II SA/Sz 910/09

Dnia 9 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania kosztów z tytułu usług parkingowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych J. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania kosztów z tytułu usług parkingowych, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzupełniając złożony wniosek w dniu [...]r. nadesłała wypełniony formularz urzędowy PPF. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach J. K. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z mężem S. K. i synem M. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o pow. [...]m2. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych, a jedynie zadłużenie. Emerytura skarżącej objęta jest zajęciem komorniczym. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi [...]zł, na co składa się emerytura wnioskodawczyni w wysokości [...]zł oraz emerytura S. K. w kwocie [...]zł. Ponadto wskazała, że mąż pracuje dorywczo jako "kierowca [...]". W dniu [...]r., w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nadesłała : - wyciąg z konta [...]M. K. za [...]r. - wyciąg z konta [...]S. K. i J. K. z limitem dopuszczalnego salda debetowego [...]zł za [...]r. - wydruki z konta bankowego [...] (saldo końcowe za [...]r. [...]zł, za [...] r. [...]zł, [...]r. [...]zł), - dowody potwierdzające wysokość wydatku za czynsz za mieszkanie (ok. [...]zł), energię elektryczną ([...]r. [...]zł, [...]r. [...]zł, [...]r. [...]zł), - zestawienie przychodów i dochodów z działalności prowadzonej przez S. K. w zakresie usług taksówkowych za okres [...]r. (wykazana strata [...]zł) oraz [...] (zysk [...]zł), -kserokopię legitymacji studenckiej syna. Z wyciągu konta wspólnego małżonków wynika, że ponoszą wydatki na : telefony komórkowe ([...]), usługi Telekomunikacji Polskiej ([...]), ubezpieczenia ([...]), składkę emerytalną (ZUS miesięcznie [...]zł), wydatki związanie z prowadzoną działalnością gospodarczą odprowadzane do US ([...]zł), spłatę karty kredytowej ([...]zł), spłatę kredytu udzielonego przez [...] ([...]zł miesięcznie), natomiast wpływy uzyskują z wpłat własnych ([...]zł), od A. M. K. ([...]zł), od I. K. ([...]zł), od innych osób ([...]zł), z emerytury ([...]zł miesięcznie), z prowadzonej działalności gospodarczej ([...]zł). Postanowieniem z dnia 30 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 910/09 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe orzeczenie J. K. wniosła sprzeciw podnosząc, że do dochodu rodziny nie powinna zostać wliczona wysokość kwot uzyskiwanych od córki w ramach pomocy rodzinnej. Ponadto wskazała, że przy rozpoznaniu wniosku nie uwzględniono faktu, że zaskarżona decyzja, będąca skutkiem zaniedbań instytucji państwowych, spowodowała powstanie w majątku skarżącej straty oraz tego, że organy uznały za niezasadne wypłacenie wnioskowanych zaliczek na poczet kosztów z tytułu usług parkingowych. Nie uwzględniono również okoliczności długu powstałego w związku z brakiem zapłaty za usługi parkingowe na kwotę ponad [...]zł i dokonanego na poczet tego długu zajęcia komorniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem samo wniesienie sprzeciwu, bez względu na jego zakres, powoduje utratę mocy wiążącej (całego) postanowienia wydanego przez referendarza sądowego i przejście sprawy do rozpoznania i rozpatrzenia kwestii prawa pomocy przez sąd (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2005 r., I OZ 942/05, dostępne w internecie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 wyżej wskazanej ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy). Należy podnieść, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być zatem stosowane wówczas, gdy strona istotnie nie posiada możliwości finansowych pozwalających na opłacenie zastępstwa procesowego. Przy czym ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek w tym przedmiocie, zaś Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnia się tylko stan majątkowy strony wnioskującej i nie bierze się pod uwagę zarzutów odnoszących się do zaskarżonej decyzji czy też do innych działań organów administracji publicznej, ani też okoliczności zwolnienia z kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem powszechnym. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie zgłoszonego żądania. Rodzina wnioskodawczyni uzyskuje stałe dochody z emerytur w wysokości ok. [...] netto. Ponadto mąż skarżącej pracuje dorywczo jako taksówkarz i w miesiącach [...]uzyskiwał kwotę ok. [...]zł. Z wyciągów wspólnego konta małżonków wynika, że rodzina uzyskuje dodatkowe dochody, o których to wnioskodawczyni nie wspomniała w PPF. Są to wpłaty pochodzące od innych osób, w tym – jak wyjaśniła skarżąca- od córki jako pomoc rodzinna. W tym miejscu należy wyjaśnić, że oceniając możliwości finansowe wnioskodawczyni, Sąd uwzględnia wszelkie dochody, zatem również i te które zostają zyskane w ramach wsparcia rodzinnego. W niniejszej sprawie dodatkowe wpłaty na koncie małżonków, w tym pomoc pieniężna córki, wyniosły w [...]ok. [...]zł, [...]ok. [...]zł, [...]ok. [...]zł, a więc są to znaczne sumy pieniężne niejednokrotnie przekraczające deklarowany dochód skarżących (tj. kwotę [...] zł), przy czym nie można nie widzieć, że sama skarżąca jak i jej mąż zasilają konto dokonując wpłat własnych ze źródeł niewiadomego pochodzenia ([...] w wysokości [...]zł, [...][...]zł, [...]). Ponadto na konto syna wpłacili w [...]r. łączną sumę [...] zł, natomiast w [...]r. łączną kwotę [...]zł. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że w [...]na koncie wspólnym dysponowali kwotą ok. [...]zł, w [...]ok. [...]zł, zaś w [...]ok. [...]zł. Z wydruków z konta bankowego [...] wynika z kolei, że saldo końcowe za [...]wyniosło [...]zł, za [...]zł zaś [...]zł. Wyżej wskazane wartości wprawdzie nie odzwierciedlają ponad wszelką wątpliwość rzeczywistego dochodu rodziny, gdyż pomiędzy kontami środki pieniężne były przenoszone (z jednego wypłacono i wpłacano na drugie), ale dają ogólny wyraz sytuacji majątkowej. Z dochodu strona ponosi koszty utrzymania mieszkania, studiującego syna oraz prowadzenia działalności gospodarczej przez męża. Ze złożonych dokumentów wynika, że miesięczne wydatki ponoszone na mieszkanie to czynsz ok. [...]zł, prąd ok. [...]zł. Przy czym na uwagę zasługuje okoliczność, że ponoszone są znaczne opłaty za usługi telekomunikacyjne i telefonii cyfrowej tzn. w [...]na kwotę [...] zł, w [...] zł, a w [...]zł. Z tych wydatków, strona mogła poczynić oszczędności na poczet kosztów sądowych. Sąd oceniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wziął pod uwagę zobowiązanie z tytułu spłaty kredytu (miesięcznie [...]zł) jak i spłat kart kredytowych (ok. [...]zł miesięcznie) czy istniejącego debetu na odnawianym rachunku bieżącym. Wprawdzie kwoty te obciążają budżet rodziny, ale sama ta okoliczność nie może stanowić podstawy przyznania wnioskowanej pomocy, tym bardziej że -jak wyżej wskazano - rodzina uzyskuje znaczne dochody. Ponadto z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby skarżąca pozostawała w zwłoce w spłacie rat kredytu. Istotne jest również to, że korzystając z limitu debetowego i posiadając inne zadłużenia skarżąca ponosi wysokie miesięczne wydatki. Obciążenia na koncie wspólnym w [...]wyniosły ok. [...]zł, w [...]ok. [...]zł, zaś w [...]ok. [...]zł. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że koszty postępowania należy pokrywać w pierwszej kolejności, a nie na końcu, gdy pozostaną jakieś wolne środki (por. post. WSA w Poznaniu z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt II SA/Po 393/08, dostępne w internecie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę, że rodzina wnioskodawczyni posiada stały dochód oraz odnotowuje wysokie wpływy na rachunku bankowym, to nie zachodzi sytuacja uzasadniająca obciążenie budżetu państwa kosztami związanymi z postępowaniem sądowoadministracyjnym wszczętym skargą J. K. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.