II SA/Sz 91/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A. R. pismem z dnia 2 stycznia 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Sądu z dnia 27 stycznia 2014 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie [...] zł. Odpis zarządzenia doręczony został skarżącemu w dniu 6 lutego 2014 r. W dniu 13 lutego 2014 r. A. R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Z nadesłanego urzędowego formularza PPF wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i z małoletnim synem. Majątek rodziny stanowi dom o pow. [...] mieszkanie o pow. [...] nieruchomość rolna o pow. [...]ha oraz budynki gospodarcze. A. R. podał, że osiąga dochód z gospodarstwa w wysokości [...] zł miesięcznie. Dodatkowo zaznaczył, że ponosi duże koszty związane z utrzymaniem niepełnosprawnego syna. Zarządzeniem z dnia 19 lutego 2014 r., na podstawie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 lutego 2014 r. poprzez: - podanie aktualnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego (tj. wykazanie kwot wydatków z określeniem ich przeznaczenia) oraz nadesłanie dowodów potwierdzających wysokość tych wydatków (rachunki za prąd, gaz, wodę,) za okres ostatnich trzech miesięcy, - podanie wysokości miesięcznych kosztów leczenia syna, -nadesłanie wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, -nadesłania odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - złożenia oświadczenia, czy otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, jeżeli tak, to w jakiej wysokości, - złożenie oświadczenia, czy żona B. R. pracuje; jeśli nie pracuje, to czy zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna, a jeżeli jest zarejestrowana, to do nadesłania zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy, potwierdzającego ten fakt - w terminie 14 dni pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie akt sprawy. Odpis powyższego zarządzenia doręczony został skarżącemu w dniu 24 lutego 2014 r., a tym samym termin do wykonania zobowiązania upłynął w dniu 3 marca 2014 r. W zakreślonym przez Sąd terminie wnioskodawca nie wypełnił zobowiązania. W dniu 27 lutego 2014 r. skarżący uiścił wymagany w sprawie wpis w wysokości [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni, zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach. Podkreślić należy, że ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu należy ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy uniemożliwia sądowi merytoryczną ocenę wniosku. To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym, osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, lex nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, lex nr 743829). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie jest wystarczająca do rozpoznania jego wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez niego kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, mimo, że to właśnie na wnioskodawcy spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Należy wyjaśnić, że przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF, ale także potwierdziłoby sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Za wystarczające dla merytorycznej oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mogą natomiast być uznać dane zawarte w formularzu wniosku PPF. Mając powyższe na względzie oraz z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów, Sąd nie ma możliwości dokonania porównania wysokości obciążenia finansowego, o którego zwolnienie skarżący wnosi z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Okoliczności te powodują ostatecznie, iż brak jest podstaw aby przyjąć, że Skarżący uprawdopodobnił spełnienie ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tej sytuacji, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.