. Wykonane ściany nie spełniają wymogów akustycznych oraz zmniejszają izolacyjność wewnętrzną cieplną mieszkania. Ściana pomieszczenia 0/1 granicząca z szachtem instalacyjnym wodno-kanalizacyjnym na korytarzu jest bez izolacji akustycznej, co powoduje, że każdy pobór wody przez lokatorów budynku jest słyszalny w mieszkaniu MB2. Ponadto w mieszkaniach nr MB3 pom. 0/4 oraz MB7 pom. 1/4 wykonano instalacje wodne niezgodnie z projektem przenosząc rury i armaturę wodną ze ścian, które graniczyły z korytarzem klatki schodowej na ścianę graniczącą
z pomieszczeniem mieszkalnym 0/1 (salon). Zamiast wanien zamontowano kabiny prysznicowe graniczące ze ścianą pom. 0/1. Rury zostały wkute w ścianę grubości
18 cm. Każde korzystanie z wody przez lokatorów jest słyszalne (hałas do 50 decybeli) w mieszkaniu nr MB2. Jest to niezgodne z przepisami, warunkami technicznymi i stosunkami dobrosąsiedzkimi. Można przypuszczać również, że nie została wykonana właściwa (prawidłowa) izolacja akustyczna tych rur. Rury instalacji wodnej z mieszkania nr MB1 do szachtu instalacyjnego w korytarzu klatki schodowej przebiegają w posadzce korytarza tuż przy ścianie mieszkania nr MB2. W chwili poboru wody w pomieszczeniu łazienki powstaje duży hałas w rurach słyszalny w mieszkaniu nr MB2. W tym przypadku również można domniemywać, że nie została wykonana prawidłowa izolacja akustyczna tych rur. Należy zlikwidować przyczynę nadmiernego dokuczliwego hałasu pochodzącego z instalacji wodnej. W pomieszczeniach piwnicznych występują wykwity wilgoci zarówno na ścianach jak i posadzce. Widoczne są ślady pleśni na ścianach, ponadto wszystkie trzymane rzeczy w pomieszczeniu piwnicznym butwieją, osadza się pleśń, czuć intensywny zapach stęchlizny. Izolacja pozioma ław fundamentowych miała być z jednej strony szczelnie połączona z izolacją pionową ścian fundamentowych,
a z drugiej strony z izolacją podposadzkową. Wykwity wilgoci na posadzce oraz zawilgocenie ścian piwnic do wysokości około 30 cm świadczą o tym, że roboty wykonano niezgodnie z zapisem w dokumentacji. Przypuszczalnym powodem takiej sytuacji jest nieodpowiednie wykonanie izolacji przeciwwilgociowej, podposadzkowej oraz ścian, a także niedostateczna wentylacja pomieszczeń. Należy wykonać takie zabezpieczenia przeciwwilgociowe posadzek i ścian, które dadzą pożądany skutek,
a mianowicie zlikwidują wilgoć, pleśń i zapach stęchlizny.
W aneksie do ww. opinii z dnia [...] autor stwierdza ponadto,
iż w dniu [...] w godzinach rannych stwierdzono zbyt duży hałas
w mieszkaniu, spowodowany używaniem urządzeń sanitarnych (kanalizacja + woda)
z mieszkania na II piętrze nr MB10. Pion kanalizacyjny mieszkań nr MB6 i MB10 przebiega przez salon pomieszczenia 0/1 mieszkania nr MB2. Hałas jest duży,
co świadczy o tym, że pion nie został wyciszony zgodnie z przepisami i warunkami technicznymi lub w ogóle nie został wyizolowany akustycznie. To samo dotyczy poboru wody w mieszkaniu nr MB10 (łazienka), który jest słyszalny poprzez ściany
w mieszkaniu nr MB2. Lokator mieszkania dokonał przeróbek w łazience, w miejsce umywalki zastosował wannę półokrągłą i strumień wody słychać w pomieszczeniu
0/1 mieszkania MB2. Pomimo tego, że w projekcie nie ma zaznaczonej izolacji akustycznej przez projektanta, opis mówi o wykonaniu takiej izolacji.
Organ II instancji wskazał, że w dniu [...] do PINB wpłynęła przesłana przez E.M. opinia techniczna z [...] autorstwa mgr inż. Z.S. na temat pracy instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej w lokalu nr 2 budynku mieszkalnego przy ul. [...] oraz zalecenia dalszych działań. Autor opinii stwierdza m.in., iż na wszystkich umieszczonych w szachcie pionach wodnych brak widocznych tulei ochronnych i wypełnienia masą trwale plastyczną. Połączenie na stałe rur przy przejściu przez strop pomiędzy pomieszczeniem garażowym, a poziomem parteru daje szczelność połączenia, ale doskonale przenosi na strop wszelkie dźwięki od instalacji. W związku z przenoszeniem dźwięku i wpadaniem w rezonans pionów wodnych należy dodatkowo zwiększyć ilość mocowań do podłoża na pionach wodnych do rozstawu nie większego niż 1 m. Nie stwierdzono zamontowania rury osłonowej - karbowanej peszel na instalacji dla rur prowadzonych w posadzce podłogi. Zostały zwiększone wydajności wodomierzy z 1 m3/h do 1,6 m3/h co przy dużym ciśnieniu wody w sieci miejskiej, około 6 atmosfer może dawać efekt wymuszenia znacznie większej prędkości przepływu wody w instalacji. Celem obniżenia prędkości przepływu, wymagane byłoby zamontowanie zaworu redukcyjnego na przyłączu wodociągowym, celem ustabilizowania ciśnienia na poziomie zapewniającym pokrycie strat ciśnienia. Poprowadzenie instalacji wodnej w bruździe wykonanej w ścianie sąsiadującej łazienki z pokojem mieszkalnym lokalu nr 2, przy jednoczesnym zbyt słabym zaizolowaniu akustycznym przewodów, daje efekt przenoszenia szumów z instalacji wodnej do sąsiedniego pomieszczenia. Taki sam sposób montażu dotyczy poprowadzenia instalacji wodnej w bruździe wykonanej
w ścianie z łazienki lokalu na pierwszym piętrze, dający efekt przenoszenia szumów
z instalacji wodnej do lokalu nr 2. Stwierdzono wyraźne przechodzenie dźwięków
z pracy kanalizacji sanitarnej do pokoju w lokalu nr 2. Brak właściwej izolacyjności akustycznej osłony pionu kanalizacyjnego i konieczność zapewnienia izolacyjności akustycznej przegrody. Wymagane jest zmienienie materiału przegrody lub dodatkowe zaizolowanie rury na pionie kanalizacyjnym. Dotyczy to także braku właściwej izolacyjności akustycznej osłony pionu kanalizacyjnego i konieczności zapewnienia izolacyjności akustycznej w łazience lokalu nr 2, gdzie dźwięki z kanalizacji sąsiadującego na górze mieszkania rozchodzą się po całym lokalu nr 2. Bez względu jaki element wykonanej instalacji jest przyczyną postawania nadmiernego hałasu, lub jaki element przegród budowlanych w sposób niewystarczający tłumi powstające dźwięki, poziom dźwięków pochodzący od użytkowanych instalacji wodociągowej i pionu kanalizacyjnego jest nadmierny. Jako rozwiązania alternatywne autor proponuje np. zaizolowanie ściany w szachcie na klatce schodowej, dodatkowe wygłuszenie ścian w lokalu nr 2. W opinii autora, wykonane roboty budowlane nie spełniają podstawowego przepisu wynikającego z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz wymagań Polskiej Normy PN-87/B-02151/02.
Organ odwoławczy podał, iż w dniu [...] zarządca nieruchomości, na żądanie PINB przedłożył kopię protokołu z okresowej kontroli przewodów kominowych klatki nr 2, przeprowadzonej w dniu [...] przez mistrza kominiarskiego M.N. oraz kopię protokołu z okresowej kontroli rocznej stanu technicznego budynku, przeprowadzonej w dniu [...] przez inż. R.L. W protokole potwierdzono m.in., iż pasy boazerii elewacji zostały zamontowane nieprawidłowo - podczas opadów deszczu następuje podciekanie wody i zamakanie tynków pod boazerią. Sposób montażu kaset rolet zewnętrznych również powoduje zbieranie się wody pod kasetami i trwałe zawilgacanie tynków elewacji. Brak rynien na obrzeżach płyt balkonowych powoduje zawilgacanie tynków ścian i dolnych płaszczyzn balkonów. W klatce nr 2 izolacja rur wodnych w pionie instalacyjnym została wykonana nieprawidłowo - z wykorzystaniem różnych systemów izolacji. W przyległym mieszkaniu na parterze słyszalny jest hałas, powodujący dyskomfort mieszkańców. W garażu nr 8 w hali 3 zaobserwowano zawilgocenie posadzek, które może być wynikiem niewłaściwie wykonanych podposadzkowych izolacji poziomych. W wydzielonych komórkach lokatorskich przy wjeździe do garaży jest źle wykonana wentylacja, nie zapewnia ona właściwej wymiany powietrza, składowane w komórkach rzeczy pokrywają się pleśniami. W komórkach, posadzki i ściany są mokre, wymagają osuszenia i zbadania, czy poziome izolacje podposadzkowe nie są wadliwe.
W dniu [...] inwestor [...] przekazał do organu powiatowego oświadczenie kierownika budowy inż. K.K. z dnia [...], zawierające m.in. stwierdzenie, że przy budowie ścian wewnętrznych nośnych, ścian oddzielenia międzylokalowego oraz ścian oddzielenia lokali od korytarzy i klatek schodowych wbudowano cegłę silikatową o szer. 200 mm, spełniającą m.in. normy izolacyjności akustycznej, zgodnie z dokumentacją powykonawczą.
Protokół kominiarski z dnia [...] mistrza kominiarskiego L.S. stwierdza, że przewody kominowe budynku odpowiadają przepisom.
W załączniku do protokołu autor stwierdza m.in., iż w większości lokali mieszkańcy nie stosują funkcji rozszczelniania okien, co powoduje hermetyzację lokali i złą pracę urządzeń wpiętych do przewodów kominowych. Lokatorzy skarżą się na nawiewy powietrza z kratek wentylacyjnych. Spowodowane jest to w większości przypadków zainstalowanymi wentylacjami mechanicznymi (pochłaniaczami) o dużych mocach wyciągowych i zbyt dużą hermetyzacją lokali (pomimo nawietrzaków, zainstalowanych w ramach okien). Autor zaleca wyprowadzenie przewodów kominowych dla wentylacji mechanicznej ponad czapy kominowe. Jeśli projektant zaprojektował przewody kominowe jako wentylację grawitacyjną, podłączenie wentylacji mechanicznej jest samowolą - wentylatory i okapy należy zlikwidować.
Organ odwoławczy podał, iż PINB w dniu [...] przeprowadził oględziny przedmiotowego budynku i potwierdził m.in. brak obróbek blacharskich balkonów, zalewanie balkonów wodami opadowymi z balkonów wyższych, zalewanie elewacji z kaset rolet zewnętrznych oraz występowanie ciągu wstecznego w kuchni
i łazience lokalu 2/2. Wykonano dokumentację fotograficzną. Właściciele lokalu nr 2/2 ponownie wskazali na uciążliwości związane z dyskomfortem słyszenia zrzutu wody w pionach przebiegających przez ich lokal mieszkalny, szumu wody podczas jej poboru z pionów instalacji przebiegających w przylegającym do ich lokalu szachcie zlokalizowanym w korytarzu, nadmierną słyszalność odgłosów chodzenia mieszkańców w innych lokalach mieszkalnych i klatce schodowej, ponownie podnieśli kwestie pozostałych nieprawidłowości wskazanych w złożonym piśmie. Właściciele pozostałych kontrolowanych mieszkań, tj. nr 2/1,2/4 i 2/6, nie wnieśli uwag do akustyki budynku ani działania wentylacji. Ich zdaniem, słyszalne w lokalach dźwięki pochodzą z normalnego użytkowania i nie powodują dyskomfortu użytkowania lokalu.
W dniu [...] do PINB wpłynęła od zarządcy nieruchomości, ekspertyza techniczna z [...] autorstwa inż. R.G. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, w której zawarto analizę zgodności wykonania budynków z projektem budowlanym i wydanym pozwoleniem na budowę. Autor opracowania stwierdza m.in., że przy realizacji wewnętrznych ścian w miejsce elementów Silka E24 zastosowano elementy Silka gr. 20 cm, dokonano zmiany grubości warstwy styropianu akustycznego w stropach między kondygnacyjnych: w miejsce izolacji ze styropianu FS 20 gr. 2 cm z opaską wokół ścian (podłoga pływająca) i mat tłumiących z ekstrudowanej pianki polietylenowej 2x5 mm użyto materiałów wg systemu Unika Quadro, z dodatkowymi matami akustycznymi, które zapewniają izolacyjność akustyczną na poziomie 55 dB. Zdaniem inż. Gizdry, izolacyjność akustyczna w lokalach mieszkalnych jest zła, wynika m.in. z nieprawidłowości wykonania instalacji wodociągowej. W mieszkaniu nr 2/2 instalację wodną poprowadzono w bruździe wykonanej w ścianie pomiędzy pokojem, a łazienką sąsiada, co przy jednoczesnym zbyt słabym zaizolowaniu akustycznym przewodów daje efekt przenoszenia szumów z instalacji wodnej do sąsiedniego pomieszczenia. W pozostałej części ekspertyzy autor potwierdza ustalenia cytowanych wyżej opracowań w zakresie braku tulei ochronnych i wypełnienia masą trwale plastyczną pionów kanalizacyjnych, braku rury osłonowej peszel na rurach prowadzonych w posadzkach, nieprawidłowego montażu kaset zewnętrznych rolet, braku rynien na obrzeżach płyt balkonowych oraz przecieków wody przez ściany zewnętrzne i zawilgoceń ścian i posadzek pomieszczeń garażowych, spowodowanych zbyt rzadkim włączaniem wentylacji w tych pomieszczeniach. Stwierdza również, że ceramiczne przewody dymowe są nieszczelne, elementy wewnątrz komina luźne. Autor opinii zaleca wykonanie badań natężenia hałasu w pomieszczeniach mieszkalnych. W wypadku potwierdzenia nadmiernego hałasu w stosunku do przepisów, wykonawca zobowiązany jest do wyciszenia ścian i stropów na własny koszt. Autor wnioskuje wykonanie odkrywki w narożniku posadzki piwnicy - nachodzenie wody mimo osuszenia posadzki świadczyć będzie o podsiąkaniu wody od spodu. W celu likwidacji wilgoci na posadzce i ścianach piwnic należy zastosować włączniki czasowe uruchamiane cyklicznie. Zapewni to sprawniejsze wentylowanie garaży i komórek lokatorskich. Wzdłuż górnych krawędzi boazerii oraz nad kasetami zewnętrznymi rolet należy wykonać obróbki blacharskie, które odprowadzą ściekające po ścianie wody opadowe na zewnątrz. Należy zamontować rynny na obrzeżach płyt balkonowych. W odniesieniu do zgłaszanego nawiewu zimnego powietrza z kratek wentylacyjnych - w mieszkaniach stwierdzono niestosowanie zalecanego przez producenta stolarki okiennej rozszczelnienia okien, co powoduje brak obiegu powietrza oraz złą pracę urządzeń podłączonych do przewodów kominowych. Ponadto w lokalach zainstalowano urządzenia wentylacji mechanicznej (pochłaniacze) nie dokonując sprawdzenia mocy urządzenia wyciągowego. Te elementy powodują napływ zimnego powietrza z kratek wentylacyjnych. Projekt budowlany zakładał wykonanie wentylacji grawitacyjnej wywiewnej z pomieszczeń kuchni, łazienek i pomieszczeń gospodarczych poprzez indywidualne piony wentylacyjne wyprowadzone ponad dach. W łazienkach bez okna i w.c. zaprojektowano wentylację grawitacyjną wspomaganą przez wentylator łazienkowy sprzężony z oświetleniem. Nie przewidywano wentylacji mechanicznej w kuchniach. Jeżeli taki stan ma być utrzymany, to należy przewody wentylacji mechanicznej wyprowadzić ponad dach jako odrębny przewód.
Organ odwoławczy wskazał, iż PINB postanowieniem z dnia [...] zobowiązał Wspólnotę Mieszkaniową [...] do przedłożenia w terminie do dnia [...]:
1) oceny izolacyjności akustycznej przegród budowlanych wydzielających lokal mieszkalny nr 2 w klatce nr 2 budynku, wraz z określeniem zakresu robót koniecznych do wykonania, celem eliminacji nieprawidłowości w przypadku ich wystąpienia. Ocena, poparta dokonanymi pomiarami, winna być przeprowadzona po wykonaniu przez zobowiązaną robót i czynności wynikających z obowiązku utrzymywania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym, określonych m.in. w przedłożonych w toku postępowania ekspertyzach technicznych i opiniach, tj. wykonaniu tulei ochronnych z wypełnieniem masą plastyczną w szachtach instalacyjnych, w porozumieniu z rzeczoznawcą do spraw przeciwpożarowych, celem zachowania wymogu określonego w § 234 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczącego przepustów instalacyjnych w elementach oddzielenia przeciwpożarowego (strop pomiędzy kondygnacją garażową a częścią mieszkalną), zwiększeniu ilości mocowań pionów wodnych do rozstawu nie większego niż 1 m, poprawie stanu izolacji pionów instalacyjnych wraz z analizą możliwości i ewentualnego zastosowania dodatkowych warstw izolacji pionów lub elementów murowych szachtów instalacyjnych;
2) oceny technicznej izolacyjności przeciwwilgociowej kondygnacji garażowej, wskazującej na zakres robót koniecznych do wykonania celem eliminacji nieprawidłowości, w przypadku ich wystąpienia, z przyczyn innych niż wskazanych
w przedłożonej ekspertyzie autorstwa inż. R.G. Ocena winna być przeprowadzona po dokonaniu odkrywek posadzki i ścian w kondygnacji garażowej, na co wskazuje autor ekspertyzy;
3) oceny technicznej wskazującej na sposób zagospodarowania wód opadowych
z balkonów budynków.
Organ II instancji wskazał na pismo Komendanta Państwowej Straży Pożarnej
w P. z dnia [...] w zakresie przeprowadzenia przez kondygnację garażową, stanowiącą odrębną strefę pożarową, indywidualnej instalacji kanalizacji oraz montażu w poszczególnych boksach bram garażowych, w którym stwierdzono m.in., że przejście przez strop oddzielenia przeciwpożarowego rury instalacji kanalizacyjnej w garażu podziemnym jest dopuszczalne, zgodnie z § 234 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W dniu [...] E.M. A.T. przesłali do PINB opinię techniczną z dnia [...] autorstwa J.M., w której stwierdzono, że lokator z lokalu na I piętrze zabezpieczając swój balkon na krawędzi czołowej balkonu drugiego piętra zamontował obróbkę blacharską z blachy cynkowej, powodując tym samym zalewanie tarasu na parterze zarówno z balkonu I i II piętra. W czasie deszczu powstaje spadająca kaskada wody. Aby wyeliminować zalewanie parteru należy zamontować rynienki odprowadzające wodę z balkonów do pionów rur spustowych.
W dniu [...] wnioskodawcy przedłożyli kolejną ekspertyzę techniczną z [...]. rzeczoznawcy budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej H.D., dotyczącą stanu technicznego przedmiotowego budynku, a w szczególności mieszkania nr 2 i sąsiednich, analiza warunków użytkowania mieszkania nr 2, ustalenie przyczyn występujących nieprawidłowości, głównie akustycznych, podanie sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, celem doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego, zalecenia naprawcze. Autor ekspertyzy stwierdza m.in., iż ściany wewnętrzne zostały wykonane z bloczków silikatowych Unika Quadro o wymiarach 49,5 cm x 20 cm x 49,5 cm, zamiast z bloczków Silka o grubości 24 cm. Przy założeniu, że materiał zastosowany ma taką samą gęstość (1600 kg/m3), masa 1m2 ściany została zmniejszona o ok. 280 kg/m2, co zmniejsza jej izolacyjność akustyczną. Ściany oddzielające lokale mieszkalne oraz inne innych części budynku powinny charakteryzować się izolacyjnością akustyczną na poziomie R > 50 dB. Taką wartość dają ściany o masie ponad 300 kg/m2 pod warunkiem braku "mostków akustycznych", do których zalicza się wszelkiego typu otwory, przewężenia ściany, nieszczelności na stykach ze ścianami poprzecznymi, szczeliny nad i pod ścianą itp. Zgodnie z § 326 pkt 4/2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...), w budynku mieszkalnym wielorodzinnym należy unikać takich układów funkcjonalnych, przy których pomieszczenia sanitarne jednego mieszkania przylegają do pokoju sąsiedniego mieszkania. Jeżeli takiego wymogu nie da się spełnić, należy zaprojektować i wykonać taką przegrodę, która będzie miała masę powyżej 300 kg/m2. Wykonana ściana oddzielająca pomieszczenia sanitarne i pokój wypoczynkowy mieszkań nr 2 i 3 ma masę zbliżoną do wymaganej przepisami, zatem ściana ta nie stanowi zasadniczej wady odpowiedniego zabezpieczenia akustycznego
i od drgań. Autor dokonał analizy przegrody pod kątem występowania elementów wpływających na niską izolacyjność akustyczną, uznając, że istotnym pogorszeniem warunku wynikającego z § 326 rozporządzenia, może być częściowe zniszczenie ściany przez wykute bruzdy wykonane w trakcie użytkowania mieszkania nr 3, wykute w mieszkaniu nr 3 i nad tym mieszkaniem, w celu umieszczenia w nich rur instalacyjnych. Przewężenie ścian mogło spowodować powstanie "mostków akustycznych".
W okresie wykonywania opracowania na ścianie dzielącej mieszkania nr 2 i 3 zinwentaryzowano zarysowania o szerokości do 0,2 mm. Rysy powstały głównie
w liniach odpowiadających krawędziom bloczków ściennych. Charakter zarysowań świadczy o ugięciu płyty stropowej i "dopasowywaniu się" ściany do podpory, jaką stanowi ugięta płyta stropowa, w efekcie wykonania płyty nad garażem bez ścian pod ścianami parteru. Autor opracowania wskazał, że nieosiowy sposób zaprojektowania
i wykonania ścian spowodował przenoszenie obciążeń użytkowych, posadzek i ciężarów ścianek (a także częściowo płyt stropowych) z kondygnacji wyższych na płytę stropową nad piwnicą. Ścianki działowe lokali mieszkalnych nad mieszkaniem nr 2 i 3 zlokalizowane są w okolicach środka rozpiętości płyty stropowej. Ciężar mieszkań znajdujących się nad mieszkaniem nr 2 (konstrukcji i wyposażenia) przenosi się zatem ściankami działowymi z wszystkich kondygnacji na płytę stropową nad piwnicą. Ta płyta ma dość znaczną sztywność i jest przez to bardzo aktywna akustycznie. Pod płytą stropową praktycznie nie ma ścian. Wszelkiego typu drgania przenoszone z kondygnacji wyższych nie są przenoszone do ścian piwnicznych, fundamentów i do gruntu, lecz są "konsumowane" w tej płycie (płyta przenosi je na cały swój obszar). Drgania zanikają po uprzednim rozejściu się po całej powierzchni płyty. Brak podparcia ścian nośnych w osiach "D" i "I" w piwnicy skutkuje ugięciami płyty stropowej pod ścianami w tych osiach. Ugięcie płyty stropowej wymusza nacisk ściankami działowymi umiejscowionymi w okolicach środka rozpiętości płyt mieszkań 2 i 3, a zatem w miejscach najbardziej niekorzystnych dla ugięć płyty. Obliczenia pokazują, że płyta nad garażem, przy obciążeniach zbliżonych do faktycznie zastosowanych (3 kN/m2 obciążenia stałe i zmienne oraz około 2 kN/m2 od ścianek działowych tylko w miejscach i usytuowania) uzyska ugięcie ponad 20 mm. Płyta stropowa opiera się bezpośrednio na ściankach działowych bez wymaganej szczeliny z elastycznym wypełnieniem uniemożliwiającym oparcie płyt. Naprężenia powstałe w ściankach działowych mieszkania na parterze istotnie wpływają na przenoszenie drgań pochodzących z mieszkań sąsiednich oraz na kondygnacjach wyższych. Mieszkanie nr 2 z mocno naprężonymi ściankami działowymi tworzy rodzaj "pudła rezonansowego". Ugięcie płyty stropowej pod ścianami w osiach "D" i "I" spowodowane naciskami ścianek działowych spowodowały "odcięcie" ścian w tych osiach od płyt stropowych. Do momentu pojawienia się zarysowań i powolnego dostosowywania się kształtu ściany do podłoża (płyty) ściana w osi "D" była "zawieszona" na ścianach prostopadłych (ściana elewacyjna i ściana korytarzowa), a pod ścianą istniała szczelina, która powodowała, że ściana dzieląca mieszkania nr 3 i 2 wisiała nad płytą stropową i nie stanowiła przegrody akustycznej (swobodna krawędź dolna ściany). Projekt budowlany przewidywał wykonanie posadzki parteru w formie "podłogi pływającej", wyizolowanej od konstrukcji stropu i ścian. Na posadzce miała być warstwa styropianu Fs 20 o grubości 20 mm oraz dwie warstwy mat tłumiących. Po wykonaniu odkrywki w mieszkaniu nr 2 stwierdzono, że warstwa podkładu betonowego ma grubość około 20 mm, czyli jest zgodna z projektem. Nie stwierdzono natomiast mat głuszących. Projekt instalacji wody zimnej, ciepłej i ogrzewania przewidywał ułożenie przewodów wodociągowych i centralnego ogrzewania w posadzkach na płycie stropowej - zostały one ułożone z otulinami termicznymi, nie ma otulin na połączeniach (trójnikach mosiężnych), trójniki nie zostały odseparowane od konstrukcji stropu i posadzki, po wylaniu warstwy betonowej podposadzkowej kształtki usztywniono i scalono
z konstrukcją. Efektem zabetonowania kształtek instalacyjnych są hałasy instalacyjne przenoszone z przewodów na konstrukcję żelbetową stropu. Odrębnym problemem jest przebudowanie instalacji wodno-kanalizacyjnych w mieszkaniu nr 3. Zgodnie z § 326 pkt 4/2 warunków technicznych, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym należy unikać takich układów funkcjonalnych, przy których pomieszczenia sanitarne i kuchnie jednego mieszkania przylegają do pokoju sąsiedniego mieszkania. Zastosowany układ funkcjonalny mieszkań nr 2 i 3 jest bardzo niekorzystny dla lokatorów mieszkania nr 2, ponieważ występuje niekorzystne sąsiedztwo pokoju wypoczynkowego mieszkania nr 2 z łazienkami mieszkań sąsiednich (nr 3 i nr 7). W pokoju wypoczynkowym słyszalne są wszelkie hałasy bytowe z całego mieszkania, ale w szczególności uciążliwe są hałasy pochodzące z łazienki. W lokalach nr 3 oraz nr 7 nad mieszkaniem nr 3 przebudowano instalacje wodne i kanalizacyjne z wykuciem bruzd w ścianie i wpuszczeniem przewodów w ściany konstrukcyjne, co znacznie pogorszyło parametry akustyki lokali.
W sprawie uciążliwości związanych z działaniem wentylacji autor ekspertyzy wskazuje, że nieprawidłowość działania wentylacji spowodowana jest wadliwą konstrukcją wylotu kanałów nad połać dachu. Pod czapkami kominowymi zakończone są wyloty kanałów wentylacyjnych, a wyprowadzenie odprowadzanego powietrza miały zapewnić otwory boczne pod czapkami kominowymi. Jeden otwór w kominie i wielkość tego otworu nie zapewniają swobodnego przepływu powietrza przez kanały i nie powodują wyciągania powietrza z kanałów wentylacyjnych. W okresach wietrznych następuje wtłaczanie powietrza w kanały, zamiast wyciągania. Pod czapkami tworzą się korki utrudniające odpływ powietrza, a okresowo (podczas podmuchów wiatru) kanały działają odwrotnie. Przy takiej konstrukcji wylotów nie będzie skuteczne wymuszanie wentylacji przez wentylatory (kuchenne i łazienkowe), ponieważ ich praca musiałaby być ciągła. Lepszym rozwiązaniem może być wyprowadzenie kanałów ponad czapkę kominową i zamontowanie nasad samoobrotowych (turbowent).
Podsumowując, w opinii wskazano, iż budynek mieszkalny wielorodzinny
w W. przy ul. [...] został wykonany z wadami wpływającymi na obniżenie komfortu użytkowania. Podstawowe wady to ugięcia stropu nad piwnicą powodujące powstanie mostków akustycznych w mieszkaniach na parterze oraz zarysowania ścian widoczne w pokojach wypoczynkowych, zmniejszenie izolacyjności akustycznej ściany dzielącej mieszkania, poprzez zmniejszenie grubości w stosunku do grubości projektowanej, mostki akustyczne powstałe po wykonaniu pocienienia ścian w mieszkaniach sąsiednich dla wpuszczenia instalacji w ściany, wadliwe wyprowadzenie kanałów wentylacyjnych nad dach, brak izolacji termicznej trójników wody i ogrzewania, co wpływa na przenoszenie drgań instalacyjnych na konstrukcję budynku. Naprawa wad jest techniczne trudna do wykonania. Autor zaleca wykonanie odcięcia ścianek działowych od płyt stropowych, wypełnienie szczelin pod ścianami dzielącymi mieszkania (przed odcięciem ścianek działowych). W zakresie wad instalacji zaleca się głównie likwidację, poprzez usunięcie przewodów instalacyjnych z przegród między-mieszkaniowych. W zakresie wadliwie działającej wentylacji zaleca się wykonać wyprowadzenie kanałów nad czapkę kominową (kanały muszą być izolowane termicznie) i zamontowanie ewentualnie nasad obrotowych.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał,
że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, w zakresie nieprawidłowej pracy instalacji wentylacji mechanicznej w kondygnacji garaży, braku obróbek blacharskich i orynnowania płyt balkonowych w elewacjach podłużnych oraz odprowadzenia z nich wód opadowych, braku obróbek blacharskich okładzin drewnianych elewacji i kaset rolet zewnętrznych, nieprawidłowego mocowania
i niejednorodnej izolacji pionów wodnych w szachcie instalacyjnym klatki nr 2, zawilgocenia ścian i podłóg w kondygnacji garażu oraz nieprawidłowej pracy przewodów wentylacji grawitacyjnej lokalu nr 2/2. Dla doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego konieczne jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że prowadzone postępowanie dotyczy nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne określenie występujących nieprawidłowości i czynności koniecznych do wykonania, w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Powstanie mostków akustycznych wskutek ugięcia stropu nad piwnicą
w przedłożonej przez skarżących ekspertyzie inż. H.D. z [...] zostało przedstawione jako hipotetyczne i występujące czasowo, co potwierdza cytat z ekspertyzy: "Do momentu pojawienia się zarysowań i powolnego dostosowywanie się kształtu ściany do podłoża (płyty) ściana w osi "D" była "zawieszona" na ścianach prostopadłych...". Drobne zarysowania ścian działowych nie świadczą o nieodpowiednim stanie technicznym budynku, lecz są naturalnym wynikiem pracy budynku w początkowej fazie jego eksploatacji, co właściciel lokalu nr 2/2 przyjął do wiadomości, podpisując protokół zdawczo-odbiorczy mieszkania wraz z załącznikiem z dnia 22 grudnia 2013 r. Usunięcie rys, które wystąpiły w wyniku pracy konstrukcji nowo wzniesionego obiektu leży po stronie właściciela lokalu. Sprawa występowania ciągu wstecznego w wentylacji wyjaśniona została w przytoczonym wyżej protokole kominiarskim z dnia [...] mistrza kominiarskiego L.S. oraz w ekspertyzie inż. R.G. Wykonanie instalacji wodociągowych w bruzdach ściennych zostało dopuszczone w opisie branżowym stanowiącym integralną część dokumentacji projektowej budynku. W zakresie akustyki mieszkania nr 2/2, żaden ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie dowodzi, że w mieszkaniu tym zostały przekroczone parametry wskazane w Polskich Normach. Obniżenie komfortu użytkowania lokalu (które nie zostało potwierdzone przez innych użytkowników budynku) nie jest jednoznaczne z niewłaściwym stanem technicznym obiektu budowlanego. Wbrew twierdzeniom skarżących, przewidziane w normie PN-EN-1990/2004 Eurokod podstawy projektowania konstrukcji, badanie stanu granicznego użytkowalności, przewiduje uwzględnienie komfortu użytkownika wyłącznie w aspekcie ugięć elementów konstrukcyjnych i drgań konstrukcji, a nie akustyki budynku. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika także, by w przedmiotowym budynku naruszone zostały wymagania przepisów techniczno-budowlanych w tym zakresie.
Organ drugiej instancji wyjaśnił, że postanowienie PINB z dnia [...] było postanowieniem dowodowym. Niewykonanie obowiązków nałożonych tym postanowieniem nie ma w sprawie istotnego znaczenia, gdyż konieczne ustalenia wynikają z innych zgromadzonych w sprawie dokumentów. W szczególności, fakt spełniania norm izolacyjności akustycznej przez ściany wewnętrzne budynku, wykonane z bloczków Unika Quadro grubości 20 cm w miejsce bloczków Silka grubości 24 cm, wynika ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia kierownika budowy. Przeciwstawne twierdzenie, wywiedzione z zawartych w ekspertyzie H.D. wyliczeń masy powierzchniowej ścian, nie zasługuje na uwzględnienie, jako opierające się na teoretycznym założeniu gęstości elementów. Do wyliczenia masy 1 m2 ściany (wynik wynosi ok. 280 kg /m2, przy wymaganej masie minimalnej 300 kg /m2, co oznacza ubytek rzędu 6,6% masy), autor założył gęstość ściany wartości 1600 kg/m3, przy deklarowanej przez producenta gęstości 1,4-2,2 T/m3 - co oznacza dopuszczenie błędu projektowego rzędu 27%. Zatem dopuszczony błąd projektowy jest czterokrotnie wyższy od wyliczonego ubytku masy ściany. Pozostałe obowiązki określone w ww. postanowieniu zostały uwzględnione w zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy stwierdził nadto, że zwrotu kosztów związanych z usunięciem ujawnionych wad budynku, zarządca budynku może dochodzić od inwestora, na drodze cywilnej. Natomiast sprawa legalności robót budowlanych związanych z przerobieniem instalacji wodno-kanalizacyjnej w lokalach mieszkalnych nr 2/3 i 2/7 może być przedmiotem odrębnego postępowania organu powiatowego.
E.M. i A.T. zaskarżyli powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji postawili zarzut naruszenia:
- art. 104 § 1 w zw. z art. 61 § 1 K.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie w całości sprawy administracyjnej objętej żądaniem zawartym we wniosku strony o wszczęcie postępowania,
- art. 6 K.p.a., polegające na naruszeniu zasady praworządności, poprzez niezastosowanie szeregu przepisów prawa materialnego regulujących zarówno uprawnienia organów inspekcji budowlanej, jak i w zakresie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać obiekty budowlane, w szczególności art. 5 ust. 1 lit. a i lit. e, art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, § 326 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...),
- art. 7 K.p.a., polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej, poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w dalszej kolejności nierozstrzygnięcia na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących,
- art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w należytym zakresie postępowania dowodowego, ograniczenie się do dowolnej i tendencyjnej oceny dowodów naprowadzonych przez strony postępowania,
- art. 8 K.p.a., polegające na naruszeniu zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, a przejawiające się w wydaniu decyzji opartej na wadliwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym,
- art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji
w sposób nie wyjaśniający jej motywów, niewskazanie w kontekście zarzutów procesowych podnoszonych w odwołaniu, przyczyn dla których organ II instancji nie uwzględnił wskazanych zarzutów, a nadto niewskazanie w decyzji stanu faktycznego ustalonego przez organ II instancji, a jedynie dowodów, którym organ ten odmówił wiarygodności.
Sprawa ze skargi E.M. i A.T. została zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt II SA/Sz 84/17.
Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniosła również Wspólnota Mieszkaniowa [...], wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) niezastosowanie art. 138 § 2 w zw. z art. 15 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez:
a) brak uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania pomimo tego, że organ ten nie wyjaśnił sprawy, w tym jej istotnych okoliczności m.in. związanych z analizą kto dopuścił do użytkowania nieruchomość wobec której koniecznej jest usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości,
b) brak wyczerpującego ustalenia, kto winien być stroną niniejszego postępowania,
2) naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1, § 2 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1
w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 15 K.p.a., poprzez brak ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, brak prawidłowego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, w tym wyczerpującego przedstawienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych ze wskazaniem oparcia tych ustaleń o wyczerpujący materiał dowodowy,
3) brak właściwego uzasadnienia w zaskarżonej decyzji, stanowiska co do spełnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek warunkujących możliwość wydania tej decyzji,
4) brak odniesienia się przez organ pierwszej instancji do wszystkich dowodów
z dokumentów przedłożonych przez wnoszących odwołanie przed wydaniem zaskarżonej decyzji i poczynienia na ich podstawie ustaleń co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również ustosunkowania się do wniosków o przeprowadzenie dowodów z oględzin nieruchomości oraz przesłuchania stron, które nie zostały przeprowadzone w niniejszej sprawie,
5) brak poczynienia przez organ drugiej instancji i przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji własnych wyczerpujących ustaleń, które uzasadniałyby przyjęcie, że to Wspólnota Mieszkaniowa posiada osobowość prawną i możliwe jest nałożenie na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązków w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w sytuacji gdy stroną niniejszego postępowania winni być poszczególni właściciele/współwłaściciele lokali, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości,
6) brak poczynienia jakichkolwiek ustaleń odnośnie określenia aspektu czasowego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej członków Wspólnoty Mieszkaniowej [...] i uwzględnienia tej kwestii w wiążącym strony rozstrzygnięciu decyzji.
- wskazane uchybienia wiążą się z naruszeniem zasad prawdy obiektywnej - art. 7 K.p.a., budzenia zaufania do organów władzy publicznej - art. 8 K.p.a., przekonywania - art. 11 K.p.a., dwuinstancyjności - art. 15 K.p.a.
- naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która pozbawiona jest wymaganej precyzyjności i jednoznaczności, w której nie określono całościowo i dokładnie we właściwy, ścisły sposób ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, jak również brak uwzględnienia słusznego interesu właścicieli nieruchomości oraz dokonania ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w możliwie najmniej uciążliwy sposób po dokonaniu stosownej i wyczerpującej analizy w tym zakresie.
Sprawa ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] została zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt II SA/Sz 88/17.
W odpowiedziach na skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skarg.
W piśmie procesowym z dnia [...] E.M. zakwestionowała skład zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] udzielający pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi, do reprezentowania Wspólnoty przed tutejszym sądem.
Na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę II SA/Sz 84/17 ze sprawą II SA/Sz 88/17 i postanowił prowadzić je pod sygn. akt II SA/Sz 84/17.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).
Niniejsza sprawa dotyczy działań organu administracji publicznej - inspekcji nadzoru budowlanego - podjętych w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.). Powyższy przepis stanowi, iż: "W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym – organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku."
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne
w niniejszej sprawie organ winien wszczynać z urzędu, nie zaś na wniosek innych osób, nawet tych, które posiadają w rozumieniu art. 28 K.p.a., status strony postępowania. Oczywistym przy tym jest, że bezpośrednim powodem wszczęcia przez organ postępowania w sprawie może być wystąpienie osoby zainteresowanej podjęciem przez organ stosownych działań. Tak też stało się w niniejszej sprawie.
W efekcie, w wyniku prowadzonego postępowania wszczętego z urzędu, zapadła kwestionowana decyzja, stąd nieuzasadnione są zarzuty skargi, iż organy nie rozpoznały całości wniosku E.M. i A.T. Dodać należy, że oczywistym jest, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. winien ustosunkować się do wszystkich podnoszonych w ww. wniosku okoliczności, jednakże może to nastąpić w różnych postępowaniach i formach.
Przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 stosuje się do stanów faktycznych, w których obiekt budowlany ze względu na niewłaściwe użytkowanie został doprowadzony do nieodpowiedniego stanu technicznego, który wymaga wydania przez organ nadzoru budowlanego stosownego nakazu, powodującego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Użyte w ust. 1 pkt 3 sformułowanie "nieodpowiedni" w ustawie nie zostało zdefiniowane i jest nieostre. W tej sytuacji orzecznictwo przyjęło, że ocena nieodpowiedniego stanu technicznego musi odnosić się do obowiązujących przepisów. Stwierdzone nieprawidłowości stanu technicznego mogą stanowić podstawę wydania nakazu, którego celem będzie doprowadzenie do należytego stanu technicznego obiektu.
Dodać należy, że art. 66 ust. 1 posługuje się pojęciem obiektu budowlanego, przy czym ustawa Prawo budowlane definiuje taki obiekt jako budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Powoduje to, że w niniejszym przypadku stwierdzone nieprawidłowości – nieodpowiedni stan techniczny - winny dotyczyć obiektu, w tym przypadku budynku, nie zaś wyłącznie poszczególnych lokali w tym budynku. Należy jednak mieć na uwadze, że w sytuacji, gdy zły stan techniczny lokalu oddziałuje na cały obiekt, możliwe jest nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w lokalu bądź w lokalach. W takim przypadku chodzi o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części (por. wyroki NSA: z dnia 28 lutego 2007 r., II OSK 1036/06, z dnia 5 lutego 2009 r., II OSK 985/08).
Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite w kwestii, czy art. 66 ustawy Prawo budowlane może mieć zastosowanie w sytuacji, w której obiekt został wybudowany niezgodnie z warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę i sprzecznie z obowiązującymi przepisami w sprawie warunków technicznych, a okoliczności te nie zostały ujawnione na etapie przekazania przez inwestora organowi informacji o zakończeniu budowy, w związku z czym nastąpiło przyjęcie obiektu do użytkowania.
Zarówno przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, jak i art. 66 tej ustawy, odwołują się do kwestii zagrożenia bezpieczeństwa. Różnica między nimi polega na tym, że pierwsze odwołują się bezpośrednio do procesu inwestycyjnego, a norma zawarta w art. 66 ustawy służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku czyli nie na skutek dokonania inwestycji budowlanych, a na skutek upływu czasu czy innego czynnika lecz nie związanego z działalnością inwestycyjną (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1183/15).
Skład sądu orzekający w niniejszej sprawie uznając, że obowiązywanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie eliminuje możliwość zastosowania art. 51 Prawa budowlanego, a niedopuszczalne jest pozostawienie stwierdzonych uchybień bez żadnej reakcji organu, podziela drugą linię orzecznictwa wskazującą na możliwość zastosowania w takim przypadku art. 66 ust.1 (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2003 r sygn. akt III RN 101/02). W takiej sytuacji, jak w niniejszej sprawie, organy nadzoru budowlanego nie badają przyczyn, które doprowadziły do tego, że obiekt lub jego część znajduje się w złym stanie technicznym oraz kto ponosi odpowiedzialność za zaistniały stan - w momencie jego ujawnienia organ nadzoru budowlanego kieruje nakaz usunięcia nieprawidłowości do aktualnego właściciela bądź zarządcy obiektu budowlanego.
Obowiązki oparte na art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mogą być nałożone na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, które to osoby są obowiązane do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 61 ustawy Prawo budowlane adresatami takiej decyzji mogą być, w zależności od stanu faktycznego sprawy, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W tym postępowaniu obowiązki nie mogą być nakładane na inwestora.
W niniejszej sprawie wszystkie nałożone obowiązki dotyczą części wspólnych budynku, stąd nie mogły one zostać nałożone na właścicieli poszczególnych lokali i stąd też, zarzuty skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] dotyczące podmiotu zobowiązanego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości są nieuzasadnione. Należy jednakże dodać, że postępowanie administracyjne może być prowadzone jedynie w zakresie określonym przepisami ustawy Prawo budowlane i nie może zastąpić postępowania przed sądem powszechnym w stosunku do inwestora lub jego następców z tytułu odpowiedzialności cywilnej związanej z przedmiotowym budynkiem.
W świetle powyższych wywodów, po zapoznaniu się z całością akt sprawy sąd stwierdza, że organy orzekające w niniejszej sprawie zebrały materiał dowodowy
w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W ocenie sądu, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77, 104 § 1 oraz 6-8 K.p.a. oraz 80, 15, 138 § 2, 7-8 poprzez ich niezastosowanie.
Obowiązki wskazane w decyzji organu I instancji dotyczą całego obiektu budowlanego lub znacznej jego części – klatki schodowej nr 2. Wszystkie nałożone obowiązki wynikają ze złożonych do akt opinii osób uprawnionych oraz protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB. Fakt nieprzedłożenia przez Wspólnotę ekspertyzy, o której mowa w postanowieniu PINB z dnia [...] nie miał bezpośredniego wpływu na wynik sprawy, bowiem nałożone obowiązki wynikają
z innych opinii, zaś sposób ich wykonania określają obowiązujące przepisy Prawa budowlanego. Stwierdzone nieprawidłowości z pewnością mogą powodować powstanie niebezpieczeństwa dla mienia właścicieli poszczególnych lokali.
Fakt, że skarżący nie są zadowoleni z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w ocenie sądu, wynika przede wszystkim z tego, że w przypadku E.M. i A.T. nie zostały uwzględnione wszystkie zarzuty podnoszone przez nich, a w tym dotyczące hałasu przenoszonego do ich mieszkania tak przez rury kanalizacyjne - szczególnie w wyniku przebudowy łazienek wykonanej w lokach sąsiednich, jak i według nich, nieprawidłowego ugięcie a stropu nad piwnicą, co spowodowało powstanie "mostków akustycznych". W przypadku zaś Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z tego, że obowiązek usunięcia nieprawidłowości został nałożony właśnie na Wspólnotę nie zaś na inwestora bądź właścicieli poszczególnych lokali.
W przypadku skarżących E.M. i A.T. organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dlaczego nie podzielił ustaleń opinii inż. H.D. oraz nie uwzględnił ich zarzutów i wniosków w swoim rozstrzygnięciu. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego.
W przypadku z kolei Wspólnoty Mieszkaniowej [...] organ wskazał
na art. 61 ustawy Prawo budowlane określający podmioty, na które mogą być nałożone obowiązki.
Jakkolwiek z pewnością można doszukać się kwestii, które zostały pominięte
w uzasadnieniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, to jednak stwierdzić należy,
że uzasadnienie tych decyzji zawiera wszystkie wymagane prawem (art. 107 § 3 K.p.a.) elementy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło