II SA/Sz 95/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010r. sprawy ze skargi M. i H. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 51 ust 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. i H. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nakładającej na M. M. obowiązek doprowadzenia robót budowlanych związanych z wykonaniem instalacji centralnego ogrzewania i zamontowaniem pieca c.o. na paliwo stałe w budynku w miejscowości T., do stanu zgodnego z prawem, w wyznaczonym terminie, pod nadzorem osoby posiadającej, zgodne z wymogami prawa, uprawnienia budowlane - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu i ustalił nowy termin wykonania nałożonego obowiązku, w pozostałej zaś części decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie samowolnego wykonania robót budowlanych, polegających na wykonaniu instalacji centralnego ogrzewania i zamontowaniu pieca c.o. na paliwo stałe, wydał decyzję na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w której nakazał przesunąć piec do naroża ścian, w celu powiększenia przejścia do min. [...] cm zakazał składowania opału na korytarzu oraz nakazał wykonać izolację termiczną instalacji przyłączeniowej umieszczonej w górnej części pieca oraz przewodu rurowego c.o. do wysokości min. [...] m. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyli, współwłaściciele budynku M. i H. M., zarzucając, że inwestor powinien wykazać się tytułem prawnym do lokalu i części wspólnych (korytarza) przed zalegalizowaniem samowolnie wykonanych robót. M. M. jest tylko najemcą lokalu w budynku stanowiącym współwłasność Gminy i skarżących. M. i H. M. nie wyrazili zgody na zalegalizowanie samowoli budowlanej. Poza tym powołując się na art. 81c Prawa budowlanego stwierdzili, że przedmiotem postępowania nie powinno być, w myśl tego przepisu, badanie jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, ani też stanu technicznego obiektu budowlanego, ale postępowanie powinno być ono prowadzone w przedmiocie dokonanej samowoli budowlanej. Podnieśli nadto, że inwestor nie uzyskał zgody współwłaścicieli na wykonanie robót budowlanych i dlatego organ powinien orzec rozbiórkę. Odnosząc się do powyższych zarzutów organ odwoławczy stwierdził, że w toku postępowania przeprowadzono w dniu [...] r. oględziny wykonanych robót budowlanych i ustalono, że zarządzany przez Przedsiębiorstwo Mieszkaniowe lokal mieszkalny jest wynajmowany od [...] r. przez M. M., która na klatce schodowej w pobliżu drzwi wejściowych do swego mieszkania wykonała instalację centralnego ogrzewania wraz z piecem. Roboty te zostały wykonane w [...] r. bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, jak też bez zgłoszenia zamiaru ich wykonania właściwemu organowi. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31, określających jakie obiekty i jakie roboty budowlane można wykonać bez pozwolenia na budowę oraz które można rozpocząć, dokonując zgłoszenia właściwemu organowi zamiar ich wykonania. Wykonanie przedmiotowych robót budowlanych wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Artykuł 51 ust 7 Prawa budowlanego stanowi, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 należy stosować odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 tj. m.in. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Ponieważ roboty budowlane zostały wykonane bez pozwolenia na budowę właściwego organu, zachodziły uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości ich wykonania. W związku z tym organ I instancji na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, wydał w dniu [...] r. postanowienie, nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia opinii technicznej, dotyczącej samowolnie wykonanej instalacji centralnego ogrzewania i zainstalowaniu pieca na opał stały, na klatce schodowej w budynku mieszkalnym oraz postanowienie z dnia [...] r., nakładające obowiązek zbadania konstrukcji stropu w zakresie bezpieczeństwa oraz jego przydatności do użytkowania. W toku postępowania przedstawiono opinię techniczną budowlano-konstrukcyjną, opinię techniczną dotyczącą pieca i instalacji c.o., oraz opracowanie z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Opinie te wskazują, że ściany klatki schodowej, na której zlokalizowany jest przedmiotowy piec, są w dostatecznym stanie technicznym, belki stropu pod korytarzem przenoszą wymagane obciążenia i nie są zainfekowane grzybem. Nie stwierdzono nadmiernych ugięć, a wykonane zmiany nie mają negatywnego wpływu na konstrukcję budynku, fundamenty oraz stan naprężeń gruntu pod ławami fundamentowymi budynku. Ustalono nadto, że przejście przy piecu jest za wąskie, stanowi ono drogę ewakuacyjną i należy przesunąć piec do naroża ścian, tak aby uzyskać przejście min. [...] cm. Poza tym niezbędne jest wykonanie izolacji termicznej pieca i rury odchodzącej od niego. W tej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzji z dnia 22 lipca 2008 r. nakładającej na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, było prawidłowe. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego wykazania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i części wspólnych budynku, stwierdził, że w myśl powołanych przepisów, a mianowicie art. 81c i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego nie mają obowiązku żądania od inwestora wykazania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i części wspólnych budynku. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli M. i H. M. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucili rażące naruszenie prawa, a mianowicie: - nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, - naruszenie podstawowych zasad postępowania wyrażonych w art. 9, 10 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili dotychczasowy przebieg postępowania, a nadto podali, że, informowali organ I instancji, o kwestiach własnościowych dotyczących przedmiotowego budynku. Poza tym o prowadzonym postępowaniu nie została powiadomiona Gmina, będąca stroną jako współwłaściciel budynku. Ponadto skarżący wskazali na wzajemne relacje prawne między treścią art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a treścią art. 28 k.p.a. W konsekwencji stwierdzili, że inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w tym postępowaniu, ponieważ dotyczy ono ich interesu prawnego lub obowiązku. W ocenie skarżących organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności związanych z samowolnym wykonaniem instalacji grzewczej, co narusza fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 k.p.a., a także art. 77 k.p.a. Organ winien z urzędu określić, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie te dowody przeprowadzić. Udowodnienie każdego faktu mającego znaczenie prawne może nastąpić za pomocą wszystkich legalnych środków, a jakiekolwiek ograniczenie w tym przedmiocie może wynikać tylko z przepisów ustawowych. Przeprowadzając wizję w budynku organ I instancji nie powiadomił skarżących o jej terminie. Stosownie do treści art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. strona winna być zawiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzanych dowodów z przesłuchania świadków i biegłych, a także oględzin. Ma ona bowiem prawo zadawać pytania świadkom, stronom, biegłym oraz składać stosowne wyjaśnienia. Przepis ten, gwarantujący stronie czynny udział w czynnościach postępowania dowodowego został naruszony. Po zakończeniu przeprowadzonego postępowania organ nie powiadomił, skarżących, że mogą zapoznać się zebranym materiałem dowodowym i odnieść się do jego treści. Naruszono zatem art. 10 k.p.a., ponieważ strona ma prawo do udziału w postępowaniu wyjaśniającym, z którym to prawem skorelowany jest obowiązek organu powiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do przedstawionych przez skarżących zarzutów należy stwierdzić, że są bezzasadne. Przyjęty przez organ tryb postępowania był prawidłowy. W toku postępowania wszczętego po informacji skarżących ustalono, że inwestor wykonał instalację grzewczą w warunkach samowoli budowlanej. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. uzupełnionym postanowieniem z dnia [...] r. nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia opinii technicznych wykonanej instalacji grzewczej dotyczącej bezpieczeństwa i posadowienia pieca na stropie i zabezpieczeń przeciwpożarowych. Postanowienie z dnia [...] r. zostało doręczone współwłaścicielom przedmiotowego budynku M. i H. M. oraz Gminie P. W związku z treścią przedstawionych opinii Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek wykonania wskazanych w sentencji tego postanowienia czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Inwestor wykonał nałożone obowiązki. W tej sytuacji zarzut nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych jest bezzasadny, ponieważ organ stwierdził fakt samowoli, zastosował właściwą procedurę i w konsekwencji inwestor doprowadził roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Wbrew zarzutom skarżących nie naruszono przepisów prawa materialnego, ponieważ w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z wyjątkiem art. 29-31. W rozpoznawanej sprawie inwestor wykonał roboty budowlane, które wymagały pozwolenia na budowę, zasadnie zatem zastosowano tryb,o którym mowa w art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego stanowiącym, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 Prawa budowlanego, m.in. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. W konsekwencji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego została wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, którą inwestor w całości wykonał (k. 36 akt administracyjnych). W kwestii zarzutu naruszenia podstawowych zasad postępowania wyrażonych w art. 9, 10 k.p.a. należy stwierdzić, że skarżących nie pozbawiono możliwości czynnego udziału w sprawie. Jak wspomniano, postępowanie wszczęto po informacji skarżących. W toku dalszych czynności M. i H. M. doręczono odpis postanowienia z dnia [...] r. Uczestniczyli zatem w postępowaniu i korzystali z przysługującym im uprawnień m.in. z możliwości zaskarżania wydawanych w toku sprawy orzeczeń. Nie naruszono więc w istotny sposób uprawnień skarżących. Natomiast w kwestii zarzutu skarżących nie uczestniczenia w oględzinach należy stwierdzić, że zgodnie z przepisami k.p.a. o przeprowadzeniu oględzin organ zawiadamia strony. Uchybienie temu przepisowi nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący mieli możliwość zapoznania się z treścią protokołu z tej czynności i zgłoszenia ewentualnych uwag. Co do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia ich praw jako współwłaścicieli budynku, to tego rodzaju roszczenia mogą być dochodzone przed sądem powszechnym w sprawie cywilnej. Takie bowiem sprawy nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Należy podkreślić, że art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego, nie wiąże wydania na jego podstawie decyzji umożliwiającej legalizację wykonanych robót budowlanych z prawem inwestora do terenu (zob. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008r., II OSK 606/07, LEX nr 484970), W związku z tym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.