II SA/Sz 904/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, po rozpoznaniu wniosku z dnia r. przyznał Z. R. zasiłek celowy w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r., nadanym w dniu [...] r., Z. R. złożył odwołanie od ww. decyzji bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pismem z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w związku z treścią art. 129 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a.") przekazało złożone przez Z. R. odwołanie do organu I instancji celem rozważenia możliwości skorzystania z trybu autokontroli, na podstawie art. 132 K.p.a. Wobec nie skorzystania z powyższego trybu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium, w związku z treścią art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) uznało za zasadne przyznanie Z. R. pomocy pieniężnej w wysokości określonej w decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił przy tym wysokość posiadanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej środków z przeznaczeniem na zasiłki celowe, liczbę osób korzystających z tej formy pomocy społecznej oraz średnią wysokość udzielonego w tym zakresie wsparcia. Zaznaczył jednocześnie, że w myśl przepisów ustawy o pomocy społecznej formę pomocy w postaci zasiłku celowego przyznaje się w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Wyznacznikiem do jej ustalenia są z jednej strony – sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że przyznanie zasiłku następuje w ramach uznania administracyjnego. Ponadto organ stwierdził, że wnioskodawca jest osobą samotną, bezrobotną, utrzymuje się z pracy dorywczej, a w miesiącu kwietniu i maju otrzymał z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Na powyższą decyzję Z. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie, w dniu 19 grudnia 2012 r. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej B. R. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Kolegium, w związku z naruszeniem art. 16 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwracając uwagę, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. została doręczona skarżącemu w dniu [...] r., a zatem termin do wniesienia odwołania minął z dniem [...] r. Tymczasem pismo mające stanowić odwołanie zostało sporządzone [...] r. i nadane zostało listem poleconym w dniu [...] r. Powyższe oznacza, że decyzja wydana w pierwszej instancji była już ostateczna, a mimo to organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie wniesione odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonego aktu, dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Nr [...] , decyzja ta zwierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie złożenia odwołania, została doręczona Z. R. w sposób bezpośredni w dniu [...] r. Odwołanie od ww. decyzji skarżący złożył bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismem datowanym na dzień [...] r., a nadanym w dniu [...] r., na co wskazuje treść stempla pocztowego na kopercie, w której pismo to zostało nadane. Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 K.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie do treści art. 65 § 1 K.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu (art. 65 K.p.a.). W myśl z kolei art. 57 § 1 i § 5 pkt 2 K.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin na dokonanie czynności uważa się jednocześnie za zachowany, jeżeli przed jego upływem m.in. pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Ponadto zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Artykuł 134 K.p.a. stanowi natomiast, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W świetle przedstawionego powyżej stanu faktycznego i prawnego przyjąć należy, że w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji doręczonej skarżącemu w dniu [...] r. upływał, w związku z art. 57 § 1 i 129 § 2 K.p.a. - z dniem [...] r. Skarżący natomiast nadał pismo zawierające odwołanie w placówce pocztowej operatora publicznego w dniu [...] r. i to ten dzień, stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 oraz 65 K.p.a. uznać należy za dzień jego złożenia. Odwołanie zostało zatem przez skarżącego wniesione z uchybieniem 14 dniowego terminu do jego złożenia. Z bezskutecznym upływem niniejszego terminu decyzja uzyskała przymiot ostateczności, wobec czego jej weryfikacja, w związku z gwarancyjnym charakterem przepisu art. 16 § 1 K.p.a., nastąpić mogła wyłącznie w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnych. Stąd też organ II instancji winien był wydać w takiej sytuacji postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i ograniczyć rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym do fazy wstępnej, w miejsce merytorycznego rozpoznania złożonego odwołania. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, rozpatrzenie odwołania złożonego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony w trybie art. 58 K.p.a. kwalifikowane jest jako rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 16 § 1, art. 129 § 2 oraz art. 134 K.p.a., stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ odwoławczy na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (zob. Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98 oraz wyrok tego Sądu z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2190/11, źródło: www.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II) oparte zostało o przepis art. 152 powołanej ustawy.