II SA/Sz 910/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K.-K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania kosztów z tytułu usług parkingowych p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca J. K.-K. razem ze skargą złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach J. K.-K. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z mężem S. K. i synem M. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o pow. [...] m2. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych, a jedynie zadłużenie. Odnośnie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazała, że mąż pracuje dorywczo jako kierowca mercedesa, natomiast syn aktualnie nigdzie nie pracuje. Emerytura skarżącej objęta jest zajęciem komorniczym. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł, na co składa się emerytura wnioskodawczyni w wysokości [...] zł oraz emerytura S. K. w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do nadesłania w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - zaświadczenia z PUP w [...] o posiadaniu przez M. K. statusu osoby bezrobotnej, - oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych miesięcznie przez S. K. z tytułu prac dorywczych, - wyciągów z posiadanych kont bankowych wszystkich członków rodziny za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania za okres ostatnich trzech miesięcy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca nadesłała wyciągi z kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wyliczenie miesięcznej kwoty czynszu za mieszkanie, zestawienie przychodów i dochodów z działalności prowadzonej przez S. K. w zakresie usług taksówkowych oraz kserokopię legitymacji studenckiej syna. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr.153,poz.1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245§ 4 ) Rozpoznanie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, który obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 , zgodnie z którą przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. ( postanowienie NSA z dnia 17.03.2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl). Rozpoznanie wniosku J. K.-K. wymaga zatem ustalenia, czy wykazała Ona, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zagrażałoby codziennej egzystencji wnioskodawczyni. Dokonując oceny złożonego wniosku o prawo pomocy, należy odnotować, że wnioskodawczyni nie wykazała, że w Jej sytuacji zachodzą podstawy do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Przede wszystkim ze złożonych w toku postępowania dokumentów źródłowych, w ocenie referendarza sądowego, nie wynika, aby sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwalała Jej na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Skarżąca wskazała, że łączny miesięczny dochód Jej rodziny wynosi ok. [...] zł netto. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą miesięcznie średnio [...] zł, na co składają się opłaty za czynsz ok. [...] zł, prąd ok. [...] zł, telefon ok. [...] zł. Z prześledzenia wyciągu konta bankowego syna wynika, że w miesiącu [...] r. skarżąca i jej mąż dokonali wpłaty na jego konto łącznej sumy [...] zł, natomiast w [...] r. łączną kwotę [...] zł, a więc więcej niż wykazywany miesięczny dochód. Natomiast z historii wyciągów konta wspólnego, wynika, że oprócz wskazanych emerytur J. K.-K. i Jej mąż dokonują dodatkowo wpłat kwot pieniężnych w różnej wysokości, i tak w [...] r. była to kwota [...] zł, w [...] [...] zł a w [...] [...] zł. Dodatkowo wpłat w różnych wysokościach dokonują tez różne osoby fizyczne. Zatem wbrew oświadczeniu skarżącej, nie dysponuje Ona miesięcznie dochodem w wysokości [...] zł, a znacznie wyższym, o czym świadczy też wysokość wydatków znacznie przewyższających ww. kwotę wskazywanego dochodu. W świetle powyższych okoliczności oświadczenia, wnioskodawczyni należy uznać za niejednoznacznie obrazujące Jej sytuację materialną. Należy podkreślić, że referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dalszego dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Na marginesie należy zauważyć, że postanowienia niekończące postępowanie w sprawie, takie jak postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić jednak wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Podkreślić należy, iż mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. U Z A S A D N I E N I E Skarżąca J. K.-K. razem ze skargą złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach J. K.-K. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z mężem S. K. i synem M. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o pow. 75 m2. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych, a jedynie zadłużenie. Odnośnie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazała, że mąż pracuje dorywczo jako kierowca mercedesa, natomiast syn aktualnie nigdzie nie pracuje. Emerytura skarżącej objęta jest zajęciem komorniczym. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł, na co składa się emerytura wnioskodawczyni w wysokości [...] zł oraz emerytura S.K. w kwocie [...] zł. Pismem z dnia 1 września 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do nadesłania w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - zaświadczenia z PUP w Pyrzycach o posiadaniu przez M. K. statusu osoby bezrobotnej, - oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych miesięcznie przez S. K. z tytułu prac dorywczych, - wyciągów z posiadanych kont bankowych wszystkich członków rodziny za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania za okres ostatnich trzech miesięcy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca nadesłała wyciągi z kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wyliczenie miesięcznej kwoty czynszu za mieszkanie, zestawienie przychodów i dochodów z działalności prowadzonej przez S. K. w zakresie usług taksówkowych oraz kserokopię legitymacji studenckiej syna. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr.153,poz.1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245§ 4 ) Rozpoznanie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, który obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych, sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 , zgodnie z którą przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. ( postanowienie NSA z dnia 17.03.2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl). Rozpoznanie wniosku J. K.-K. wymaga zatem ustalenia, czy wykazała Ona, że poniesienie kosztów postępowania sądowego zainicjowanego skargą na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zagrażałoby codziennej egzystencji wnioskodawczyni. Dokonując oceny złożonego wniosku o prawo pomocy, należy odnotować, że wnioskodawczyni nie wykazała, że w Jej sytuacji zachodzą podstawy do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Przede wszystkim ze złożonych w toku postępowania dokumentów źródłowych, w ocenie referendarza sądowego, nie wynika, aby sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwalała Jej na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Skarżąca wskazała, że łączny miesięczny dochód Jej rodziny wynosi ok. [...] zł netto. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą miesięcznie średnio [...] zł, na co składają się opłaty za czynsz ok. [...] zł, prąd ok. [...] zł, telefon ok. [...] zł. Z prześledzenia wyciągu konta bankowego syna wynika, że w miesiącu czerwcu 2009 r. skarżąca i jej mąż dokonali wpłaty na jego konto łącznej sumy [...] zł, natomiast w maju 2009 r. łączną kwotę [...] zł, a więc więcej niż wykazywany miesięczny dochód. Natomiast z historii wyciągów konta wspólnego, wynika, że oprócz wskazanych emerytur J. K.-K. i Jej mąż dokonują dodatkowo wpłat kwot pieniężnych w różnej wysokości, i tak w lipcu 2009 r. była to kwota [...] zł, w czerwcu [...] zł a w maju [...] zł. Dodatkowo wpłat w różnych wysokościach dokonują tez różne osoby fizyczne. Zatem wbrew oświadczeniu skarżącej, nie dysponuje Ona miesięcznie dochodem w wysokości [...] zł, a znacznie wyższym, o czym świadczy też wysokość wydatków znacznie przewyższających ww. kwotę wskazywanego dochodu. W świetle powyższych okoliczności oświadczenia, wnioskodawczyni należy uznać za niejednoznacznie obrazujące Jej sytuację materialną. Należy podkreślić, że referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dalszego dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Na marginesie należy zauważyć, że postanowienia niekończące postępowanie w sprawie, takie jak postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana takiego postanowienia może nastąpić jednak wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Podkreślić należy, iż mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.