II SA/Sz 918/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. D. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. D. wystąpił do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] , Nr [...] w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie, przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Stan sprawy, wyłaniający się z treści ww. decyzji, przedstawia się następująco. Pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. Prokurator Rejonowy zwrócił się do Starosty z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J. D., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami wydane przez Starostę na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Do wniosku dołączono wyciąg z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...], sporządzonej na potrzeby postępowania karnego, prowadzonego przeciwko J. D. W toku tego postępowania ustalono, że: od [...] strona leczy się z powodu. Po opuszczeniu zakładu karnego badany "nie może się [...], stracił możliwość zarobków". Skarży się na [...], " ". Przyjmuje leki. Nie zna szczegółowej diagnozy i " " [...]. Zaprzecza silnej potrzebie picia, trudnościom w kontrolowaniu spożycia, jak i występowania objawów odstawienia. Według oświadczenia, narkotyków nie używa, ma migotanie [...] i nadciśnienie[...] [...]. Brak jest w chwili obecnej przesłanek na rozpoznanie uzależnienia od jakiejkolwiek substancji [...]. Zgodnie z treścią wyciągu, lekarze nie rozpoznali u J. D. choroby, [...], ani takiego zakłócenia czynności psychicznych, które tempore criminis znosiłyby lub ograniczały w stopniu znacznym zdolność rozpoznawania znaczenia zarzucanego mu czynu, jak i kierowania swoim postępowaniem [...]. Brak jest przesłanek na rozpoznanie u ww. zaburzeń w chwili obecnej [...]. J.D. jest zdolny do czynności procesowych samodzielnie i nie wymaga pomocy obrońcy z uwagi na stan zdrowia. Dyspozycje poczytalności ww. w chwili obecnej nie budziły wątpliwości biegłych. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), Starosta skierował J. D. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Według organu, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego, uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych, istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy. J. D. złożył odwołanie od powyższej decyzji Starosty, wnosząc o jej zmianę i odstąpienie od badań lekarskich, jako nieuzasadnionych. Oświadczył, że nie miał żadnego zdarzenia drogowego (kolizji, wypadku, katastrofy) oraz nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu, czy też środków odurzających. Uważa, że pobyt w szpitalu i badania specjalistów, w żaden sposób nie wskazują i nie są podstawą do kierowania na przedmiotowe badania lekarskie. Nadmienił, że prawa jazdy posiada od [...], nigdy nie zatrzymano tego dokumentu, a badania lekarskie i psychotechniczne przechodził w wyznaczonych terminach. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej: "K.p.a.", art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji w sprawie skierowania J. D. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ odwoławczy stwierdził, że przedłożony w sprawie materiał dowodowy i ustalenia organu pierwszej instancji, dają podstawy do skierowania strony na badania lekarskie. Okolicznością, która nasunęła zastrzeżenia co do stanu zdrowia odwołującego się, jego sprawności psychofizycznej jako kierującego pojazdem, są stany [...], z powodu których leczy się i przyjmuje zlecone leki. Dowodem potwierdzającym rozważaną potrzebę, była informacja Prokuratora zawarta we wniosku z dnia [...] z dołączonym doń wyciągiem z opinii sądowo-psychiatrycznej. Zdaniem organu, powyższe informacje pochodzące z wiarygodnego źródła, mogące świadczyć o przeciwskazaniach zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi przez stronę, wymagały weryfikacji przez specjalistę lekarza pod kątem rzeczywistego ich wpływu na zdolność kierowania pojazdami silnikowymi w ruchu drogowym. Według organu, wynikające z przedłożonych dowodów zastrzeżenia co do stanu zdrowia J. D., same w sobie były wystarczające do podjęcia przedmiotowego rozstrzygnięcia, bez konieczności dodatkowego dowodzenia spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez wskazaną stronę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, J. D. podniósł, że Kolegium dokonało błędnej interpretacji, co do zależności pomiędzy zakresami art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b, a art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Niesłusznie uznało, że skierowanie na badanie lekarskie nie musi wynikać z poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, a w konsekwencji zupełnie nie badało zaistnienia tej przesłanki w przedmiotowej sprawie. Zawężenie przesłanki nałożenia obowiązku ponownego poddania się badaniom do " ", ale już nie " " zastrzeżeń co do stanu zdrowia jest – według skarżącego – interpretacją błędną, biorąc pod uwagę fakt, że przepis ten wkracza w sferę praw i wolności obywatelskich, a także zasadę ochrony praw nabytych – chronionych przepisami Konstytucji. Niezależnie od powyższego, J. D. podniósł, iż organ wyprowadził błędne wnioski z faktu, że w prowadzonym postępowaniu karnym Prokurator zasięgnął opinii lekarzy biegłych psychiatrów celem ustalenia, czy w chwili popełnienia czynu skarżący był poczytalny i czy może uczestniczyć w toczącym się postępowaniu karnym. Zauważył, że zgodnie z treścią opinii, jest osobą w pełni poczytalną, a stan jego zdrowia nie odstaje od przyjętej normy. Zdaniem skarżącego, wobec stwierdzenia ww. okoliczności przez dwóch lekarzy psychiatrów, będących autorytetami w swojej dziedzinie, jako zupełnie bezprzedmiotowe jawi się wykonywanie dodatkowych badań. Podał, że w pewnym okresie życia cierpiał na depresję, w związku z czym Prokurator był obowiązany dopuścić dowód z opinii biegłych psychiatrów, tym nie mniej nie może ponosić konsekwencji choroby do końca swojego życia. Skarżący uważa, iż skoro zostało stwierdzone, że jest osobą poczytalną, świadomą swojego postępowania oraz konsekwencji przedsiębranych czynów – nie ma jakichkolwiek podstaw, aby przechodził dodatkowe badania lekarskie. Nadmienił, że posiada prawo jazdy od [...] i przez cały ten czas, także teraz, jest aktywnym kierowcą. Przechodził wszelkie niezbędne badania, a przez wiele lat również zawodowo trudnił się przewozem towarów. Nie uczestniczył przy tym nigdy w kolizji ani w wypadku samochodowym, ani nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu, środków odurzających czy silnych leków. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. skarżący poparł skargę. Dodatkowo oświadczył, że sprawa prowadzona w Prokuraturze Rejonowej dotyczyła sprawy karnej nie związanej z " ", a konkretnie sprawy znieważania funkcjonariusza Policji. Leczenie miało miejsce w [...] przez okres około miesiąca, rozpoznanie związane było [...]. Ostanie leki skarżący brał we [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie Sądu, skarga J. D. zasługuje na uwzględnienie, gdyż w tej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jego wynik. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie skierowania J. D. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, stanowił przepis z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 600). Zgodnie z jego brzmieniem, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zdaniem Sądu, wynikająca z powołanego przepisu przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowane przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Taki sposób wykładni, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, prezentowany jest w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 344/14, z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt IIISA/Gd 346/14 czy też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 595/14, opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że J. D. został skierowany na badania lekarskie, z uwagi na treść opinii sądowo-psychiatrycznej wydanej w postępowaniu karnym, prowadzonym przeciwko skarżącemu. Z opinii tej wynika, że skarżący leczył się w [...] z powodu stanów [...], przyjmuje leki. Według organu odwoławczego, wymienione okoliczności, mogą świadczyć o przeciwskazaniach zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi przez skarżącego. Sąd zwraca uwagę, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie zawiera jakiegokolwiek odniesienia do powołanej kwestii. Natomiast stanowisko prezentowane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest zdawkowe. W szczególności organ nie wyjaśnił konkretnie dlaczego podnoszone przezeń okoliczności, jakie wynikały z opinii biegłych, miały wpływ na zdolność kierowania pojazdami przez skarżącego. Użyte przez organ ogólne stwierdzenia o "ujawnionych dolegliwościach" i "potencjalnej możliwości spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym" są nie wystarczające dla uznania racji decyzyjnych organu. Brak jest ścisłych i dokładnych wywodów, odnoszących się do stanu zdrowia skarżącego w zakresie zdolności do kierowania pojazdami, świadczących jednocześnie o "uzasadnionych" zastrzeżeniach, powodujących potrzebę zastosowania normy prawnej wyżej wskazanej. W uzasadnieniach organów obu instancji, brak jest jednocześnie odniesienia się do wniosków i opinii lekarzy specjalistów psychiatrów ze sprawy karnej. W opinii tej biegli zgodnie potwierdzili, że nie rozpoznają u skarżącego choroby, niedorozwoju [...], ani zakłócenia czynności [...]. Brak było również przesłanek na rozpoznanie u skarżącego zaburzeń [...]. Jak uznali biegli J. D. był zdolny do podejmowania samodzielnie czynności procesowych. Dyspozycje poczytalności nie budziły wątpliwości lekarzy. Skarżący w wywiadzie lekarskim, zaprzeczał silnej potrzebie picia, trudnościom w kontrolowanym spożyciu, jak i występowaniu objawów odstawienia alkoholu. Według oświadczenia, narkotyków nie zażywa. W ocenie Sądu, niezależnie od lakoniczności uzasadnienia decyzji, brak analizy powołanych części opinii poddaje w wątpliwości, twierdzenia, co "uzasadnionych" przyczyn skierowania skarżącego na badania lekarskie, zgodnie z art. 99 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Brak jest bowiem w wywodach organów jakiegokolwiek odniesienia się do tej części opinii, a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z opisu stanu psychicznego skarżącego, która została zawarta w opinii biegłych lekarzy, nie wynika, że skarżący może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jak przyjmuje się przy tym w judykaturze, skierowanie na badanie lekarskie nie może być dodatkową represją stosowaną wobec osoby poddanej badaniom sądowo-psychiatrycznym, zwłaszcza wówczas, gdy sprawa, w której badania takie przeprowadzono nie dotyczy przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym (por. powoływane wyroki WSA z dnia 18 czerwca 2014r., sygn. akt III SA/Gd 344/14; z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 346/14; z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 434/14, opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z wyjaśnień skarżącego na rozprawie sądowej, prowadzona sprawa karna nie była związana z "ruchem drogowym", a dotyczyła znieważenia funkcjonariusza Policji. Wątpliwości co do zasadności skierowania skarżącego na badania lekarskie wywołują ponadto okoliczności podnoszone przez stronę w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, powtórzone także w skardze. Wynika z nich, że skarżący posiada prawa jazdy od [...] i nigdy nie zabrano mu tego dokumentu, a badania lekarskie i psychotechniczne przechodził w wyznaczonych terminach. Jak oświadczył, nie miał żadnego zdarzenia drogowego, jak kolizji, wypadku, katastrofy, nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu, czy też środków odurzających. Na rozprawie sądowej skarżący podał, że leczenie miało miejsce w [...], przez okres około miesiąca (rozpoznanie), zaś ostatnie leki zażył we [...]. Reasumując Sąd uznał, że w prowadzonym przez organy obu instancji postępowaniu administracyjnym, nie dopełniły obowiązkom jakie wytyczają im przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie odniosły się do wszystkich istotnych kwestii występujących w tejże sprawie. Powyższe stanowi o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie, przepisów z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkowało w konsekwencji wydaniem rozstrzygnięcia, które nie zawierało uzasadnienia o pełnej treści, skoro nie zawierało odniesienia się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Biorąc pod uwagę przy tym zakres i wagę dostrzeżonych wadliwości, dla końcowego załatwienia sprawy, konieczne okazało się uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji Kolegium, ale również uchylenie decyzji ją poprzedzającej organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem organu będzie uwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu o przesłankach zastosowania art. 99 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Ponadto organ winien poddać wnikliwej analizie cały zebrany materiał dowodowy, biorąc pod uwagę, wszystkie kwestie wyżej podniesione, w tym wyjaśnienia strony. Podjęte rozstrzygnięcie winno zawierać wyjaśnienie zmierzające dla ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej, które powinno zostać uzewnętrznione w uzasadnieniu prawidłowo wydanej decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.). Mając powyższe na względzie, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł, jak w pkt I wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami. O wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł, jak w pkt II wyroku, na podstawie art. 152 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł jak w pkt III wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 209 ww. ustawy.