II SA/Sz 876/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, działając na podstawie art. 59 § 1 i 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), podkreślając związanie oceną prawną i wskazaniami wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2010 r., II SA/Sz 183/10, po rozpatrzeniu wniosku B. M. z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...]r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. ustalające opłatę legalizacyjną w kwocie [...] zł, za samowolną budowę całorocznego budynku letniskowego na działce nr [...] w miejscowości R., gm. D. W uzasadnieniu podano, że B. M. złożył po upływie ustawowego terminu zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...]r. ustalające opłatę legalizacyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że postanowienie to doręczono w dniu [...]r. G. G. na adres K., , z dopiskiem "B. M.". Taki sposób doręczania przesyłek wskazał skarżący. Postanowienie organu I instancji zawierało prawidłowe pouczenie, o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. B. M. zażalenie złożył w dniu [...]r. (data stempla pocztowego), a więc po terminie. Jednocześnie skarżący wniósł o przywrócenie terminu, podając, że mieszka poza granicami kraju i dlatego zmuszony jest do korzystania z adresu grzecznościowego. Postanowienie faktycznie odebrał w dniu [...] r. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...]r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ zgodnie z art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a więc nie mógł wnieść środka zaskarżenia w wyznaczonym terminie z powodu zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Taka sytuacja może zaistnieć gdy nastąpiło nagłe, nieprzewidywalne zdarzenie nie dające się usunąć (np. nagłe choroby i zdarzenia losowe). Organu II instancji przyjął, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek do przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 kpa. Skarżący wskazał, że mieszka za granicą. Jednakże podał adres do doręczeń w kraju, tym samym należycie zabezpieczył swoje interesy procesowe. Postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej zostało więc skutecznie doręczone. Natomiast skarżący nie wykazał zaistnienia obiektywnych okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Od postanowienia organu II instancji B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , który wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r., II SA/Sz 183/10, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozstrzygając o przywróceniu terminu należy wziąć pod uwagę czy zaistniały przesłanki z art. 58 § 1 kpa do przywrócenia terminu, a zatem czy miały miejsce przeszkody trudne do przezwyciężenia, uniemożliwiające dokonanie czynności procesowej w terminie. Sąd stwierdził, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podał, że mieszka zagranicą, korzysta z adresu grzecznościowego i problem ten znany jest organowi. Poza tym skarżący powołał się na zapis w protokole z kontroli z dnia [...] r. sporządzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C., w którym zapisano podany przez skarżącego adres do doręczeń korespondencji w kraju oraz jego oświadczenie, że "używanie adresu korespondencyjnego w Polsce znacznie skraca termin na odwołanie, bo termin biegnie od momentu odebrania poczty, a ja po tygodniu zapoznaję się z pocztą". W związku z tym Sąd stwierdził, że skarżący uprzedził organ o utrudnieniach związanych z zamieszkiwaniem za granicą oraz z kierowaniem korespondencji na wskazany adres w kraju, natomiast organ nie uprzedził go o skutkach ewentualnego niedotrzymania terminu do dokonania czynności procesowej, co naruszało art. 8 kpa, a w tym wypadku mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd wskazał, że wysłanie przez organ korespondencji na wskazany adres do doręczeń (korespondencyjny) jest równoznaczne z doręczeniem w trybie art. 42 kpa, jednakże w takim wypadku strona może powoływać się na okoliczność, iż bez swej winy z korespondencją faktycznie zapoznała się w innym terminie, co w przypadku jego uchybienia może stanowić przesłankę do przywrócenia terminu. Tak więc wina, o której mówi art. 58 kpa odnosi się do działania strony, której można zrzucić co najmniej zaniedbanie lub brak należytej staranności w zakresie dotrzymania terminu. Należy zatem wnikliwiej rozważyć, czy w sytuacji, gdy strona uprzedzała organ o okolicznościach, w jakich się znajduje, ograniczających możliwości terminowego załatwienia spraw związanych z toczącym się postępowaniem, i uprawdopodobniła te okoliczności oraz spełniła pozostałe warunki wskazane w art. 58 § 1 kpa, nie zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego , związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku, po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...]r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenie. W uzasadnieniu postanowienia szczegółowo przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie stwierdzono, że art. 58 § 1 kpa stanowi o przywróceniu terminu, jeżeli jego uchybienie nastąpiło bez winy osoby zainteresowanej. Skarżący ubiegając się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazał, że mieszka za granicą, oraz że używanie adresu korespondencyjnego w Polsce znacznie skraca termin na odwołanie, bo biegnie on od momentu odebrania poczty, a skarżący po tygodniu zapoznaje się z pocztą. W ocenie organu skoro skarżący mieszka za granicą, a w kraju wskazał adres do doręczeń, tym samym należycie zabezpieczył swoje interesy procesowe. Z oświadczenia skarżącego, złożonego do protokołu oględzin, wynika, że miał świadomość, że korespondencję będzie odbierał z opóźnieniem. Skarżący nie zmienił jednak wskazanego trybu doręczania mu korespondencji. Organ stwierdził, że Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje w szczególny sposób statusu strony postępowania przebywającej zagranicą. Wydawane przez organy administracji rozstrzygnięcia zawierają pouczenie o sposobiei terminie zaskarżenia ale nie zawierają informacji o skutkach niedotrzymania terminów. Jednak w procedurze administracyjnej nie ma nakazu przywrócenia uchybionego terminu w przypadkach braku takiego pouczenia. Zatem strona pouczona o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, musi liczyć się z negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Zaniechanie przez stronę obowiązku starannego działania przemawia za winą strony w uchybieniu terminu. Takie stanowisko wyraził NSA w wyroku z 22 XII 2000 r., V SA 504/00. W przedmiotowej sprawie skarżący wykazał brak należytej staranności w zakresie dotrzymania terminu. Odmienna ocena okoliczności sprawy dawałaby stronom postępowania prawo ubiegania się o przywrócenie terminu z uzasadnieniem, że z treścią skutecznie doręczonego pisma faktycznie zapoznała się w terminie późniejszym. Sam fakt przebywania przez skarżącego za granicą, który spowodował, że zapoznał się on z doręczonym skutecznie rozstrzygnięciem po upływie kilku dni, nie stanowi podstawy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, innych zaś przyczyn uchybienia terminu skarżący zaś nie wskazał. Na powyższe postanowienie B. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenia terminu oraz "wyegzekwowanie poszanowania" prawomocnego wyroku z dnia 13.05.2010 r., II SA/Sz 183/10, WSA. Skarżący zarzucił wydanie prawie identycznego postanowienia w tej samej sprawie po pełnej akceptacji wyroku, poprzez nie złożenie przez niego skargi kasacyjnej. Ponadto skarżący zarzucił "dla z góry określonego celu, przeprowadzenie tendencyjnej i nierzetelnej analizy; pominięcie niewygodnych a zasadniczych wątków uzasadnienia wyroku; przekręcanie uzasadnienia wyroku; brak obiektywizmu; brak przyzwoitości; emocjonalne prowadzenie postępowania przez inspektorów". W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy tok postępowania, nadto podano, że organ odwoławczy nie wniósł nic nowego do sprawy i nie uwzględnił naruszenia art. 8 kpa na co wskazał w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zdaniem skarżącego uzasadnienie postanowienia odnosi się do całkiem innego przypadku. Poza tym wskazanie adresu dla korespondencji stanowi utrudnienie dla skarżącego, i zostało dokonane tylko dla wygody inspektorów nadzoru budowlanego. Do dnia [...] r. korespondencja była przesyłana na stały adres zamieszkania. W dniu [...] r organ stwierdził, że przesyłanie korespondencji poza granice kraju jest bezprawne, dlatego będzie obciążony kosztami dalszego przesyłania korespondencji za granicę. Skarżący stwierdził nadto, że oponował przeciwko podaniu adresu kontaktowego, ponieważ pocztę będzie mógł odbierać raz w tygodniu i z treścią korespondencji może zapoznać się po tygodniu. Uspokojono skarżącego mówiąc: "nie ma problemu, bo gdyby z tego powodu termin nie został dochowany, to jest to skuteczny powód na przywrócenie terminu". W związku z tym zgodził się na podanie adresu kontaktowego. Gdyby jednak był rzetelnie poinformowany, nie zgodził by się na takie rozwiązanie. W ocenie skarżącego gdyby wniosek o wyłączenie mgr inż. I. K. pełniącego funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z postępowania został uwzględniony, to mogłoby nie dojść do komplikacji w sprawie. Występował również o wyłączenie osoby prowadzącej jego sprawę w Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w S. Skarżący podał nadto, że występował, bez powodzenia, z inicjatywą utworzenia dla niego "telefonicznej skrzynki kontaktowej", co jego zdaniem wyeliminowałoby obecny spór. Wskazuje na to pismo z dnia[...] . Nie można zatem skarżącemu zarzucić winy i braku dbałości. Złą wolę można przypisać natomiast pracownikom nadzoru budowlanego. Poza tym skarżący podniósł kwestie dotyczące meritum sprawy związane z robotami budowlanymi, ich dokumentacją, jak również wyłączenie pracownika organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego należy przede wszystkim wskazać, że w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Sz 183/10, uchylił postanowienie odmawiające przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia, wskazując na naruszenie przez organ art. 8 oraz 58 kpa ponieważ orzekając o przywróceniu terminu konieczne jest uwzględnienie przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 kpa, a zatem czy zaistniały trudne do przezwyciężenia przeszkody, które uniemożliwiły dokonanie konkretnej czynności procesowej w terminie. W szczególności Sąd wskazał na potrzebę analizy okoliczności sprawy związanych z zamieszkiwaniem skarżącego za granicą i korzystaniem z adresu grzecznościowego. Sąd stwierdził, że skarżący uprzedził organ o utrudnieniach związanych z zamieszkiwaniem za granicą oraz z kierowaniem korespondencji na wskazany adres w kraju, natomiast organ nie poinformował go o skutkach niedotrzymania terminu do dokonania czynności procesowej, co naruszało art. 8 kpa, a w tym wypadku mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał też, że doręczenie przez organ korespondencji na adres do doręczeń (korespondencyjny) jest równoznaczne z doręczeniem w trybie art. 42 kpa. Jednak strona może powoływać się na okoliczność, że bez swej winy z korespondencją faktycznie zapoznała się w innym terminie, co w przypadku jego uchybienia może stanowić przesłankę do przywrócenia tego terminu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że organ odwoławczy działał w granicach swoich uprawnień i miał prawo po ponownej analizie okoliczności sprawy, orzec o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Sąd nie przesądził bowiem o sposobie rozstrzygnięcia sprawy, wskazał jedynie na okoliczności, które należy wziąć pod uwagę ponownie rozpatrując wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględnił wskazania zawarte w wyroku Sądu administracyjnego i stwierdził, że skarżący mieszkając za granicą wskazał adres dla doręczeń w kraju, określając w ten sposób tryb doręczania mu korespondencji. Skarżący mógł tego trybu nie zaakceptować, a skoro tego nie uczynił to brak było podstaw do tego, by tryb ten zakwestionować. To na skarżącym spoczywała powinność takiego uregulowania sposobu przekazywania korespondencji przez osobę, na adres której była ona doręczana. Należy podkreślić, że do chwili uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w przedmiotowej sprawie, dotychczasowy tryb doręczania korespondencji funkcjonował skutecznie i nie był przez skarżącego kwestionowany, o czym świadczą pisma znajdujące się w aktach sprawy wraz z dokumentacją świadczącą o ich prawidłowym doręczeniu. W razie uchybienia terminu organ orzeka w kwestii jego przywrócenia na prośbę zainteresowanego, gdy uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Brak winy w niedopełnieniu obowiązku można przyjąć tylko wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z uwagi na przeszkodę nie dającą się przezwyciężyć. Brak winy można zatem przyjąć w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał takich okoliczności, których nie mógłby przezwyciężyć i które uzasadniałyby przywrócenie terminu. W tej sytuacji nie można przyjąć, że organ nie wykonał zaleceń Sądu i że naruszył prawo odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Odnośnie zarzutów skarżącego dotyczących kwestii wyłączenia pracowników organu nadzoru budowlanego, jak też poświadczenia nieprawdy w protokołach związanych z robotami budowlanymi, należy stwierdzić, że zarzuty te dotyczą kwestii odnoszących się poza przedmiotem niniejszego postępowania i Sąd nie mógł się do nich odnieść. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania były kwestie procesowe związane z przywróceniem terminu do złożenia środka zaskarżenia, nie mogły więc być badane kwestie merytoryczne. W związku z tym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.