II SA/Sz 954/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając w imieniu Burmistrza Miasta i Gminy C., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], po rozpoznaniu skargi K. P. z dnia [...] r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy [...] dla dzieci strony K. P. i W. P.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że warunkiem wznowienia postępowania jest wydanie decyzji, a strona nie składała wniosku o zaliczkę alimentacyjną na okres zasiłkowy [...] dlatego nie wydano decyzji za ten okres. Tylko osoby które w okresie obowiązywania ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.) otrzymały decyzje o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej z uwagi na nie spełnienie warunku określonego w art. 2 pkt 5 lit. a lub którym w drodze decyzji ograniczono prawo do zaliczki tylko na okres wskazany w art. 29 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) w terminie jednego miesiąca od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 (Dz. U. Nr 119 poz. 770) tj. od dnia [...] r. mają prawo wnieść skargę o wznowienie postępowania do organu właściwego realizującego zaliczkę alimentacyjną. W odwołaniu od decyzji K. P. podniosła, że w dniu [...] r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 złożyła wniosek o uchylenie decyzji Kierownika MGOPS w którym wskazała, że nie składała wniosku o zaliczkę alimentacyjną na okres zasiłkowy [...] gdyż pracownice MGOPS tłumaczyły jej, że zaliczki nie otrzyma bo jej się nie należy. Również wcześniejsze decyzje organu I instancji o zabraniu zaliczki alimentacyjnej oraz o nakazie zwrotu pobranej za dwa miesiące zaliczki wskazywały na bezcelowość składania takiego wniosku. Także wzór wniosku o zaliczkę alimentacyjną uniemożliwiał jego złożenie. Strona wskazała, że po uznaniu przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne przepisów prawa, które odbierały jej dzieciom prawo do zaliczki alimentacyjnej, złożyła w MGOPS wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej w terminie zgodnym z prawem. Zaliczka została przyznana za miesiące [...] r., a odmówiono jej przyznania od [...] r. do [...] r. Skarżąca wskazała, że MGOPS powinien potraktować jej pismo z dnia [...] r. jako wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Strona wskazała, że zostały naruszone art. art. 6, 7, 8, 9, 7, 222 i 223 kpa, a także art. 2, art. 18, art. 32 pkt 1, 2, art. 72 pkt 1i art. 77 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, mającą na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w przypadku wystąpienia przesłanek z art. 145 § 1 i art. 145a kpa. Wznowienie postępowania rozpoczyna nowe postępowanie w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Wniosek strony rozpoczyna pierwszy etap, tzw. wstępny który powinien zakończyć się wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) albo wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa). W tej wstępnej fazie następuje badanie dopuszczalności wznowienia postępowania, zachowania terminu oraz wyjaśnienia czy strona powołuje się na ustawową podstawę wznowienia. W rozpoznawanej sprawie odmowa wznowienia postępowania nastąpiła ze względu na brak przedmiotu sprawy, tj. ze względu na brak decyzji w ogóle a nie tylko decyzji ostatecznej. Nie jest bowiem możliwe wznowienie postępowania które w ogóle nie było prowadzone gdyż strona nie składała wniosku o zaliczkę alimentacyjną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżąca wskazała, że SKO nie odniosło się do zarzutów odwołania dotyczących pracownic MGOPS w C. i udzielanych przez nich informacji o braku podstaw do przyznania zaliczki alimentacyjnej przed orzeczeniem TK, zarzuciła także nie zapoznanie się z wzorem wniosku o przyznanie zaliczki, jak również nie ustosunkowanie się do całej "historii" problemów skarżącej z zaliczką alimentacyjną za okres [...] co świadczy o bardzo powierzchownym podejściu obydwu organów orzekających w sprawie. Skarżąca wskazała także, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów dotyczących naruszenia kpa i Konstytucji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do stwierdzenia przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy [...] na dzieci skarżącej K. P. i W. P.. We wniosku z dnia [...] r. o wznowienie postępowania administracyjnego skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/08 (Dz. U. Nr 119 poz. 770) ogłoszony w dniu z dnia 7 lipca 2008 r., w którym Trybunał orzekł między innymi, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 982 ze zm.) w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji. Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest, że skarżąca w ogóle nie składała wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy [...]. W tej sytuacji, trafnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła zostało dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 i art. 145a kpa. Skarżąca żądając wznowienia postępowania administracyjnego powołała się na podstawę wznowienia postępowania wskazaną w art. 145a § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a § 2 kpa). Zatem wznowienie postępowania jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy w sprawie toczyło się postępowanie zwykłe, którego przedmiotem było rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z przepisami prawa materialnego, w trybie i formie przewidzianej przez przepisy prawa procesowego. Wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości, wydanej w postępowaniu zwyczajnym, decyzji. Dlatego byt tego postępowania jest zależny od bytu postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji. Wznowienie postępowania w sytuacji braku postępowania zwykłego oznacza, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, brak jest bowiem decyzji ostatecznej rozstrzygającej o prawach lub obowiązkach strony. Ponieważ w sprawie objętej skargą nie została wydana decyzja w trybie zwyczajnym, organy orzekające w sprawie zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, tj. wznowienia postępowania. Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi, że organy orzekające w sprawie powinny potraktować pismo skarżącej z dnia [...] r. także jako wniosek o ustalenie zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy [...] należy wskazać, że nie obowiązująca już ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej określała zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych, w tym tryb składania wniosku o zaliczkę. Stosownie do art. 10 ust. 1 tej ustawy, prawo do zaliczki ustalał organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Wniosek o zaliczkę alimentacyjną należało złożyć za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej (art. 10 ust. 3 i 4 ustawy), a komornik dołączał do wniosku zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego postępowania egzekucyjnego. Dopiero potem organ właściwy wierzyciela wydawał decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na podstawie wniosku o przyznanie zaliczki i zaświadczenia komornika sądowego, a także innych dokumentów wymienionych w art. 10 ust. 5 ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, spodziewając się decyzji odmownej, nie składała za pośrednictwem komornika sądowego wniosku o zaliczkę alimentacyjną na okres zasiłkowy [...]. Dlatego zarzut podniesiony w skardze, że Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. powinien potraktować jej pismo z dnia [...] r. także jako wniosek o ustalenie zaliczki alimentacyjnej jest nieuzasadniony. Faktem jest, że organ odwoławczy nie odniósł się do zawartego w odwołaniu oświadczenia strony, iż nie składała wniosku o zaliczkę, bowiem pracownice MGOPS w C. poinformowały Ją o braku podstaw do przyznania tego świadczenia. Powyższy mankament zaskarżonej decyzji, nie miał jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ okoliczność jakie były powody zaniechania złożenia wniosku o zaliczkę alimentacyjną, nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 145 § 1 kpa i art. 145a § 1 kpa podstaw wznowienia postępowania administracyjnego. Jest to zatem w niniejszej sprawie okoliczność pozaprawna, co powoduje, że nawet gdyby Kolegium w jakikolwiek sposób odniosło się do oświadczenia strony , nie mogłoby doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącą skutku w postaci wznowienia postępowania. Nie można bowiem wznowić postępowania administracyjnego w sprawie, w której nie wydano decyzji ostatecznej. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalono.