II SA/Sz 912/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężna za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, nałożył na M.K. karę pieniężną w wysokości (...( za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 10 lipca 2006 r. na drodze krajowej nr (...( w miejscowości Ś. funkcjonariusze celni dokonali kontroli samochodu ciężarowego marki M. o numerze rejestracyjnym (...(. W toku kontroli, kierowca pojazdu L.D. wykonujący przewóz w imieniu i na rzecz M.K. prowadzącej Firmę, przedstawił miesięczne karty opłaty drogowej: nr A ważną od 10.06.2006 do 10.07.2006 oraz nr B ważną od 10.07.2006 do 9.07.2006, obie bez wpisu w rubryce "nr rejestracyjny". Na powyższą okoliczność funkcjonariusz celny sporządził protokół kontroli nr (...( z dnia 10 lipca 2006 r. Postanowieniem z dnia (...( Naczelnik Urzędu Celnego w S. wszczął wobec M.K. postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. W piśmie z dnia 23 lipca 2006 r. strona oświadczyła, że okazana karta opłaty drogowej nr A była ważna od 11.06.2006 godz. 10,40 do10.07.2006 godz. 10,10. Z kolei karta nr B miała datę ważności od 10.07.2006, godz. 10,10 do 9.08.2006, godz. 10,00, a zatem opłata drogowa została uiszczona. Karty nie miały natomiast wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu. M.K. wyjaśniła nadto, że posiada w prowadzonej Firmie następujące pojazdy: kontrolowany M. nr rej. (...( o dopuszczalnej masie całkowitej 7490kg, J. nr rej. (...( o dopuszczalnej masie całkowitej 15,200kg oraz J. nr rej. (...( o dopuszczalnej masie całkowitej 15200kg. Jeden z pojazdów Jelcz nie jest eksploatowany, natomiast drugi pracuje na wyrobisku piasku. Brak wpisu w karcie opłaty drogowej numeru rejestracyjnego nie był zamierzony, albowiem dotyczył pojazdu o innych parametrach aniżeli inne pojazdy, będące w posiadaniu M.K. Do pisma strona załączyła kserokopie następujących dokumentów: dowodów rejestracyjnych pojazdów wymienionych w piśmie, pokwitowania potwierdzającego nabycie w dniu 8 lipca 2006 r. karty opłaty drogowej nr B oraz miesięcznych kart opłaty z dopisanym numerem rejestracyjnym (...(. Organ I instancji w oparciu o wyjaśnienia pracownika Urzędu Pocztowego w W., w którym strona nabyła kartę opłaty drogowej nr B ustalił, że karta wydana w dniu 8 lipca 2006 r. została wypełniona przez klienta. Naczelnik Urzędu Celnego w S. wyjaśniając podstawę prawną decyzji podkreślił, że nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w inny sposób, aniżeli wynika to z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych oraz gdy karta taka zawiera poprawki. Od powyższej decyzji M.K. odwołała się do Dyrektora Izby Celnej w S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej lub jej zmiany poprzez wymierzenie kary w wysokości (...(, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołująca się podniosła w uzasadnieniu, że nie zgadza się z zarzutem, iż nie wypisanie w karcie opłaty drogowej numeru rejestracyjnego pojazdu oznacza nie uiszczenie opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Zarzuciła również, że kierowca samochodu nr rej. (...( przedłożył w trakcie kontroli zarówno kartę opłaty drogowej jak i inne wymagane dokumenty, czego organ I instancji nie kwestionował. W ocenie odwołującej się, faktyczne naruszenie przepisów przez wykonującego transport drogowy należało zakwalifikować zgodnie z art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z pkt 1.4.4 załącznika do ustawy, który przewiduje karę za wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej. Niewłaściwe zastosowanie przepisów skutkowało, zdaniem odwołującej się, wymierzeniem kary pieniężnej przewidzianej w pkt 1.4.1 zamiast kary w wysokości (...(, którą określa pkt 1.4.4. M.K. przytoczyła również argumenty zawarte w jej piśmie skierowanym do organu I instancji z dnia 23 lipca 2006 r., w którym uzasadniała brak możliwości wykorzystania karty opłaty drogowej przez inne pojazdy stanowiącej jej własność. Decyzją z dnia (...( Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. W uzasadnieniu wskazano, że odwołująca się jako przedsiębiorca wykonujący przewóz na potrzeby własne na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, według stanu prawnego obowiązującego na dzień kontroli, tj. 10 lipca 2006 r., zobowiązana była do uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej nr (...(. W postępowaniu przed organem I instancji bezspornie ustalono, że w momencie kontroli kierowca nie posiadał prawidłowo wypełnionej, a tym samym ważnej kary opłaty drogowej w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie tej opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty oraz jej wypełnienie zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia przed rozpoczęciem przejazdu poprzez wpisanie we właściwej rubryce m.in. numeru rejestracyjnego pojazdu. Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w inny sposób, aniżeli to wynika z powołanych wyżej przepisów, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty za przejazd. Organ odwoławczy wskazał, że z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. wynika, iż prawodawca przewiduje sytuacje, gdy uznaje że opłata jest uiszczona na podstawie dokumentu jakim jest karta nieprawidłowo wypełniona. Pojęcie karty nieprawidłowo wypełnionej nie zostało jednak nigdzie zdefiniowane. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że przy dokonywaniu oceny, czy karta jest prawidłowo wypełniona, czy też jest niewypełniona należy kierować się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli zatem karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale w sposób uniemożliwiający jej użycie przez inny pojazd, uchybienie takie należy traktować łagodniej i karać według unormowań wskazanych w pkt 4.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się do sytuacji zaistniałej w trakcie kontroli pojazdu należącego do M.K. organ stwierdził, że jakkolwiek w przypadku kart długoterminowych obowiązek wypełnienia karty ciąży na wystawcy dokumentu, to jednak okoliczność ta nie zwalnia strony jako profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego od weryfikacji prawidłowości wypełnienia tej karty. Organ odwoławczy powołał się przy tym na treść art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, który nakłada na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy w prawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej, a zatem nawet w przypadku stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za przejazd z powodu nierzetelności kierowcy pojazdu, odpowiedzialność za to ponosi przedsiębiorca. Organ wskazał nadto, że strona podała błędną kwalifikację prawną żądanej zmiany decyzji, albowiem kara za wykonywanie przewozu z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej wynika z pkt 4.3 załącznika do ustawy i wynosi (...(. M.K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. w ten sposób, że nałożona kara grzywny stanowi wysokość (...(, uchylenie decyzji w części dotyczącej (...( ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Celnej w S. do ponownego rozpatrzenia. Wniosła nadto o obciążenie organu kosztami postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji M.K. zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z pkt 1.4.1. załącznika do tej ustawy oraz naruszenie przepisów art. 7, art. 8 i art. 11 Kpa. Skarżąca nie kwestionowała, że stanowiący jej własność pojazd o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony w momencie kontroli wykonywał transport drogowy i na skarżącej jako prowadzącej działalność gospodarczą ciążył obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za przejazd. Kontrolowany przedstawił funkcjonariuszom celnym kartę opłaty drogowej, co należy uznać za spełnienie warunku posiadania i okazania w czasie kontroli dowodu wniesienia opłaty. Wypełnienie karty, w świetle § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, jest dalszym warunkiem, który skarżąca w części dotyczącej dnia miesiąca i roku spełniła. Pomimo, że z treści § 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia wynika obowiązek wpisania przed rozpoczęciem przejazdu numeru rejestracyjnego pojazdu, to w ocenie skarżącej organy obu instancji, mając na uwadze naczelne zasady postępowania administracyjnego, nie powinny były traktować sprawy instrumentalnie, lecz w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej mając na uwadze słuszny interes obywatela. Wina skarżącej polegała bowiem na niedopełnieniu jednego z warunków prawidłowego wypełnienia karty opłaty drogowej. W związku z tym, zasadnym byłoby nałożenie na nią kary w wysokości (...(, zgodnie z pkt 1.4.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem zgodność zaskarżonych decyzji i postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania, nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Skarga M.K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu decyzja Dyrektora Izby Celnej w S., będąca jej przedmiotem, odpowiada prawu. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w dniu wydawania decyzji przez organ odwoławczy obowiązywały przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 180, poz. 1497). Stosownie do art. 8 pkt 1 tej ustawy, art. 1 pkt 33 dotyczący załącznika do ustawy wszedł w życie z dniem 21 grudnia 2005 r. Z tego powodu przy ustalaniu wysokości kary organy orzekające w niniejszej sprawie zobligowane były do zastosowania załącznika do ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 21 grudnia 2005 r. W myśl art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3) pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Uiszczenie opłaty drogowej, w myśl § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu m.in. poprzez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, zgodnie z § 5 tego rozporządzenia. Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty, który to dokument z mocy art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierowca pojazdu samochodowego ma obowiązek, podczas wykonywanego transportu drogowego mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu uprawnionego do kontroli. Powyższe przepisy wskazują, że uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest czynnością sformalizowaną, co wyłącza możliwość swobodnej interpretacji, co jest posiadaniem takiej opłaty. Nie wystarczy więc nabycie karty opłaty, ale niezbędne jest jej wypełnienie i to w sposób wskazany w cytowanym rozporządzeniu. Tylko karta wypełniona we właściwy sposób, który pozwala jej na identyfikowanie z konkretnym pojazdem stanowi dowód uiszczenia opłaty drogowej. Uznanie za taki dowód karty opłaty drogowej nie zawierającej wpisu dotyczącego numeru rejestracyjnego pojazdu, pozwalałoby na wykorzystywanie tej karty do wykonywania transportu drogowego także innymi pojazdami w okresie objętym ważnością karty (podobnie w wyrokach WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2004 r. II SA 4139/02, 9 grudnia 2005 r. VI SA/Wa 1560/05, 13 maja 2006 r. VI SA/Wa 2269/05). Nie ma przy tym znaczenia, zdaniem składu orzekającego, że przedsiębiorca nie posiada innych pojazdów, którymi mógłby wykonywać transport drogowy posługując się tą sama kartą. W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, uznać należało, że Dyrektor Izby Celnej w S. trafnie ustalił, że brak wpisu w karcie opłaty drogowej odnoszącego się do numeru rejestracyjnego pojazdu stanowi dowód na nie uiszczenie opłaty za wykonywanie transportu drogowego pojazdem poddanym kontroli. Właściwie zatem przyjęto, że skarżąca uchybiła obowiązkowi wynikającemu z przepisów prawa. W zaistniałym stanie faktycznym zasadne było nałożenie kary pieniężnej w wysokości (...( za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty na podstawie Lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Wbrew wywodom skargi, brak było podstaw do nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej na podstawie Lp. 1.4.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, albowiem załącznik w brzmieniu wskazanym przez skarżącą, co już wyżej wskazano, utracił moc. Odpowiednik tego przepisu w załączniku obowiązującym od dnia 21 grudnia 2005 r.- Lp. 4.3 przewiduje karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty za przejazd po drogach w wysokości (...(. Przepis ten ma wyłącznie zastosowanie w sytuacji, gdy karta opłaty drogowej jest w całości i we właściwym czasie wypełniona, z tym że w sposób nieprawidłowy, który pozwala jednak stwierdzić, bez żadnych wątpliwości, że opłata za przejazd objęty kontrolą została uiszczona (za kartę nieprawidłowo wypełnioną można by uznać np. kartę opłaty drogowej nr B z ewidentnie omyłkowo wypełnioną datą ważności karty, przy założeniu, że pozostałe rubryki, w tym dotycząca numeru rejestracyjnego pojazdu, zostały wypełnione prawidłowo). Nie jest zatem właściwe stanowisko skarżącej, że karta jest nieprawidłowo wypełniona, skoro w ogóle nie zawiera wpisu w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu wykonującego przejazd. Zważywszy na zakres kompetencji Sądu, przy dokonywaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji z dnia (...( oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia (...(, należało odnieść się do zastosowania przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), które utraciło moc po wejściu w życie z dniem 21 października 2006 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.). W ocenie organu, zasadne stało się zastosowanie przepisów wykonawczych obowiązujących w dniu dokonywania kontroli pojazdu skarżącej przez funkcjonariuszy celnych. Przed przesądzeniem tej kwestii, zdaniem Sądu, zasadne wydało się poczynienie kilku uwag o charakterze bardziej ogólnym a odnoszącym się do problematyki skutków wejścia w życie nowych regulacji prawnych. Rozstrzygnięcie zagadnień intertemporalnych przez ustawodawcę lub w przypadku braku takiego rozstrzygnięcia - w procesie stosowania prawa, polegać może na przyjęciu jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania nowego prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to, mimo wejścia w życie nowych regulacji, ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt P 9/04, OTK 2005, nr 1/A poz. 9). W sytuacji, kiedy prawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa regulacja prawna ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej, po wejściu w życie nowych regulacji. Inne stanowisko prowadziłoby do naruszenia zasady lex retro non agit. Jeżeli do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejście w życie nowych przepisów, zastosuje się nowe przepisy i dodatkowo jeszcze mniej korzystne dla strony, wówczas mamy do czynienia z retrospektywnością prawa (vide: orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r., sygn. akt U 5/86, OTK 1986, poz. 1). Odnosząc te zasady na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że wydanie decyzji m.in. na podstawie nowych przepisów wykonawczych doprowadziłoby do sytuacji, w której zdarzenie mające miejsce w dniu 10 lipca 2006 r. poddane zostałoby reżimowi prawnemu obowiązującemu od dnia 21 października 2006 r. Byłoby to nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym. Opieszałość organów prowadzących postępowanie (co miało miejsce w tej sprawie) mogłaby stworzyć sytuację, że obywatele, którzy popełniając w tym samym czasie taki sam czyn, ponosiliby konsekwencje w oparciu o różne regulacje prawne tylko z powodu sprawności działań organów administracji, nie mając żadnego wpływu na to kiedy organ rozpatrzy ich sprawę i wyda stosowną decyzję. Z tego względu uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzekł jak w sentencji.