II SA/Sz 94/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata G. Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisane w sentencji postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie [...]zł, G. Z. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawczyni ma [...] lata i jest emerytką. Nadto jest osobą schorowaną i z tego powodu na leki wydaje miesięcznie ok. [...] zł, natomiast opłaty za prąd i ogrzewanie pochłaniają pozostałą część emerytury. Mąż również jest emerytem i z tego powodu skarżącej nie stać na poniesienie kosztów w niniejszej sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika z wyboru Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni ok. 140m2 i wartości ok. [...] zł oraz lokal użytkowy w D. . Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura skarżącej w wysokości [...] zł oraz emerytura jej męża w kwocie [...]zł. Ponoszone miesięcznie wydatki to: leki – [...] zł, prąd – [...] zł, woda – [...] zł, śmieci – [...] zł, gaz – [...] zł. W wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego zobowiązującego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających przedstawioną sytuację materialną skarżąca nadesłała: wyciągi z konta bankowego za okres od 14 grudnia 2017 r. do 14 lutego 2018 r., decyzję ZUS o waloryzacji emerytury A. Z., której wysokość do wypłaty od 1 marca 2017 r. wynosi [...] zł oraz decyzję w sprawie waloryzacji swojej emerytury, której wysokość do wypłaty od 1 marca 2017 r. wynosi [...] zł, roczna strukturę przychodu z prowadzonego Baru leśnego wg, której sprzedaż za rok 2017 wyniosła [...] zł, przychód [...] zł i dochód [...] zł, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2018 r. w kwocie [...]zł za budynki i grunty związane z działalnością gospodarczą w wysokości [...] zł oraz za budynek mieszkalny w wysokości [...] zł, informację o przyjęciu deklaracji dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z której wynika, że jej miesięczna wysokość wynosi [...] zł, fakturę za prąd na kwotę [...]zł za okres dwóch miesięcy, fakturę za gaz na kwotę [...]zł za okres dwóch i miesięcy oraz na kwotę [...]zł, fakturę za wodę i ścieki na kwotę [...]zł, [...] i [...] zł za okres dwóch miesięcy. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Stosownie do treści art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie referendarza sądowego (sądu) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Analiza nadesłanych przez G. Z. dokumentów wskazuje, że nie przedstawia ona w sposób pełny i nie budzący wątpliwości swojej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni podała bowiem, że na dochód jej rodziny składa się emerytura jej oraz męża, których łączna wysokość wynosi [...] zł (nie jak wskazała skarżąca [...] zł) oraz dochód z prowadzonej sezonowo działalności gospodarczej w łącznej kwocie [...]zł co daje miesięcznie kwotę [...]zł. Ponoszone miesięcznie udokumentowane wydatki kształtują się na poziomie ok. [...] zł i składają się na nie: śmieci i odpady – [...] zł, prąd – [...] zł, gaz – [...] zł, woda – [...] zł. Przy czym na uwagę zasługuje fakt, że w styczniu 2018 r. skarżąca dokonała z konta wypłaty środków w wysokości [...] zł. Powyższe, w zestawieniu z wysokością wskazywanego miesięcznego dochodu z wysokością udokumentowanych wydatków, świadczy, o tym, że skarżąca nie wyjaśniła należycie swojej sytuacji finansowej, oraz, że jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz koszty ustanowienia adwokata z wyboru w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżącej, nie można zaliczyć. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05) "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Dodatkowo argumentując odmowę ustanowienia pełnomocnika wskazać należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, gdyż jego obecność na tym etapie postępowania nie jest obowiązkowa. Złożona przez stronę skarga ma dla sądu wyłącznie charakter niewiążącej informacji na temat wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu. Sąd I instancji, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone. Oznacza to, że sąd ma nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Co ważne przepis art. 6 P.p.s.a. zobowiązuje sąd do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, zapewniając tym samym ochronę takiej strony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.