II SA/Sz 857/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a : 1/ przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu w kwocie powyżej [...] zł, 2/ w pozostałym zakresie wniosek oddalić. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF K.P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wysokość wpisu sadowego narazi ją i jej rodzinę na wyjątkowo ciężkie skutki, ponieważ obydwoje utrzymują się z emerytur, z których muszą kupić lekarstwa, wyżywienie, odzież, środki higieniczne i inne. Koszty utrzymania domu wynoszą średnio ok. [...] zł miesięcznie, na pozostałe potrzeby pozostaje zatem kwota [...] zł. Opłacenie skargi spowodowałoby pozostanie przez wnioskodawczynię bez środków do życia. Skarżąca posiada we współwłasności z mężem dom o powierzchni [...] m2 oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2, którego współwłaścicielem jest również syn. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura skarżącej w kwocie [...] zł oraz emerytura jej męża w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zobowiązał skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - decyzji w sprawie podatku od wszystkich posiadanych nieruchomości za rok 2015, - wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża kont bankowych z zestawieniem operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. rachunki za prąd, gaz itp.) oraz innych niezbędnych wydatków, - oświadczenia, kto zamieszkuje i ponosi koszty utrzymania mieszkania o powierzchni [...] m2. W wykonaniu powyższego zobowiązania skarżąca oświadczyła, że mieszkanie o powierzchni o pow. [...] m2 położone jest w [...], zamieszkuje w nim syn A.P., który od ok. 20 lat cierpi na chorobę psychiczną i z tego tytułu otrzymuje rentę w wysokości [...] zł, która nie wystarcza na podstawowe potrzeby życiowe, dlatego skarżąca wraz z mężem pomagają mu finansowo. Nadto skarżąca przedłożyła wyciąg z konta bankowego swojego oraz męża W.P., umowę pożyczki zawartą ze [...] w dniu [...] na kwotę [...] tys. zł, odcinek opłaty za wodę – [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, fakturę za gaz na kwotę [...] zł za dwa miesiące oraz za sezon zimowy na kwotę [...] zł, fakturę za prąd za okres dwóch miesięcy na kwotę [...] zł, zaświadczenie o wysokości otrzymywanej emerytury swojej, męża oraz renty syna, dowód opłaty czynszu za mieszkanie w [...] w kwocie [...] zł. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych zważył: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r.,poz.270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 cyt. ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Zatem zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Badanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych należy oprzeć na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem ( np. osoby pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych środków utrzymania. Podkreślenia wymaga też fakt, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia – w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Mając na uwadze wskazane regulacje oraz wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. Za odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia fakt, że skarżąca wraz z mężem dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, stać ją było również na zaciągnięcie pożyczki na remont domu, w czasie kiedy już miała świadomość przyszłych kosztów sądowych. Jednakże mając na względzie wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi wynoszący [...] zł i wykazane możliwości finansowe wnioskodawczyni, należy stwierdzić podstawy dla przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi, w części przekraczającej kwotę [...]zł. Z przesłanych dokumentów i wskazanych okoliczności wynika bowiem, że jest ona w stanie zgromadzić środki i uiścić w przedmiotowej sprawie tytułem należnej opłaty od skargi kwotę [...]zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji postanowienia.