II SA/Sz 950/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a : 1/ przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu w kwocie powyżej [...] zł, 2/ w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca E. K. wezwana do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że prowadzony przez nią bar nie przynosi żadnych dochodów i nie stać jej na opłacenie wpisu w wysokości [...] zł. Na dzień złożenia wniosku strata z prowadzonej działalności wynosi –[...] zł. Wnioskodawczyni pozostaje na utrzymaniu przyjaciela, który jej pomaga. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu, posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [...] m2. Do formularza wnioskodawczyni załączyła roczną strukturę przychodu dla roku 2013, z której wynika, że sprzedaż osiągnęła kwotę [...] zł, przychód [...] zł, razem koszty [...] zł, dochód –[...] zł. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 18 września 2013 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zobowiązał skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - wyciągów z posiadanych przez skarżącą kont bankowych, rachunków bankowych, lokat oszczędnościowych z operacjami z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy ( np. rachunki za prąd, gaz itp.) oraz innych niezbędnych wydatków, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2013, - oświadczenia o liczbie osób zameldowanych w lokalu położonym [...], - dokumentu potwierdzającego liczbę osób zatrudnionych w prowadzonym przez nią barze, - oświadczenia, czy skarżąca jest właścicielką domu o pow. [...] m2, czy domu i mieszkania o tej powierzchni. W wykonaniu powyższego zobowiązania skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką domu położonego w [...] , oraz, że jest w nim zameldowana jej córka K. W. z synem K. Aktualnie córka wraz z synem przebywa w [...] u mamy skarżącej, ponieważ podjęła tam pracę. Natomiast skarżąca od urodzenia zameldowana jest u swojej mamy w [...]. Nadto skarżąca nadesłała dokumenty obrazujące jej sytuację finansową. I tak z przesłanych rachunków wynika, że miesięczne koszty utrzymania domu kształtują się na poziomie ok. [...] zł i są to opłaty za telefon ok. [...] zł, Polsat cyfrowy [...] zł, prąd ok. [....] zł, gaz ok. [...] zł. Koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą wynoszą miesięcznie ok. [...] zł i stanowią je : prąd o. [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, zaliczka na gaz [...] zł, ochrona [...] zł, ZUS ok. [...] zł, opłaty dla biura rachunkowego [...] zł, opłata za zajęcie pasa drogowego [...] zł. Natomiast uzyskiwany miesięcznie przez skarżącą dochód wynosi ok. [...] zł. Z przesłanych wyciągów z konta bankowego wynika bowiem, że w lipcu 2013 r. E. K. dokonał wpłat na konto na łączną kwotę [...] zł a w sierpniu 2013 r. [...] zł. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych zważył: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r.,poz.270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 cyt. ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Zatem zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Badanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych należy oprzeć na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem ( np. osoby pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych środków utrzymania. Podkreślenia wymaga też fakt, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia – w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Mając na uwadze wskazane regulacje oraz wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. Za odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia fakt, że skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości ok. [...] zł, udokumentowane niezbędne miesięczne wydatki ponoszone na utrzymanie domu, kształtują się na poziomie ok. [...] zł, a koszty związane z prowadzoną działalnością ok. [...] zł. Jednakże mając na względzie wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi wynoszący [...] zł i wykazane możliwości finansowe wnioskodawczyni, należy stwierdzić podstawy dla przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi, w części przekraczającej kwotę [...] zł. Z przesłanych dokumentów i wskazanych okoliczności wynika bowiem, że jest ona w stanie zgromadzić środki i uiścić w przedmiotowej sprawie tytułem należnej opłaty od skargi kwotę [...] zł, bez uszczerbku utrzymania siebie, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji postanowienia.