II SA/Sz 917/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy [...] skierował M.S. do Domu Pomocy Społecznej. M.S. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w [...], gdzie przebywa od dnia [...] do chwili obecnej. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ Wójt Gminy [...] ustalił opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w wysokości [...] za okres od [...] do [...] oraz w wysokości [...] zł od [...]. Decyzją dnia [...] nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił opłatę ponoszoną przez M.S. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] w wysokości [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego kosztu utrzymania, który od [...] w Domu Pomocy Społecznej w [...] wynosi [...] zł. Dalej organ I instancji podał, że mieszkaniec wnosi opłatę w wysokości nie wyższej niż 70% swojego dochodu. Dochód strony, jak ustalił organ, wynosi obecnie [...] euro tj. [...], a zatem opłata ponoszona przez stronę za pobyt wynosi [...]. M.S. odwołał się od przedmiotowej decyzji podnosząc, iż przedstawia wyciągi bankowe, z których wynika wyraźnie ile euro przychodzi na jego konto do banku [...]. Suma jego dochodu na wyciągu bankowym, jak podaje, wynosi [...] euro. Suma ta jest sumą netto. Z pisma strony złożonego w sprawie wynika także, iż pierwszą decyzję o ustaleniu odpłatności otrzymał z opóźnieniem i obecnie ma zaległości w płatnościach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją nr [...], z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku art. 60 ust. 1 i 2, art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium, podtrzymując ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji stwierdziło, iż stosownie do treści art. 60 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. W myśl natomiast art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie z ust. 2. art. 61 ustawy o pomocy społecznej, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 250 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250 % tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Zdaniem Kolegium, z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ust. 4 ww. artykułu wyraźnie wskazuje, że do dochodu, ustalonego zgodnie z ust. 3, nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w [...]. Wyliczenie to ma charakter wyliczenia enumeratywnego. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawach z opieki społecznej, dochodu nie pomniejsza się o kwoty zaległości za nieuregulowane rachunki, kredytów, czy pożyczek spłacanych przez stronę. Kolegium podniosło, iż organ I instancji ustalił, że dochód strony obecnie wynosi [...] tj. [...]. Powyższą okoliczność ustalono w oparciu o oświadczenie strony z dnia [...], w którym M.S. podał, że jego dochód nie uległ zmianie i nadal wynosi [...]. Także podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego odwołujący się oświadczył, że podane podczas wywiadu informacje, w tym dotyczące wysokości dochodu ([...]), są zgodne z prawdą. Nadto organ odwoławczy zauważył, że oświadczenie strony koresponduje z decyzją niemieckiego organu rentowego, w której to decyzji wskazano na wysokość renty, która będzie wypłacana stronie co miesiąc, właśnie w kwocie [...]. Tym samym, w ocenie Kolegium, nie znajduje pokrycia w materiale dowodowym sprawy twierdzenie odwołującego się, że jego dochód wynosi [...]. Z oświadczenia strony z dnia [...] wynika, że na konto wpływa tylko część dochodów M.S. tj. kwota [...], natomiast pozostała część jest przekazywana na spłatę długu. Podsumowując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] stwierdziło, że aktualnie opłata za pobyt w domu pomocy społecznej, jaką obowiązany jest ponosić M.S., stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy, wynosi [...] - i w takiej też wysokości ustalił tę opłatę organ I instancji. Powyższa decyzja została zaskarżona przez M.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący nie zgodził się z wysokością ustalonej odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Zarzucił, iż już pierwszą decyzję o odpłatności, wydaną po przyjęciu go do DPS, doręczono mu z opóźnieniem, co spowodowało zaległości w płatnościach. Podniósł, iż dokumenty w oparciu o które organ I instancji ustalił jego dochód, zostały bez jego wiedzy "wyciągnięte" z jego osobistych dokumentów przez pracowników Domu. Stwierdził także, że w swoim oświadczeniu nie zawarł informacji czy podaje dochód brutto, czy netto, a decyzja niemieckiego organu rentowego składa się z dwóch stron z których wyraźnie wynika, iż z sumy [...] dokonywane są potrącenia "podatku, ubezpieczenia i innych składowych" jego renty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art.60 ust.1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728 z późn.zm.) pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, a średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w [...] ustala Starosta [...] i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Ustalony w ten sposób średni koszt utrzymania w Domu, w którym przebywa skarżący, wynosi od [...][...] zł (Dz.Urz.Woj.Zachod. Nr 10, poz.446 ). Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (art.60 ust.3 ww. ustawy ). Prawidłowo więc organ I instancji uznał, że istnieją podstawy do ustalenia dla M.S. od dnia [...] nowej wysokości odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszące się do odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, posługują się pojęciem dochodu, przy czym ani wyraźnie nie odsyłają do art. 8 tej ustawy, ani nie zawierają własnej definicji dochodu dla potrzeb tej odpłatności. Należy więc przyjąć, że wobec braku w ustawie definicji dochodu dla ustalenia odpłatności, organy prawidłowo posłużyły się przepisem art. 8 ust. 3 ustawy, mimo iż przepis ten określa prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a pobyt i usługi w domu pomocy społecznej są zaliczone do świadczeń niepieniężnych (art. 36 pkt 2 lit. o ustawy). Konsekwencją powyższego jest jednak także obowiązek zastosowania w niniejszej sprawie art.8 ust.13 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego iż: "W przypadku uzyskiwania dochodu w walucie obcej, wysokość tego dochodu ustala się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie świadczenia z pomocy społecznej." W niniejszej sprawie organy, w parciu o oświadczenia strony ustaliły dochód M.S. na kwotę [...], a więc uznały, że skarżący otrzymuje dochód w walucie obcej i w celu przewalutowania tego dochodu przyjęły średni kurs euro Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] w wysokości [...], podczas gdy decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...], a średni kurs euro NBP w tym dniu wynosił [...]. W tym zakresie decyzje wydane zostały z naruszeniem art.8 ust.13 ustawy o pomocy społecznej, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji ustalając dochód skarżącego poprzestały na oświadczeniach strony oraz stronie drugiej pisma organu - Niemieckich Ubezpieczeń Rentowych. Pomimo zarzutów podnoszonych w odwołaniu przez M.S., iż podawał w oświadczeniach dochód brutto, organ II instancji stwierdził, iż nie znajduje to pokrycia w materiale dowodowym, gdyż z oświadczenia strony z dnia [...] wynika, że część dochodów strony przeznaczana jest na spłatę długów. W ocenie Sądu, organy ustalając stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, powinny opierać się na dowodach wskazujących na wysokość dochodu uzyskiwanego na dzień orzekania w sprawie. Opierając się więc na oświadczeniach strony organy winny brać pod uwagę jedynie oświadczenia złożone w toku postępowania wyjaśniającego w sprawie rozstrzyganej wydawaną decyzją administracyjną, a nie jedynie oświadczenia sprzed roku złożone w innym postępowaniu, a nadto oświadczenia które nie budzą wątpliwości - musi z nich wynikać czy uzyskiwany dochód jest dochodem przed lub po dokonaniu potrąceń, które z mocy art.8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej dają podstawę do pomniejszenia dochodu. Świadczenie rentowe podlega bowiem choćby opodatkowaniu, które jeżeli nie jest pobierane na terenie miejsca uzyskiwania renty (Niemcy) może być pobierane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 z późn.zm.). Ustalenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez M.S. dokonane zostało więc z naruszeniem art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 lit.a i c w związku z art.135 oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł, jak w sentencji.