II SA/Sz 925/18

Dnia 17 września 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 17 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oraz zobowiązania do jego zwrotu p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia radcy prawnego M. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję S. K. O. w S. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji uznającą, że świadczenia wychowawcze pobrane na córkę w okresie od [...] r. do [...] r. były świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązującą do ich zwrotu. Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie ma środków na zwrot świadczenia ([...] zł) ani na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, ponieważ ma na utrzymaniu [...] córkę, a jej dochód wynosi [...] zł miesięcznie netto i składa się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł i alimentów w kwocie [...]zł. Skarżąca podała, że posiada nieruchomość o pow. [...] m2 zabudowana domem typu bliźniak (w złym stanie technicznym) o pow. [...] m2 i wartości szacunkowej [...] zł. Zobowiązania i wydatki stałe wynoszą miesięcznie: kredyt hipoteczny [...] zł, kredyt konsolidacyjny [...] zł, czesne córki [...] zł, energia elektryczna [...] zł miesięcznie, gaz [...] zł, woda i ścieki [...] zł, śmieci [...] zł, żywność [...] zł, ubrania [...] zł, bilety komunikacji miejskiej [...] zł, fryzjer i kosmetyki [...] zł, pies [...] zł. Wezwaniem z dnia 29 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni: - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających dochody skarżącej (np. zaświadczenie od pracodawcy, dowód otrzymania alimentów), z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu, raty kredytów, czesne, ewentualnie inne wydatki, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy skarżąca uzyskuje jakiekolwiek inne dochody np. z wynajmu pokoi, - kopii ostatniej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła zestawienia wybranych transakcji z jej rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. W pozostałym zakresie wezwania nie wykonała. W myśl art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć, ponieważ skarga dotyczy spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej. Jak wynika z pkt. III zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 24 sierpnia 2018 r. w niniejszej sprawie skarżąca jest zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wobec ustawowego zwolnienia skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowy, na podstawie art. 249a p.p.s.a. W tej sytuacji należało rozważyć, czy skarżąca wykazała w sposób dostateczny, że sytuacja majątkowa w jakiej się znajduje uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Z wniosku wynika, że skarżąca posiada własny dom położony w S. o wartości [...] zł, a jej stałe dochody wynoszą [...] zł miesięcznie. Z przedłożonych zestawień z wyszczególnionych operacji bankowych wynika, że wydatki stałe wynoszą: energia elektryczna [...] zł miesięcznie, czesne [...] zł miesięcznie, gaz [...] zł, woda i ścieki [...] zł, kredyt konsolidacyjny [...] zł miesięcznie, [...] zł (przelew do [...]), spłata zadłużenia karty kredytowej ok. [...] zł, [...] zł rata do S. C. B. S., podatek od nieruchomości [...] zł kwartalnie. Wydatki te wynoszą [...] zł, a więc w całości pochłaniają deklarowane dochody, w tym alimenty na córkę. Nie jest jasne z jakich środków wnioskodawczyni ponosi pozostałe wydatki konieczne tj. wydatki na żywność, odzież, leki itp., a z wniosku nie wynika, by miała problemy z bieżącą spłatą zobowiązań. Oceniając wniosek pod kątem dotyczącym ustanowienia radcy prawnego należało uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca posiada własny dom znacznej wartości, a deklarowane dochody w całości przeznacza na ponoszone wydatki stałe, które są wysokie. Wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągów z jej rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy zawierających zestawienie wszystkich dokonanych operacji, co pozwoliłoby na ocenę jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Przedłożenie zestawień wybranych operacji bankowych nie oznacza wykonania wezwania z dnia 29 sierpnia 2018 r. Ponadto, wnioskodawczyni nie przedłożyła kopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i nie złożyła oświadczenia, czy uzyskuje inne dochody. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne i zgodne z prawdą dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie wnioskodawczyni o jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, co uzasadniało wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych. Skarżąca wezwanie to wykonała częściowo. Przy czym wykazała, że ponoszone wydatki stałe są bardzo wysokie i w całości pochłaniają uzyskiwane dochody. Nie wiadomo z jakich środków skarżąca finansuje pozostałe wydatki konieczne, tj. wydatki na żywność, odzież, ale także na telefony i bilety komunikacji publicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 58/15 ). Ponieważ skarżąca wykonała wezwanie wybiorczo, nie było możliwości ustalenia jej faktycznej sytuacji majątkowej. Jednocześnie ponoszenie wydatków stałych w kwocie [...]zł miesięczne, nie świadczy o wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej strony. W związku z powyższym należało uznać, że skarżąca nie wykazał, iż spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy zauważyć, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest wymagany, a sąd rozpoznając sprawę w jej granicach nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek w zakresie dotyczącym ustanowienia radcy prawnego z urzędu należało oddalić.