II SA/Sz 905/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję. II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]działając z upoważnienia Burmistrza [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) odroczył M.J. termin płatności do [...] należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną tj. D.J. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia spłaty w kwocie [...]zł W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Organ mając na uwadze okoliczności, że zadłużony nie jest zatrudniony odpłatnie, a nadto jest tymczasowo aresztowany do dnia [...]r., orzekł o odroczeniu terminu płatności kwoty [...]zł stanowiącej zadłużenie M.J. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na D.J. w okresie świadczeniowym [...]. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu [...] r. W dniu [...] r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek M.J. skierowany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym zawarł prośbę o umorzenie całkowite należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wskazując, że nie ma żadnych dochodów umożliwiających spłatę zadłużenia. We wniosku strona wskazała, że dotyczy "pisma" z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie w sprawie organ odwoławczy wskazał, że - jego zdaniem - organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wydał rozstrzygnięcie w ramach przysługującego mu uznania. Organ nadmienił, że strona ma prawo zwrócić się do właściwego organu o umorzenie zadłużenia. M.J. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając brak merytorycznego rozpoznania sprawy. Skarżący powołując się na swoją sytuację osobistą i majątkową wniósł o weryfikację rozstrzygnięcia na "decyzję pozytywną". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy co do meritum, a dokonuje jedynie kontroli zgodności z prawem wydanych decyzji. W związku z tym, Sąd nie może rozstrzygnąć merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Może natomiast, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej w przypadku stwierdzenia, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonana według powyższych kryteriów analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż skarżący wniósł odwołanie od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wydanej w przedmiocie odroczenia terminu płatności należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i w tym zakresie ponownie rozpoznało i rozstrzygnęło sprawę - utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Wobec tego w pierwszej kolejności należy stwierdzić, czy organ odwoławczy zasadnie potraktował pismo skarżącego z dnia [...] tj. daty wpływu do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], jako odwołanie. Stosownie do przepisów art. 128 i 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kpa, odwołanie stanowi wyraz niezadowolenia z wydanej decyzji, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. O tym, czy pismo stanowi odwołanie przesądza przede wszystkim treść pisma. W tej kwestii skład orzekający tut. Sądu w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 166/09 lex nr 557050, w świetle którego, jedynym co decyduje o tym, czy wystąpienie strony kwalifikuje się jako odwołanie, jest element negatywnego stosunku strony do wydanej decyzji, któremu strona dała wyraz. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż wprawdzie przedmiotowe pismo skarżący skierował do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej w terminie do złożenia odwołania jak również wskazał, że dotyczy decyzji z dnia [...] r., jednakże z treści uzasadnienia tego pisma nie wynika jednoznacznie, iż strona jest niezadowolona z wydanej decyzji I instancji. Przede wszystkim należy wskazać, iż skarżący zwrócił się w tym piśmie o umorzenie zaległości, argumentując swoją prośbę trudną sytuacją materialną i osobistą. Nadto istotne jest również to, iż pismo to zatytułował jako "wniosek". W ocenie Sądu, powyższe świadczy o tym, że pismo to budzi wątpliwości co do intencji strony, gdyż nie wynika z niego wyraźnie, czy wolą skarżącego było wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...], czy też złożenie wniosku o umorzenie zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, iż jeżeli wobec treść pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu żądania, to wówczas należy wyjaśnić tą wolę w toku postępowania. O tym bowiem, jaki ma charakter pisma decyduje tylko i wyłącznie strona, natomiast organ nie może zastępować strony i dokonywać samodzielnego ustalenia treści żądania według własnego uznania. Z uwagi na to, iż postępowanie administracyjne opiera się na zasadzie skargowości, to strona jako dysponent swojego prawa może swobodnie nim rozporządzać. Natomiast obowiązkiem organu jest rozpoznać sprawę w granicach zakreślonych żądaniem strony. W przypadku gdy, żądanie zostało określone w sposób niejednoznaczny, organ zobligowany jest do ustalenia jego treści poprzez wezwanie strony o uzupełnienie pisma poprzez sprecyzowanie zawartego w nim żądania. Taki obowiązek organu można wyinterpretować z ogólnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 7, art. 8 oraz art. 9 Kpa organ powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, w tym obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków celu wyjaśnienia sprawy, jak również do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki oraz do udzielania im w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby organ odwoławczy próbował wyjaśnić charakter prawny pisma z dnia [...] r. W tej sytuacji, potraktowanie ww. pisma jako odwołania należy uznać za przedwczesne, zaś postępowanie organu II instancji za niezgodne z prawem. Wydanie zaskarżonej decyzji, bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do intencji strony wnoszącej pismo, świadczy o naruszeniu art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 127-129 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie wezwanie strony do sprecyzowania charakteru pisma z dnia [...] wraz z jednoczesnym pouczeniem o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie, a następnie, w zależności od zgłoszonych żądań, podjęcie właściwego postępowania celem rozstrzygnięcia o tych żądaniach. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł w pkt I o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" P.p.s.a., zaś w pkt II o niewykonalności decyzji na podstawie art. 152 cyt. ustawy.