II SA/Sz 853/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda /spr./ Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty z dnia [...] nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta na podstawie art. art. 150 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.) w związku z art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, ze zm.) art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118, ze zm.) odmówił W. K. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego przysługującego pracownikom byłego Państwowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Rolnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W. K. przepracowała w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej w pełnym wymiarze czasu pracy [...], przy wymaganych 10 latach pracy w PGR w pełnym wymiarze. Organ jednocześnie zaznaczył, że do okresu zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej w pełnym wymiarze czasu pracy W. K. nie zaliczono zatrudnienia w charakterze pracownika dochodzącego w Zakładzie Rolnym , ponieważ zaświadczenie z dnia [...] z Agencji Nieruchomości Rolnych nie potwierdza jej zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto Starosta podniósł, że W. K. nie posiada również, wymaganego dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego, dwudziestoletniego okresu uprawniającego do emerytury. Zdaniem organu W. K. udokumentowała łącznie [...] okresów składkowych uprawniających do emerytury, natomiast w zakresie okresów nieskładkowych, uwzględnianych przy obliczaniu prawa do emerytury w wymiarze nie przekraczającym jednej trzeciej udokumentowanych okresów składkowych, zaliczony może jej zostać okres [...], co łącznie daje okres uprawniający do emerytury [...]. Od niniejszej decyzji W. K. wniosła odwołanie do Wojewody . W uzasadnieniu wskazała, że nie zaliczenie okresów pracy w Zakładzie Rolnym jest bezpodstawne, bowiem z zaświadczenia ze Składnicy Akt Agencji Nieruchomości Rolnych wynika, że wyszczególnione okresy zatrudnienia, wynagrodzenie oraz godziny pracy wyraźnie wskazują, że pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy. Decyzją Nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2 , art. 150 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.) w związku z art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, ze zm.), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania W. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego przysługującego pracownikom byłego Państwowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Rolnej. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że W. K. w okresie pomiędzy [...] a [...] nie spełniała, warunkującej przyznanie świadczenia przedemerytalnego, przesłanki posiadania okresu uprawniającego do emerytury, wynoszącego w odniesieniu do kobiet, co najmniej dwadzieścia lat. Organ II instancji zaznaczył, że w przypadku W. K. na okresy składkowe, składają się okresy zatrudnienia wynoszące łącznie [...]. Natomiast na okresy nieskładkowe, składają się okresy niewykonywania przez W. K. pracy z powodu opieki nad dziećmi, liczone w wymiarze [...] udowodnionych okresów składkowych, tj. wynoszące [...]. W związku z powyższym, łączna suma okresów składkowych i nieskładkowych, zaliczanych na poczet uprawnień emerytalnych wyniosła zdaniem organu II instancji [...]. Na powyższą decyzję W. K. złożyła w dniu [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze zarzuciła, że organ odmawiając jej przyznania świadczenia przedemerytalnego, nie uwzględnił pracy w charakterze pracownika dochodzącego, wykonywanej przez skarżącą w latach [...] w KPGR . Skarżąca podniosła także, że praca w charakterze pracownika dochodzącego, była pracą w pełnym wymiarze czasu pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z [...], wnosząc o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania sądu, zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.), doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, wskazano w niej art. 10 ust. 4 pkt 2 , art. 150 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001, ze zm., dalej zwanej u.p.z.) w związku z art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, ze zm. , dalej zwanej z.p.b.). Organ odwoławczy podtrzymując decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego uznał, że skarżąca nie spełniała, przesłanki posiadania co najmniej dwudziestoletniego okresu uprawniającego do emerytury, warunkującej w myśl powołanych przepisów przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ I instancji zaznaczył ponadto, iż skarżąca nie spełniała również uzależniającej przyznanie świadczenia przedemerytalnego, przesłanki co najmniej dziesięcioletniego okresu zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej. Powyższe rozstrzygnięcie organu należy uznać za niezgodne z prawem. Zgodnie z art. 150 b ust 1 i 2 u.p.z., pracownikowi byłego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. spełniał warunki określone w art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002 r., z wyłączeniem jednakże wyrazów "w dniu 7 listopada 2001 r.", przy czym prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje za okres od dnia spełnienia warunków do jego nabycia określonych w powołanej ustawie, w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002 r., nie wcześniej jednak niż od dnia 1 stycznia 2002 r. W myśl art. 37 k ust. 9 z.p.b. w związku z art. 150 b ust. 1 u.p.z. pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. W przedmiotowej sprawie, organy obu instancji w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć podniosły okoliczność, że w dniu wydania decyzji skarżącą nie spełniała przesłanek dwudziestoletniego okresu zatrudnienia uprawniającego do emerytury oraz dziesięcioletniego okresu zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej. W zakresie pierwszej z przedstawionych powyżej przesłanek organy wskazały, że w przypadku skarżącej łączna suma okresów składkowych i nieskładkowych, zaliczanych na poczet uprawnień emerytalnych wyniosła [...], przy wymaganych dwudziestu latach. Na okres ten składały się zarówno okresy składkowe, których suma zdaniem organu I i II instancji wyniosła [...], jak również okresy nieskładkowe, obejmujące przedziały czasowe niewykonywania przez skarżącą pracy z powodu opieki nad dziećmi, liczone w wymiarze [...] udowodnionych okresów składkowych, co wyniosło [...]. Uzasadnienie decyzji organów obu instancji w tym zakresie nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm, dalej zwanej k.p.a.). Zgodnie z treścią powołanych przepisów, do obligatoryjnych elementów formalnych decyzji należy uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne z kolei, obejmować powinno wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organy obu instancji natomiast, wbrew dyspozycji art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji nie wskazały w ramach uzasadnienia faktycznego, które z okresów zatrudnienia strony skarżącej zostały zaliczone do okresów składkowych, przesądzających de facto o wymiarze okresu uprawniającego do emerytury. W przedmiocie drugiej z przesłanek, tj. dziesięcioletniego okresu zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję Starosty z dnia [...], podzielił pogląd tegoż organu, iż okres zatrudnienia skarżącej w pełnym wymiarze czasu pracy w tego rodzaju przedsiębiorstwie wyniósł [...]. Organy odmówiły jednakże zaliczenia do okresów zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, zatrudnienia skarżącej w charakterze pracownika dochodzącego w Zakładzie Rolnym, ponieważ poświadczające tę okoliczność zaświadczenie z dnia [...] z Agencji Nieruchomości Rolnych – Składnica Akt nie potwierdziło jej zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem Sądu, powołany dokument, z uwagi na zawartą w nim adnotację o odprowadzaniu składki na ubezpieczenie społeczne na zasadach ogólnych od otrzymywanego przez skarżącą wynagrodzenia w okresie [...] oraz wskazane w nim dni i godziny pracy skarżącej w powyższym okresie, ma w sprawie istotne znaczenie - zarówno dla ustalenia stażu pracy skarżącej, jak również okresu zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej. Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) w związku z art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.), wola zawarcia umowy o pracę może być wyrażona przez każde zachowanie się osoby, które ujawnia wolę nawiązania stosunku pracy w sposób dostateczny. Z niniejszych regulacji wynika zatem, że zawarcie umowy o pracę może nastąpić także poprzez tzw. dopuszczenie pracownika do pracy określonego rodzaju pracy za zgodą i wiedzą podmiotu zatrudniającego. Potwierdzenie powyższego stanowi wyrok z dnia 31 sierpnia 1977 r. ( sygn. akt I PRN 112/77), w którym Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że "nawiązanie stosunku pracy wymaga zgodnego oświadczenia woli pracownika i zakładu pracy. Oświadczenie woli może być wyraźne i ujęte w formie pisemnej, jak tego wymagają przepisy kodeksu pracy, bądź też dorozumiane, wynikające z zachowania się stron. Takie dorozumiane zawarcie umowy o pracę istnieje zwykle wówczas, gdy zakład pracy dopuszcza pracownika do wykonywania pracy i płaci mu wynagrodzenie". Z kolei analiza treści zaświadczenia Agencji Nieruchomości Rolnych – Składnica Akt , dotyczącego zatrudnienia skarżącej w charakterze pracownika dochodzącego w Zakładzie Rolnym w czasie od [...] do [...] wskazuje na to, że za okres do [...]wykazany został w zaświadczeniu wyłącznie wymiar godzin pracy skarżącej w poszczególnych, przypadających nań miesiącach, natomiast w okresie od [...] do [...] wyliczenie obejmuje zarówno godziny, jak też liczbę dni pracy, wyszczególnione odrębnie za każdy z przepracowanych miesięcy. Dla ustalenia zatem, okresów zatrudnienia skarżącej zaliczanych do okresów składkowych, konieczne wydaje się ustalenie okresów, w których skarżąca faktycznie podlegała ubezpieczeniu społecznemu, natomiast w kwestii, czy zatrudnienie w Zakładzie Rolnym uznać można za pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, zweryfikowanie, czy dni i godziny pracy w jakich faktycznie skarżąca świadczyła pracę, są zgodne z obowiązującym w danym okresie czasem pracy w pełnym wymiarze. Reasumując, stwierdzić należy, że organy nie uczyniły zadość obowiązkowi należytego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, bowiem nie ustaliły istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, naruszając tym dyspozycje art. 7 i 77 k.p.a. Ponadto, poprzez brak wykazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie okresy spośród wykazanych [...] składały się w przypadku skarżącej na okresy składkowe, organ naruszył także dyspozycję przepisu art. 11 i 107 § 3 k.p.a., w przedmiocie prawidłowości uzasadnienia decyzji. W ocenie Sądu, naruszenie powołanych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, mające na celu ustalenie, czy W. K. spełniała wszystkie, określone w dyspozycji art. 37 k ust. 9 z.p.b. przesłanki przyznania świadczenia przedemerytalnego byłemu pracownikowi przedsiębiorstwa gospodarki rolnej, w tym zwłaszcza okres zatrudnienia uprawniający do emerytury oraz okres rzeczywistego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w tego rodzaju przedsiębiorstwie. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II), oparte zostało o przepis art. 152 P.p.s.a.