II SA/Sz 847/16

Dnia 16 września 2016 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym całkowite zwolnienie od opłat sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od opłat sądowych Spółka A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą Spółce karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Jednocześnie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym całkowite zwolnienie od opłat sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie żadnych opłat sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi. Spółka nie posiada także środków trwałych które mogłaby spieniężyć w tym celu, ponieważ jedynym jej środkiem trwałym są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez urzędy celne w toku prowadzonych przez nie postępowań. Zatrzymanie urządzeń przez urzędy celne pozbawiło Spółkę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość dokapitalizowania. Trudności finansowe trwają od dłuższego czasu i mają charakter trwały, co uniemożliwiło stronie skarżącej zgromadzenie oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, a wartość strat za ostatni rok obrotowy wyniosła według bilansu [...] zł. Spółka nie posiada rachunku bankowego, a wymagalne od niej zobowiązania z tytułu kar pieniężnych za organizowanie gry na automatach poza kasynami gry wynoszą [...] zł. Do wniosku dołączono kserokopie: - sprawozdania finansowego za rok 2013 wykazującego sumy aktywów i pasywów Spółki w kwotach po [...] zł oraz rachunek zysków i strat wykazujący stratę za okres od 25 kwietnia do 31 grudnia 2013 r. w wysokości [...] zł, - sprawozdania finansowego za rok 2014 wykazującego sumę aktywów i pasywów Spółki w kwotach po [...] zł oraz stratę w wysokości [...] zł, - 12 upomnień od dyrektorów różnych izb celnych wzywających do zapłaty kar pieniężnych w łącznej kwocie [...] zł (należności główne), - 6 zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na łączną kwotę [...] zł, - 10 protokołów zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych. Zgodnie z art. 211 i art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) -dalej "P.p.s.a", koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków. Zwolnienie od kosztów sądowych, tak w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy i może nastąpić, po wykazaniu przez wnioskodawcę będącego osobą prawną, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Ocena wniosku skarżącej Spółki oraz przedłożonych dokumentów źródłowych prowadzi do uznania, iż wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Spółka, mimo problemów finansowych, nadal prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje przychody. W 2013 r. uzyskała przychód w kwocie [...] zł, a w 2014 r. w kwocie [...] zł. Wprawdzie dwa ostatnie lata, za które Spółka przedłożyła sprawozdania finansowe, zakończyła ona ze stratą, jednak o kondycji finansowej podmiotu decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co nie oznacza, że w razie zakończenia roku obrotowego ze stratą, zasadne jest uznanie o potrzebnie jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, ale nie jest równoznaczna z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Spółka zakończyła lata 2013 i 2014 ze stratą (odpowiednio [...] zł i [...] zł), co nie przesądza, że nie ma ona środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Dla oceny kondycji finansowej Spółki istotne znaczenie ma to, że Spółka uzyskuje przychody. W 2014 r. przychód Spółki wyniósł [...] zł. Ponadto, Spółka posiada środki trwałe o wartości [...] zł, które mogą być źródłem uzyskania konkretnych środków finansowych, a zatem należy je zaliczyć do "środków", o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zarówno przychody Spółki za 2014 r. jak i wartość środków trwałych, wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu należnego od skargi w niniejszej sprawie ([...]zł). W takiej sytuacji brak podstaw by przerzucić na obywateli ciężar ponoszenia opłat sądowych obciążających Spółkę. Ponadto, tylko część automatów Spółki została zatrzymana przez organy celne, pozostałe automaty mogą przynosić przychody, a nie jest to jedyny przedmiot działalności Spółki, jak wynika z działu 3 informacji z Krajowego Rejestru Sądowego. Odnosząc się do kwestii braku rachunku bankowego należy zauważyć, iż sama tego rodzaju okoliczność nie może wprost skutkować koniecznością przychylenia się do wniosku. Mimo braku rachunku bankowego Spółka nadal funkcjonuje, wykazując aktywność gospodarczą. Spółka nie wskazała, by został złożony wniosek o ogłoszenie jej upadłości, czy też by wszczęto postępowanie naprawcze. Dodać należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 18 stycznia 2008 r., sygn. I OZ 809/07). Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r. sygn. II FZ 146/14). W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy Spółka zaznaczyła, że jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość dokapitalizowania. Może to świadczyć o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Mając na uwadze ciągłą aktywności gospodarczą Spółki, uzyskiwane przez nią przychody, wartość posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa w postaci zwolnienia z opłat sądowych stanowiłoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Sytuacja finansowa Spółki nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznanie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania jest faktycznie niemożliwe. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została wykazała. W związku z tym brak jest uzasadnionych podstaw, aby poprzez przyznanie prawa pomocy zwalniać Spółkę od odpowiedzialności za konsekwencje podejmowanych działań, przerzucając finansowy ciężar rozpoznania skargi na Skarb Państwa. Należy pamiętać, że w razie uwzględnienia skargi przez Sąd, Spółka będzie mogła żądać od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, w tym zwrotu uiszczonego wpisu (art. 200 P.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.