II SA/Sz 891/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zwrotu nienależnie pobranego stypendium I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił K. K. umorzenia zwrotu nienależnie pobranego stypendium w kwocie [...]zł brutto. K. K. w odwołaniu wniosła o umorzenie należności wskazując na trudną sytuację życiową i materialną. Prosiła o zrozumienie i zmianę decyzji. Wojewoda decyzją z dnia [...] numer [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ustalił, iż decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...]nr [...] orzeczono wobec strony obowiązek zwrotu nienależnie pobranego stypendium za okres od [...] do [...] oraz za okres od [...] do [...] w kwocie [...]zł brutto. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy (vide: decyzja z dnia [...] znak; [...]). W dniu [...] K. K. złożyła podanie o umorzenie w całości kwoty [...]zł z tytułu nienależnie pobranego stypendium. Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz.U. Nr 99, poz.1001 z późn.zm. ) prezydent miasta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: - w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; - dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; - osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; - zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż K. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją matką – E. K. i dochód rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę matki w wysokości [...] zł brutto. Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała wniosek K. K. w sprawie morzenia nienależnie pobranego świadczenia (vide: załącznik nr 78). W związku z powyższym prawidłowo organ I instancji uznał, że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności. Wojewoda zauważył, iż w zaskarżonej decyzji organ I instancji zawarł niepełne uzasadnienie prawne, przytaczając jedynie część brzmienia przepisu art. 76 ust. 7 ustawy, na podstawie którego wydał decyzję, jednakże uznał, iż nie miało to wypływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Powyższa decyzja została zaskarżona przez K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca szczegółowo opisała sytuację, która doprowadziła do wydania decyzji orzekającej zwrot nienależnie pobranego stypendium oraz podniosła, iż jest osobą bezrobotną, samotną i niewydolną finansowo. Wniosła o ponowne przeanalizowanie sprawy i zmianę zaskarżonej decyzji polegającą na umorzeniu nakazu zwrotu należności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 ww. ustawy). W przypadku natomiast nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala ( art.151 powołanej na wstępie ustawy ). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ww. ustawy). Ponadto sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Mając na uwadze zakres kompetencji Sądu oraz ustalony stan faktyczny i prawny sprawy należało skargę uwzględnić. Zgodnie z art.76 ust.7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz.U. Nr 99, poz.1001 z późn.zm. ) starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powyższy przepis stanowił podstawę rozstrzygnięć organów administracji publicznej w niniejszej sprawie. Jak wynika z treści pkt 1 możliwość umorzenia nienależnie pobranego świadczenia powstaje między innymi gdy osoba, która pobrała nienależne świadczenie nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności. Pozostałe punkty bezpośrednio lub pośrednio związane są również wyłącznie z sytuacją finansową osoby, która pobrała nienależne świadczenie. Odmowa umorzenia K. K. należności oparta została na ustaleniu, że dochód wszystkich członków rodziny pozostających z K. K. we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] miesięcznie (wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez matkę. Ponadto organ I instancji podniósł, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych i poszukujących pracy. Wskazany przepis art.76, a także pozostałe przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie zawierają postanowień pozwalających na możliwość dochodzenia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia od osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z osobą zobowiązaną do zwrotu. Stanowisko organów w tym zakresie wskazuje więc na błędną interpretację art.76 ust.7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dodać należy, że jedynie Kodeks rodzinny i opiekuńczy zawiera postanowienia, które mogą mieć wpływ na ustalenie sytuacji majątkowej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia (np. art.31). Co prawda rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka będącego w niedostatku, ale w takim przypadku dochodem dziecka są jedynie alimenty ( art.133 ww. Kodeksu ). W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ( art.7 Kpa) oraz są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art.77 Kpa ). W niniejszej sprawie organy ograniczyły się do ustalenia dochodu i wydatków wspólnie zamieszkującej rodziny ( pismo z dnia [...] k.74 akt organu I instancji ), nie ustalając faktycznej sytuacji materialnej strony (np. brak ustaleń co do własności nieruchomości i ruchomości ). W świetle powyższego należy uznać, iż organy w sposób nieprawidłowy ustaliły, będącą przesłanką rozstrzygnięcia, sytuację materialną K. K., tym samym naruszając art.7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji winien prawidłowo ustalić stan majątkowy K. K. i rozpatrzyć wniosek o umorzenie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z uwzględnieniem powyższych uwag Sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c, art.135 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji.